Öğrenciler için ulaşılabilir kültür-sanat

Etkinlik ve uygulamaların niceliğinin yanı sıra niteliği ve hafıza mekanlarıyla kurduğu ilişki, şehrin çeperlerine yayılmadaki başarısı, kentin her ferdiyle diyalog kurabilme isteği ve becerisi çok önemli.

Sanat inadının peşine düşmek

İktidarın kültür-sanata bakışı, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun'un "Siyasi hegemonyanız bitti, kültürel hegemonyanız da bitecek" sözleriyle özetlenebilir. Birbiri ardına yitirdiğimiz hafıza mekanları, dize getirilmeye çalışılan sanatçılar, ezici ekonomik koşullar derken bu sözümona “hegemonya” sarsılmasına sarsıldı ama hâlâ yıkılabilmiş değil. Sanat her zaman olduğu gibi filizlenmeye devam ediyor.

Kutuplaşmadan beslenen politika ve alternatif sunmadaki başarısızlık muktedirleri bu anlamda çıkmaza sokarken Beyoğlu Kültür Yolu gibi festivaller iktidar tarafında bir geri adım olarak görülebilir. Madalyonun diğer yüzünde ise sorulamayan hesaplar, kent suçlarıyla örülü sanat rotaları ve görenin içini sızlatan öncesi/sonrası fotoğrafları var.

Böyle bir atmosferde sanatla buluşabilmek ciddi imkânlar, organizasyon becerisi ve elbette heves gerektiriyor. Belediyeler, sanat kuruluşları ve devlet kurumlarının buna yönelik çabaları kritik önem taşıyor. Etkinlik ve uygulamaların niceliğinin yanı sıra niteliği ve hafıza mekanlarıyla kurduğu ilişki, şehrin çeperlerine yayılmadaki başarısı, kentin her ferdiyle diyalog kurabilme isteği ve becerisi çok önemli. İstanbul, Ankara, Eskişehir ve İzmir’de yaşayan üniversiteliler/gençler için ulaşılabilir ve kaliteli kültür-sanat uygulamaları ve ipuçlarının olduğu bu derlemede o çabanın örnekleri bulunuyor.

İstanbul

•  Koltuk Senin uygulaması; Borusan Müzik Evi, Süreyya Operası, Cemal Reşit Rey Konser Salonu, Turkcell Vadi, Festival Park Yenikapı ve Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’ndaki etkinliklerde boş koltukları 24 yaş ve altı İstanbullulara ayırıyor.

•  Müze Gazhane’nin programı atölyeler, stand-up gösterileri, konserler, söyleşiler, tiyatro oyunları, performanslar ve festivallerle dolu. Mekanın tarihî dokusu ve ambiyansıyla müziği birleştiren konser serisi Hava Kararınca, dinleyicilerle müzisyenleri ücretsiz konserlerde bir araya getiriyor.

^{Müze Gazhane. Fotoğraf: Kültür İstanbul}

• Geçtiğimiz yaz kampüslere taşınan konser serisi; çeşitli üniversiteler ve etkinlik alanlarında The Away Days, Ufuk Beydemir, Nilipek, Jakuzi, Nova Norda, Sena Şener gibi isimleri öğrencilerle buluşturmuştu.

• 15-29 yaş arası gençlere öncelik tanıyan Adım Adım Tarihi Yarımada projesinde İBB Gençlik ve Spor Müdürlüğü, İstanbul’da ikamet ettiği halde şehrin imkânlarından uzak kalan gençlere bir keşif fırsatı sunuyor. Kültür tarihi, mimarlık tarihi, arkeolojik alan, müze ve monografik semt gezilerini içeren programda alanında uzman rehberler eşliğinde ücretsiz tematik geziler yapılıyor.

