NATO'nun 31'inci üyesi: Finlandiya

Finlandiya bugün NATO'ya ittifakın 31'inci üyesi olarak resmen katıldı. Finlandiya’nın katılımı, ülkenin Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto'nun katılım belgelerini ABD'den mevkidaşı Antony Blinken'a teslim ettikten sonra resmiyet kazandı. Bunun üzerine Finlandiya bayrağı Brüksel’deki NATO merkezinde dalgalanan bayraklar arasına katıldı.

Tarihte bugün: NATO kuruldu

• Finlandiya’nın NATO’ya giriş tarihi olan 4 Nisan, aynı zamanda NATO’nun kuruluş anlaşması olan ve 1949’da imzalanan Washington Anlaşmasının yıldönümüne denk getirildi. Askerî ittifakın Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, "Yıldönümümüzü kutlamak için Finlandiya’nın İttifak’ın tam üyesi olmasından daha iyi bir yol düşünemiyorum" dedi.

Tepkiler: Finlandiya Savunma Bakanı Antti Kaikkonen, bugünün Finlandiya için büyük bir gün olduğunun altını çizerek "Finlandiya'nın NATO'ya katılması her iki taraf için de kazanç. Bu bir 'kazan kazan' durumu" değerlendirmesinde bulundu.

• Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistro, Twitter'dan yaptığı açıklamada ülkenin tarihinde yeni bir dönemin başladığını ve askeri tarafsızlık döneminin sona erdiğini duyurdu. Niinistro’nun açıklamasında, “ülkenin NATO üyeliğinin kimseyi hedef almadığı” ifadesine yer verdi.

Bir adım geriden: Finlandiya, Sovyet saldırganlığına karşı kendilerini koruyamadıkları için Sovyetler Birliği'ne doğrudan karşı çıkmamayı seçerek Rus komşusuyla onların dış politikasına ilişkin önemli tavizleri kabul ederek iyi geçinen tarafsız bir ülkeydi. Bu tarafsızlık 1948 Finlandiya-Sovyet Antlaşması, özellikle "iki ülkenin hiçbirinin komşusuna karşı bir ittifaka katılmamasını garanti eden bir dostluk, işbirliği ve karşılıklı yardım anlaşması" ile imza altına alınmıştı ve bu nedenle Finlandiya Marshall Planına ve NATO'nun kurulmasını resmîleştiren Kuzey Atlantik Antlaşmasına da katılamamıştı.

Neden şimdi? Rusya'nın 24 Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgale başlamasının en önemli sonuçlarından biri, askeri olarak "tarafsız" statüde olan iki İskandinav ülkesi Finlandiya ve İsveç'in, olası bir Rus saldırısına karşı NATO'ya katılımı gündemlerine alması oldu.

Bilgi notu: Finlandiya, Rusya ile 1300 kilometrelik ortak sınırı paylaşıyor. Bu AB'nin Rusya ile olan en uzun sınırı. Bu nedenle Atlantik Paktı'na katılması, NATO sınırlarını Rusya sınırına kadar taşımak anlamına geliyor.

Türkiye’den veto: Tarafsızlığını 70 yıl boyunca koruyan Finlandiya, geçtiğimiz Mayıs ayında NATO’ya “gecikmeksizin” katılmaktan yana olduklarını açıklamışlardı. Bu kararı Almanya ve Fransa gibi ittifak ülkeleri desteklerken, Cumhurbaşkanı Erdoğan bunu "tehlikeli bir adım" olacağını dile getirip veto eden ilk NATO lideri olmuştu. Türkiye’nin veto oyunu Macaristan takip etmişti.

Neden? itirazının nedeni ise Erdoğan’ın bu iki İskandinav ülkesinin, "Türkiye'nin terörle mücadelesine destek vermemesi" ve hatta PKK'nın Suriye uzantısı olan YPG'ye destek verdikleri iddiasıydı.

Kırılma noktası: Ocak ayında Stockholm’de Danimarkalı aşırı sağcı siyasetçi Rasmus Paludan’ın Türkiye Büyükelçiliği binası önünde Kur’an yakması ve Erdoğan’ın hedef alındığı protestolar üzerine Erdoğan, Finlandiya’nın NATO üyeliğine yeşil ışık yakarken İsveç’e uyarı vermişti.

• İskandinav ülkelerinin NATO’ya girmesini onaylamayan iki ittifak ülkeden biri olan Macaristan, 27 Mart’ta Parlamentosu’nda aylardır gündemde bekleyen Finlandiya’nın NATO üyeliğini onaylamıştı. Üzerine, TBMM Genel Kurulunda da kabul edilmişti.

Rusya’dan tepkiler: Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Alexander Grushko, NATO güçlerinin ve kaynaklarının Finlandiya’ya konuşlandırılması halinde, “Rusya’nın askeri güvenliğini sağlama almak için ek adımlar atılacağını” söyledi. Rusya'nın Belarus Büyükelçisi de, Belarus’a taktik nükleer silahların yerleştirilebileceğini söylemişti.

İsveç ne dedi? İsveç Dışişleri Bakan Billström, "Finlandiya ile birlikte girmek bizim için çok önemliydi. Yasanın 1 Haziran'da yürürlüğe girecek son kısmı dışında, Türkiye ile imzalanan muhtırada verilen tüm taahhütleri yerine getirdik. Bu nedenle şimdi Türk ve Macaristan parlamentolarının üyeliğimizi onaylamasını bekliyoruz" ifadelerini kullandı.

Bir adım sonrası: ABD’nin NATO Büyükelçisi Julianne Smith, Temmuz ayında yapılacak zirvede İsveç’in de ittifaka katılmasını umduklarını söyledi.