Mini Trump'lar devri: Trinidad ve Tobago neden Venezuela geriliminde ABD'yi destekliyor?

Latin Amerika ülkesi Venezuela kıyılarında askerî gerilim artarak devam ediyor. Karayip Denizi'ne askerî yığınak yapan ABD, "narko-terörist" ilan ettiği Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu "uyuşturucu karteli lideri" olarak tanımlıyor. ABD Başkanı Donald Trump, "uyuşturucuyla mücadele" adı altında Venezuela’ya yönelik askerî harekat sinyalleri veriyor. Venezuela açıklarına demirleyen ABD donanması ve uçuş yapan bombardıman uçakları da bu tehdidin ciddiyetini artırıyor. 

• Askerî hareketliliğin başladığı Ağustos ayından bu yana ABD, Karayip Denizi'nde ve Pasifik Okyanusu'nda uyuşturucu kaçakçılarına ait olduğu öne sürülen teknelere 20’den fazla saldırı düzenledi. Bu ölümcül saldırılar, yargı mekanizmalarını baypas ettiği için Venezuela’nın yanı sıra Kolombiya ve Meksika gibi ülkeler tarafından kınanarak "yasa dışı uygulama" şeklinde değerlendirildi.

Fakat her ülke aynı şekilde tavır almıyor. Karayip Denizi'nde yer alan ada ülkelerinden bazıları ABD saldırganlığına destek vermeyi tercih ediyor. Venezuela’nın sadece 11 kilometre kuzeyinde bulunan Trinidad ve Tobago bunlardan biri.

‘ABD ordusu hepsini öldürmeli’

Bugünlerde ABD donanmasının limanlarını kullanmasına müsaade eden bu küçük ada ülkesi, Trump’a öykünen bir isim tarafından yönetiliyor: "Önce Trinidad ve Tobago" sloganıyla Kamla Persad-Bissessar (ya da kısaca KPB) Nisan kazandığı seçimle birlikte başbakanlık koltuğuna oturdu. 

İktidara geldikten kısa süre sonrasında ABD donanması Karayip Denizi'nde yargısız infazlara başladığında KPB, şu ifadeleri kullandı: 

“Ben, ülkemdeki pek çok kişi gibi ABD donanmasının konuşlanmasından ve görevlerinde başarılı olmalarından memnunum. Kaçakçılara hiçbir sempati beslemiyorum. ABD ordusu hepsini öldürmeli, şiddetli bir şekilde...”

Bu sözler, yapılan operasyonların uluslararası hukuku çiğnemiş olması nedeniyle diğer Latin Amerikalı ve Karayipli liderler tarafından eleştirildi. Ne de olsa ABD yığınağının zengin petrol kaynaklarına sahip Venezuela’ya odaklanması ve hatta bir nükleer denizaltının dahi kuşatmaya katılması, operasyonların tek sebebinin uyuşturucu olmayabileceği şüphesini doğuruyor. 

Petrole bağımlı ekonomi

KPB’nin açıklamaları ve ABD ordusuna verilen lojistik desteğin ardından Venezuela, Trinidad ve Tobago Başbakanı’nı istenmeyen kişi ilan etti. İki ülke arasındaki anlaşmalar rafa kalktı. Başbakan, bu haberin ardından kendisine yöneltilen soruyu “Neden Venezuela’ya gitmek isteyeceğimi düşündüler ki?” şeklinde yanıtlasa da aslında iki ülke arasında ilişki kurmayı gerektirecek pek çok konu var.

Her şeyden önce Trinidad ve Tobago, petrole/gaza bağımlı kırılgan bir ekonomiye sahip. Ayrıca artan suç oranları, toplumsal eşitsizlik ve göç gibi sorunlara dair KPB, Trump-vari söylemleri tekrar etmek dışında ciddi bir adım atmış değil. Bu sebeple Trinidad ve Tobago’nun bir önceki hükümeti, petrol ihtiyacının da baskısıyla Venezuela’yla daha farklı bir diplomatik ilişki çizgisi takip ediyordu. 

Nitekim USS Gravely isimli güdümlü füze destroyerinin Trinidad ve Tobago’nun başkenti Port of Spain’e demirlemesiyle birlikte Venezuela hükümeti, iki ülke arasında yapılan gaz anlaşmalarını iptal ettiklerini duyurmuştu. 

‘Atalarımız mezarlarında ters dönüyorlar’

ABD için Trinidad ve Tobago ile kurulan bu ilişkiler stratejik konum nedeniyle büyük önem taşıyor. Son olarak Ada’ya ABD uçağı US C-17’nin iniş yapması, ülke içinde büyük ses getirdi. Trinidad ve Tobago’yu savaşın içine çektiğini düşünenlerin tepkilerini yatıştırmak için KPB önce "Amerikalı askerlerin yol yapmak için geldiklerini" iddia etti. Ancak gerçek çok geçmeden ortaya çıktı. 

The Guardian’da yer alan habere göre Başbakan, geri adım atarak en az 100 Amerikalı askerin askerî radar üssü inşa etmek için Trinidad ve Tobago’ya indiğini dile getirdi. Eski Savunma Bakanı Marvin Gonzales, KPB’nin verdiği radar iznini “Ulusun ruhunu nakliye parası karşılığında sattılar. Karayipli atalarımız, güzel Karayiplerimizin başına gelenler karşısında mezarlarında ters dönüyorlar” sözleriyle eleştirdi. 

Küçük Trump’lar dönemi

ABD’nin askerî faaliyetleri sadece Trinidad ve Tobago’da gündem oluşturmuyor, örneğin Porto Riko da son aylarda ciddi bir hareketliliğe sahne oluyor. 

• Venezuela kıyılarına yönelmek üzere ABD’nin uçak devasa gemisi USS Gerald R. Ford, Porto Riko’daki diğer gemilerin yanına demirlemişti. 

Zaten ABD egemenliği altında bulunan, sadece geniş bir özerkliğe sahip Porto Riko’nun statüsü biraz farklı. Fakat Trinidad ve Tobago hem stratejik konumu hem de geçmişte farklı eksende ilişkiler yürütmesi nedeniyle bugün önemli bir aktör olarak karşımıza çıkıyor. 

Tarihsel olarak ABD’nin "arka bahçe" olarak gördüğü Latin Amerika’da Washington’ın etkisi her zaman belirleyiciydi. Bugün kartlarını çok daha açıktan oynamayı tercih eden bir stratejiyle karşı karşıyayız. Üstelik geçmişte olduğu gibi bugün de Beyaz Saray, Latin Amerika’da kendi eksenindeki siyasetçileri kullanmaktan çekinmiyor. 

Başta haklı olarak insanın aklında Brezilya’nın eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ya da Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei gibi neoliberal aşırı-sağcı liderler geliyor. Fakat son dönemde bu dalgaya ekleyebileceğimiz siyasi figürlerin sayısı epey çoğaldı. "Uyuşturucuyla ve suçla mücadele" söyleminin nasıl aşırı-sağ ve neoliberal bir ajanda uygulamada aracı olabileceğini El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele ile birlikte tanıdık. 

• Bugün Trump’ın çizdiği siyasi perspektifi açıktan savunan partilere Şili’den Trinidad ve Tobago’ya kadar rastlamak mümkün. 

KPB gibi bir profilin tam da Trump tüm dikkatini Latin Amerika’ya çevirmişken sivrilmesi çağın ruhunu okuyabilmek için önemli ipuçları sunuyor.