Miyawaki Ormanları

Emir Kefelioğlu

TED konuşmalarından birinde rastladık Miyawaki ormanlarına. Konuşmanın başlığı ise “Arka bahçende nasıl orman yaparsın?” idi. Küresel ısınmaya karşı geliştirilen en etkili yöntemlerden biri ağaç dikmek. Bunu ülkemizde Tema, Çekül gibi birçok kuruluş layıkıyla yapıyor. Miyawaki ormanlarındaki fark, çok daha küçük alanlarda bile uygulanabilen bir yöntem olması ve 10 kat daha hızlı büyüyen, 30 kat daha fazla oksijen sağlayan mini ormanlar yaratılabilmesi. Ormanı, şehre getiriyorsunuz. Bunu yaparken hem temiz hava yaratabiliyor hem de şehri soğutmaya başlıyorsunuz.

TED konuşmasını yapan isim Shubhendu Sharma. Toyota’da bir mühendisken yer aldığı Miyawaki projesinden etkilenerek eko-girişimci olmaya karar vermiş. Kurduğu firmada hem eğitim hem de kuruluşlara proje desteği vererek Miyawaki ormanları yapıyor. Şu sıralar Hollanda’da bir üniversite ile yaptığı proje ile belediye’den 1.8 Milyon Euro’luk bir ödül kazandi ve tüm ülkede 100 tane mini orman yapmayı planlıyor.

Miyawaki ormanları, Prof. Dr. Akira Miyawaki tarafından yaratılmış bir dikim metodu ve “saksı fidanı metodu” olarak da biliniyor. Prof. Dr. Miyawaki yıllarca yaptığı araştırmalardan aldığı sonuçlarla bir kitap yayınlamış ve metodunu derinlemesine anlatmış. Ana amaç doğayı taklit etmek. Bu metod, çok büyük ya da çok küçük alanlarda uygulanabiliyor. Örneğin, 6 adetlik bir araç parkını, bir ormana çevirebilirsiniz. 100 metrekarelik bir alanda, metrekare başına 3 ile 5 arası ağaç dikerek, yaklaşık 300 ile 500 ağaçlık bir orman ile minik bir oksijen deposu yaratabilirsiniz. Bu metodla yapılmış bir orman, aynı alanda yapılmış standart bir endüstriyel ormana göre yaklaşık 30 kat daha fazla oksijen veriyor. Aynı zamanda, ışığa erişmek için yarıştıkları için 10 kat daha hızlı büyüyor ve kısa bir zamanda doğal bir orman elde edilebiliyor.

Miyawaki ormanı ilk 2-3 yıl bakım istiyor. Bölgenin normal yağış alım miktarına yakın sulamak, büyüme hızını azaltacak yabani otları temizlemek ve zararlı hayvanlardan bir çitle çevirerek korumak gerekiyor. Sonrasında hiçbir bakım ihtiyacı kalmıyor. Bu ekosistem, yangın bile olsa atlatıp, oluşturmuş olduğu yeraltı sistemi sayesinde ömrünü sürdürebiliyor.

Metodun en büyük özelliği katmanlı orman olması. En üst katmanda ışık ağaçları, hemen altlarında yarı gölge ve gölge ağaçları, alt katmanda ise çalı tabakası bulunuyor. Bitkiler, doğal ormanlarda olduğu gibi birbirlerinin üzerine geçecek şekilde ve birbirlerini destekleyecek şekilde büyüyorlar. Orman; Miyawaki’ye göre içinden geçilemeyecek kadar yoğun ve arkasını göremeyeceğimiz kadar yüksek ve derin bitki topluluğu. Bu da ancak katmanlı orman dikerek elde edebilir.

İnsanların yeşil alayışı genellikle çimendir. Bazı düşünürler, örneğin Sapiens’te Yovel Harari, çimenin zenginlik belirtisi olarak da kullanıldığını,“bakın ben ekmeden koca arazimi boş bırakıp sadece üstünü bu çimenle kaplayacak kadar zenginim” denmek istendiğini anlatmış. Ayrıca yapılan masraf hem çok yüksek hem alınan çevresel verim çok düşük. Orman ise kendine bakabilen bir ekosistem.

Ülkemizde, ilk proje Gebze Balçık Köyü’nde yapıldı. Fideler Orman Bakanlığı fidandalıklarından temin edildi. En büyük sorun 20-30 çeşit endemik bitkinin bulunduğu tek bir fidanlık bulamamak oldu. Genelde bu fidanlıklar, gelir de sağlayabilmek amacıyla; insanların ve firmaların dikmek isteyeceği bir çok egzotik bitki de bulundurmaktalar. Miyawaki ormanlarında ise, orman taklit ettiğiniz için, sadece o yöreye ait endemik bitki kullanabiliyor. Bu nedenle yaklaşık 3 farklı fidanlıkla çalışıldı: Eskişehir, ki Türkiye’nin 1937 de kurulmuş en eski ve en büyük fidanlığı, Göçebey Zonguldak ve Kocaeli fidanlığı. Yapılan 500 metrekarelik ormanın tam ortasına ise herşeyden soyutlanılıp, tam bir orman hissi alınabilmesi için bir dinlenme alanı oluşturuldu. Tamamen sessizlik içinde, filtrelenmiş serin bir havada, bir parça huzur, bir parça doğa deneyimlenebilsin istenildi.

Pilot proje esnasında, Istanbul Büyükşehir Belediyesi’ne başvuruldu. Amaç şehrin içinde küçük serin oksijen odacıkları oluşturmaktı. Şu an Eyüp Sultan tepesinde, Nurtepe’de IBB ile bir proje üstünde çalışılıyor. Aynı zamanda Tepebaşı ve Kocaeli’nde de 2 Miyawaki orman projesi bulunuyor.

Sürdürülebilir bir gelecek için, toplumu ne kadar bu oluşuma ortak edebilirsek, özellikle gençlerin ve çocukların bu düşünceyi içselleştirmesini sağlayabiliriz. Çevre bilincini aşılamanın en iyi yolu, onları da bu oluşuma dahil etmek. Bunun için bir sosyal medya platformu kullanmak düşünülüyor, ormanları işaretleyip yapılanları ve yapanları duyurabilmek adına. Daha yolun başında olunsa da edinilen bilgiler ve mutluluk çok büyük. Umuyoruz dünyayı daha iyi bir yer yapabilmek için imkanımız olur.