Millet İttifakı'nın kültür sanat politikası

Altılı Masa’yı oluşturan Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi, Gelecek Partisi, İYİ Parti ve Saadet Partisi pazartesi günü kamuoyuna sundukları “Ortak Mutabakat Metni” ile Millet İttifak adını alarak  seçimleri kazanmaları halinde uygulayacakları politikaları ve projeleri paylaştı. 

Cumhuriyet

Spektrum Pusula’nın geçtiğimiz bültenlerinde muhalefet partilerinin parti programlarını ayrı ayrı incelemiş ve çeşitli alanlardaki politika önerilerini sizler için derlemiştik. Altılı Masa’yı oluşturan partiler Millet İttifakı adı altında ortak bir program hazırladıkları için bundan sonraki süreçte parti programlarını ayrı ayrı incelemek yerine ittifakın ortak Cumhurbaşkanı adayının da kamuoyuna sunacağı “Ortak Mutabakat Metni'ni" sizler için özetleyeceğiz.

Millet İttifakı, iktidara gelmeleri durumunda Kültür-Sanat alanında uygulayacaklarını vadettiği 99 adet politika ve projeyi kamuoyuyla paylaştı. Bunlar arasında en dikkat çekenleri şu şekilde:

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat başta sanatsal ifade özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıracak bir anlayışla gözden geçirilecek.
• İlgili kanun ve yönetmeliklerde anadilde kültürel ve sanatsal üretimin önünde engel oluşturan maddeler muğlak ifadelerden arındırılacak ve istismara açık olmayacak biçimde düzenlenecek.
• Ülkemizde üretilen kültür ve sanat ürünleri dijitalleştirilerek bir veri bankasında muhafaza edilecek. Türkiye Kültür Envanteri veri tabanı oluşturulacak.
• Kültürel Mirası Koruma Enstitüsü kurulacak. 
• Kültür ve sanat elçileri programı başlatılacak. 
• Kültür ve sanat faaliyetlerinde yerel yönetimlerin etkisi artırılacak. Yerel yönetimler ile kültür ve sanat alanında çalışma yürüten sivil toplum kuruluşlarının daha etkin ve aktif bir rol alması sağlanacak. 
• Bütçeden kültür ve sanata ayrılan kaynaklar artacak, özel kesimin bu alana daha fazla destek olması teşvik edilecek. 
• Bağımsız çalışan sanatçıların sosyal güvenlik ve emeklilik haklarıyla ilgili yaşanan sorunları giderilecek. 
• Devlet Tiyatroları, Opera ve Bale ile diğer sanat kurumlarının kadro ve diğer özlük hakkı sorunları çözülecek. 
• Müzik meslek birlikleriyle ülke sathında kampanyalar düzenlenecek, müzik emekçilerinin ve eserlerinin kayıt altına alınmasını sağlanacak. 
• İl Kültür Müdürlükleri bünyesinde müzisyenlerin eserlerini ücretsiz şekilde kayıt altına almaları sağlanacak, ses kayıt stüdyoları kurulacak.
• Yerel ve özgün kültürel faaliyetlerin gerçekleştirileceği kültür evleri kurulacak. 
• Kültür ve sanat alanında kamu tarafından sağlanan destekler, fırsat eşitliğini gözeten, önceden ilan edilmiş objektif kriterlere dayalı, tarafsız kurullarca değerlendirilen bir çerçevede ve şeffaf bir biçimde verilecek. Desteklerin yerinde kullanımı titizlikle takip edilecek. 
• Sanatçı gelirleri üzerindeki vergi yükü hafifletilecek. 
• Gençlere kültür ve sanat aktivitelerinden 25 yaşına kadar ücretsiz yararlanabilmeleri için kültür kartı verilecek. 
• E-kitap’ta KDV sıfırlanacak. 
• Kültür endüstrilerindeki vergi yükü azaltılacak. 
• Üniversite öğrenci sanat toplulukları desteklenecek. 
• Yerel ve geleneksel el sanatlarımızı üreten sanatçılara ve bu sanatları öğrenmek isteyen gençlere destek sağlanacak. 
• 5225 Sayılı Kültür Yatırımlarını ve Girişimlerini Teşvik Kanunu günün ihtiyaçlarına göre yenilenecek. 
• Yayıncılık, müzik, folklor, film sektörleri, festivaller ve müzikalleri destekleyerek istihdam, milli gelire katkı ve ihracat imkânları sağlanacak. 
• Sanatçının telif hakları korunacak.
• Tarihi ve kültürel potansiyeli yüksek olan illerde en az bir adet büyük ve modern bir müze yapılacak.
• Her ilde bir şehir müzesi açılacak. 
• Müzeler Adası Programı başlatılacak. 
• Özel sektörün müze yapımı ve işletmeciliği teşvik edilecek. Müzelerde engelsiz sergileme ve eğitim merkezleri kurulacak. 
• Türkiye Dijital Miras Müzesi oluşturulacak. 
• Geleneksel müzecilik anlayışı uluslararası standartlar doğrultusunda geliştirilecek, tematik müzelerin yaygınlaşması sağlanacak. 
• Tarihi ve kültürel değerlerin bulunduğu alanlara ulaşım ve trafik düzenlemeleri yapılacak. Gerekli işaretleme ve bilgilendirme levhaları alana zarar vermeyecek şekilde gelişen teknolojiden de faydalanarak yerleştirilecek.
• UNESCO'nun dünya kültür mirası listesine aldığı, yaşayan insan hazinelerine dahil ettiği, namlarına anma yılları ilan ettiği değerlerimizin uluslararası resmi ve özel platformlarda tanınmalarını sağlayacak "Anadolunun Değerleri" projeleri hayata geçirilecek. 
• UNESCO’nun “Tehlike Altındaki Diller Atlası” verilerine göre yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bulunan dillerin korunması ve bu dillerde kültürel ve sanatsal üretimin sağlanması için gerekli adımlar atılacak. 
• Kentsel siluet ve dokuyu korumak adına koruma amaçlı imar planlarında tampon bölgeler oluşturulacak ve Tarihi Kentsel Peyzaja ilişkin yasal ve yönetsel çerçeve güçlendirilecek. 
• Kütüphane yasası çıkartılacak. 
• Kütüphaneler sadece kitapların depolandığı alan niteliğinden çıkacak, yaşayan mekanlar haline getirilecek. 
• Araştırmacıların kullanımını artırmak için ülkemiz kütüphanelerinin dünya kütüphanelerine çevrimiçi erişim seviyesi artırılacak. 
• Her okulda temel eserleri içeren kütüphane kurulacak. Söz konusu kütüphanelerden yaz aylarında bölge sakinlerinin de istifade etmesi sağlanacak.
• Ulusal Sinema Enstitüsü kurulacak.
• Sinema sektörünün gelişimi için meslek liselerinde sinema bölümleri kurulacak. 
• Özel tiyatrolar desteklenecek. 
• Türkiye festival yasaklarıyla değil festival teşvikleriyle gündeme gelen bir ülke olacak. 
• Mülki idare amirleri konser, festival, etkinlik, fuar gibi kitlesel katılımlı faaliyetler için önceden hazırlanmış yönetmeliğin çerçevesi dışında hiçbir şekilde kısıtlayıcı ve yasaklayıcı bir tasarrufta bulunamayacak.
• Bölgelerin kimliklerine ve karakterlerine uygun festivallerin gelenekselleşmesi ve gelenekselleşmiş festivallerin de sürdürülebilir olması sağlanacak. 
• Yerel yönetimlerce özellikle bütçe ve kadro kaynaklı sorunlar nedeniyle akamete uğratılan festivaller, geçici ya da süresiz şekilde bakanlık bünyesine devredilecek.
• Kültürel Diplomasi adı altında lisansüstü programları açılacak.
• Değişim ve burs programlarına ayrılan bütçe artırılacak. 
• Harika Çocuk Yasası güncellenecek.
• Sanat eserlerine saldırı ve sanatçıya yönelik şiddeti önleyecek tedbirler alınacak. Söz konusu suçlarda iyi hal ve infaz indirimi uygulanmamasını sağlayacak düzenlemeler yapılacak. 
• Sanatlarını sokakta icra eden sanatçılara sanatlarını özgürce icra edebilecekleri ortam sağlanacak, yerel yönetimler ile işbirliği içinde özel icra alanları oluşturulacak. 

