Lavrov ve Çavuşoğlu: Tahıl Koridoru

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov 6-7 Nisan Türkiye ziyaretleri kapsamında Türk mevkidaşı Mevlüt Çavuşoğlu’yla bir araya geldi. Bugün gerçekleşen toplantıdaki başlıca konu, 18 Mayıs’ta sona ermesi beklenen Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması oldu. 

Neydi? Türkiye ve Birleşmiş Milletler (BM) aracılığıyla geçen sene geliştirilen Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası küresel çapta rekor seviye ulaşan ve bazı bölgelerde kıtlığı tetikleyen buğday ithalat problemine çözüm olarak Temmuz 2022’de yürürlüğe girmişti. Tahıl ürünlerini dünya pazarlarına taşınması için bir mekanizma oluşturulmasını öngören anlaşma uyarınca bugüne kadar yaklaşık 27 milyon ton Ukrayna tahılı Türk boğazlarından geçti ve piyasalara sunuldu.

• Ancak Rus tahılı, gübre ve amonyak gibi ürünlerin henüz ihracatın başlamamış olması Moskova’nın tepkisine neden oluyor. Bu yüzden Moskova normalde 120 gün uzaması gereken tahıl koridoru anlaşmasını Mart ayında sadece 60 günlüğüne uzattı, ve bu süre içinde sorunların çözülmesi gerektiğini vurguladı. 

Ne dediler: Lavrov, Çavuşoğlu’yla bugünkü toplantı sonrası yaptığı basın açıklamasında,

“BM Genel Sekreteri Antonio Guterres sürekli çağrıda bulunuyor, fakat nafile. Onlar hiçbir karşılık vermiyor. Çeşitli Rus ürünlerinin sigortalanması, sevkiyatı ile ilgili engellemeler devam ediyor ve hatta daha da sertleşiyor. Swift ödeme sistemine giremiyoruz. Biz yüklerimizi sigortalayamıyoruz, gemilerimiz Akdeniz limanlarına giremiyor. Yabancı gemiler de bizim limanlarımıza giremiyor” diyerek sorunları sıraladı.

• Lavrov, sorunlarının çözümü için “hiç kimseyi göremeyince” ve “vicdana seslenmekten bıkınca” tahıl anlaşmasını 120 gün yerine 60 gün uzattıklarının altını çizdi. Rus gıda ürünlerinin önündeki engellerin kaldırılmaması durumunda bu anlaşmanın gerekliliği hakkında tekrar düşüneceklerini söyledi. 
• Çavuşoğlu ise, Rus ürünlerinin ihracatı önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini, bununla ilgili küresel gıda güvenliği açısından BM ile temas halinde olduklarını ve bu anlaşmanın sürdürülmesinin hem gıda güvenliği açısından hem de Ukrayna-Rusya arasında diplomasinin sürmesi açısından önemli olduğunu kaydetti. 

“Bu anlaşmanın devam etmesine önem veriyoruz. Rusya ile BM arasında bir anlayış var. Guterres’in gayretleri var. Biz de bunları güçlü şekilde destekliyoruz” dedi. ABD ve Birleşik Krallık dışişleri bakanları ile de konuyu ele aldığını anlatan Çavuşoğlu, “Tahıl koridoru anlaşmasının uzatılması için bu sorunların aşılması gerekiyor” diye konuştu.

İleriye dönük: Lavrov, Ukrayna ile Avrupa ülkeleri arasında Ukrayna tahıl ürünlerinin karayolu ve nehirler aracılığıyla taşınmasına ilişkin düşüncelerin olduğunu ve bu planı Avrupalı tahıl üreticilerin tepki göstermesine rağmen değerlendiklerini söyledi. Çavuşoğlu ise tahıl koridoru anlaşması yapılırken amacın en az gelişmiş ülkelerin bu ürünlere ulaşması olduğunu anımsattı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bu konuda görüş birliğinde olduğunu kaydetti.