Kripto Para Piyasasında En Uzun Gece

Mertkan Oruç

Kripto para birimleri yüksek volatiliteleri (oynaklık) ile biliniyor. Sert fiyat hareketlerinin yaşandığı bu piyasada, kriz anlarında yatırımcılar düşüşlerden kaçış için sabit koinlere, yani fiyatı itibarı ile merkezi para birimlerine endekslenmiş kripto varlıklara yönelir. 10 Mayıs Pazartesi gecesi ise daha önce piyasalarda görülmemiş bir olay yaşandı ve bir “sabit koin” olan TerraUSD (UST) %30’luk bir düşüş ile 0,60 dolar seviyelerine geriledi. Bu ilginç ancak oldukça endişe verici olaysa arkasında birçok soru işareti bıraktı.

“Herkesin” Kazandığı Terra Ekosistemi 

Terra, geçtiğimiz yıl kripto para ekosisteminin en dikkat çeken blok zincir projelerinden biri olmayı başardı. İçerisinde birçok sabit koin barındıran Terra ekosisteminin en çok kullanılan sabit kripto para çözümü, ABD Doları’na endekslenmiş TerraUSD (UST) oldu.

UST ise kripto para piyasasındaki diğer sabit koinlerden, algoritmik bir kripto varlık olması yönüyle ayrışıyor. UST’yi Basitçe anlatalım: 

• Bu sabit kripto para, arzının kontrol edilebilmesi için aynı vakfın bir diğer kripto para birimi olan Terra (LUNA) ile eşleştirilmiş durumda. 
• Algoritmaya göre; UST fiyatı 1 doların üzerine çıkarsa, otomatik olarak LUNA yakılıyor ve aynı oranda TerraUSD üretilerek açık piyasada satılıyor.
• Sabit kripto paramızın 1 doların altında düştüğü durumlarda ise tam tersi gerçekleşerek; algoritma tarafından UST'ler yakılıyor ve LUNA üretiliyor. 
• Bu sayede, 1 TerraUSD'nin her zaman 1 dolara sabit kalması sağlanıyor (du).

UST zaman içerisinde oldukça geniş bir yatırımcı topluluğuna ulaşmayı başardı ve kripto para ekosisteminin en çok kullanılan 3. sabit kripto varlığı oldu. Yatırımcıların UST’ye yoğun ilgi göstermesinin sebeplerinden birisi de diğer sabit koinlerin aksine %20 gibi yüksek bir yıllık getiri (staking getirisi) vermesiydi. Bununla birlikte UST dengesini sağlamak için oluşturulan Luna Foundation Guard geçtiğimiz haftalarda, vakfın Bitcoin almaya başlayacağı ve UST’yi BTC ile destekleyeceğini açıkladı. LFG zaman içerisinde yaptığı alımlar ile 3 milyar dolar değerinde 42 bin adet BTC’ye sahip oldu.

Çöküşün Başladığı Yer: Anchor Protocol

UST fiyatında çöküşü başlatan platform ise Terra blok zinciri üzerinde kurulu bir merkeziyetsiz finans uygulaması olan Anchor Protocol oldu. Toplam 18 milyar dolar piyasa değerine sahip UST’nin, yaklaşık 10 milyar dolar kadarı bu platform üzerinde bulunuyordu. Ancak hafta sonu bu platformdan, toplamda 5 milyar dolara varan yüklü UST çıkışlarının olduğu görüldü. İlerleyen saatlerde farklı platformlarda bu varlıkların satılması ile birlikte ise 1 dolar dengesi bozuldu ve sabit koin 0,92 dolar seviyelerine geriledi. 

Luna Foundation Guard ise pazartesi günü 1 dolar dengesinin yeniden sağlanabilmesi için 750 milyon doları Bitcoin, 750 milyon doları da UST olmak üzere toplam 1,5 milyar dolar değerindeki varlığı kredi olarak vereceğini duyurdu. Ancak bu önlem UST fiyatını dengelemek için yeterli olmadı ve oluşan yüksek volatilite sonrası UST gece saatlerinde 0,60 dolar seviyesini ziyaret etti. 

Aynı saatlerde Luna Vakfı’na ait olduğu bilinen cüzdandaki 42 bin adet Bitcoin’in ise tek bir işlemle farklı bir cüzdana gönderildiği öğrenildi. Bu Bitcoin’lerin satıldığı düşüncesi kripto para piyasasında büyük bir endişe yaratırken, ilerleyen saatlerde vakıf tarafından yapılan duyuruda Bitcoin’lerin piyasa yapıcılara ödünç verildiği, bununla birlikte bir miktar BTC’nin ise satıldığı vurgulandı. Cüzdana geri transfer edildiği açıklanan 28 bin BTC’nin ise ilerleyen saatlerde cüzdandan yeniden çekildiği görüldü.

“Görünmez Eller” Piyasaya Düzenleme mi Getirdi?

Kripto para piyasasında yaşanan bu yüksek volatilitenin standart piyasa şartlarında oluşmadığına dair birçok iddia bulunuyor. Dün yaşanan bu sert düşüş sürecinde, kimi borsalarda likiditenin “bilerek” azaltıldığı belirtiliyor. Bununla birlikte kimi hedge fonların gün içerisinde yüksek satış baskısı ile UST- LUNA dengesini bozmayı amaçladığı iddia ediliyor. 

Ekosistem içerisinde suçlanan kuruluşlar arasında Genesis Trading de bulunuyor. İddialara göre dev şirket, Luna'nın kurucusu Kwon'a 1 milyar UST karşılığında tezgah üstü (OTC - P2P) BTC satışı gerçekleştirdi. Bununla birlikte UST satışı yaparak Terra’yı Bitcoin satmaya zorladı ve daha önceden açtığı Bitcoin short pozisyonlar ile yüksek kâr elde etti. Genesis Trading ile birlikte adı bilinmeyen başka şirketlerin de Terra üzerinde baskı kurmak için aynı yöntemi denemiş olabileceği konuşuluyor.

UST bir sonraki gün 0,22 dolar seviyelerine kadar geriledi. Terra yetkilileri ise konuya dair son açıklamalarında bir “kurtarma planı” üzerinde çalıştıklarını açıkladı. 1,5 milyar dolarlık bir destek paketinin bahsi geçiyor olsa da henüz resmi bir açıklama bulunmuyor. En uzun gecede yaşananların yaraları kripto para piyasasında ne zaman sarılır sorusunun cevabı ise belirsiz. 

Ancak Terra konusunda tüm bu yaşananların “yukarıdakilerin” dikkatini çektiği şüphesiz. Bir süredir kripto varlıklar hakkında yorumda bulunmayan ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, yaşananlara dair Senato Bankacılık Komitesi'nde dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Yellen’e göre bu “son durum”, bir denetim mekanizmasının gerekliliğini ortaya koyuyor.

ABD özelinde ise siyasilerin sabit koinlere olumlu yaklaşmadığı biliniyor. Tüm bu yaşananların kripto paraları ilgilendiren bir düzenleme ihtimalini daha erkene çekmiş olabileceği konuşuluyor.