Genel değerlendirme

Millet İttifakı’nın Ortak Mutabakat Metni’nde yer alan kültür sanat projeleri ve politika önerileri, AK Parti iktidarı döneminde yaşanılan maddi sıkıntılar, sansürler, baskılar, yasaklar ve ayrımcı politikalar nedeniyle kısırlaştırılan ve yok olmaya yüz tutmuş kültür hayatını yeniden canlandırmayı amaçlıyor. 

Hükümetin talimatıyla mülki idare amirleri tarafından festivallerin ve konserlerin yasaklanmasına veya Kurak Günler filmi örneğinde görüldüğü üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın verdiği teşviklerde sansür ve baskı uygulaması gibi keyfi ve otoriter düzene bir son verilmesi amaçlanıyor.

Uykusuz

Bunlara ek olarak, son dönemde gittikçe artan sanatçılara şiddet ve yasak uygulamalarının da hukuk devleti güçlendirilerek kökten çözümü hedefleniyor. Kütüphanelerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, kültür ve sanat faaliyetlerine devlet teşviklerinin artırılması ve genç vatandaşların kültür sanat faaliyetlerine erişiminin kolaylaştırılması gibi politika önerilerinin ise Türkiye’yi daha renkli, daha üretken ve kültür-sanata erişilebilir bir ülke haline getireceğini söylemek mümkün.