• Yapı Kredi Müzesi, Salt Beyoğlu, Salt Galata, Enerji Müzesi, Aşiyan Müzesi, Galatasaray Üniversitesi Kültür ve Sanat Merkezi, Marmara Üniversitesi Cumhuriyet Müzesi ve Sanat Galerisi, Sait Faik Abasıyanık Müzesi, PTT Müzesi, İstanbul Demiryolu Müzesi, IMOGA Grafik Sanatlar Müzesi, Elgiz Çağdaş Sanat Müzesi, Türkiye İş Bankası Müzesi, İstanbul Sinema Müzesi gibi birçok noktada tarih ve sanatla iç içe olmak için herhangi bir ücret ödemen gerekmiyor.

^{İstanbul Demiryolu Müzesi. Fotoğraf: İstanbul Valiliği}

• Bunlara ek olarak Pera Müzesi’ni çarşambaları gün boyunca, cumaları ise 18.00-22.00 saatleri arasında ücretsiz ziyaret edebilirsin. Genç Çarşamba ve Uzun Cuma’yı yakalayamazsan üzülme, Pera Müzesi’nde 50 TL olan tam bilet öğrenciler için 25 TL. Sakıp Sabancı Müzesi ise salı günleri 10.00-18.00 saatleri arasında ücretsiz, diğer günlerde 60 TL olan tam bilet de öğrenciler için 30 TL.

• İBB Şehir Tiyatroları’nda 14-30 TL arasında değişen fiyatlara çeşitli oyunları, 20-38 TL arasında değişen fiyatlara müzikalleri izleyebilmek mümkün.

• İKSV, bu sene Eczacıbaşı Topluluğu’nun 80. yaşını kutlaması şerefine 2022 boyunca gerçekleştirdiği tüm etkinliklerde öğrenci biletlerini 10 TL’ye satıyor. Eczacıbaşı Genç Bilet’i yakalamak için genel satış başladığı anda bilgisayar başında olmaya çalış, biletler çabuk tükeniyor.

• Zorlu PSM ve Tosla’nın Son Dakika Koltuğum uygulamasıyla PSM etkinliklerinde boş kalan koltuklar 1 TL bağış karşılığında öğrencilere veriliyor. Yapılan bağış da Toplum Gönüllüleri Vakfı’nın çocukların kültür-sanat hayatına katılımını teşvik eden projelerine gidiyor.

• Sinematek/Sinema Evi programındaki filmler öğrenciler için %50 indirimli. Programı takip ederek Sinematek seçkisindeki şahane filmleri 20-25 TL gibi fiyatlara izleyebilirsin.

^{Sinematek/Sinemaevi. Fotoğraf: Gürbüz Engin}

• Sinematek’in sonbahar programı 18 Ekim-31 Aralık tarihleri arasında sinemaseverlerle buluşacak. Program, 1930’larda Fransız sinemasına damga vuran şiirsel gerçekçilik etrafında şekilleniyor.

Ankara

• Ankara Devlet Tiyatrosu’nda 50 TL olan tam bilet, öğrenciler için 30 TL.

• Büyülü Fener’de çarşambaları halk günü, biletler 30 TL’ye düşüyor. Arcadium’da çarşamba sinema günü, biletler 29 TL. Hafta içi ilk seansları yakalayabilirsen kaçırma, erkenciler için biletler 27 TL.

• Giriş ücreti 30 TL olan CerModern’de konserler, tiyatro oyunları, film gösterimleri, söyleşiler ve sergiler eksik olmuyor.

^CerModern

• 10-14 Ekim tarihleri arasında Expat Film Festival ’22 programı ve klasikleşen açık hava film gösterimleri incelemeye değer.
• 1-23 Ekim tarihleri arasında gerçekleşecek olan GençBuluşma '22 adından da anlaşılacağı üzere genç sanatçılara alan açmasıyla mekanın genç ruhunu taşıyan işlerden.

• Anıtkabir, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Rahmi M. Koç Müzesi, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, Etnografya Müzesi, Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi, Gordion Müzesi, Meteoroloji Müzesi, Sığınak: Sanat ve Teknoloji için Alan’ı ücretsiz ziyaret edebilirsin.

• Başkent Kültür Yolu Festivali kapsamında ücretsiz sergiler, atölyeler, konserler, gösterimler ve performanslar devam ediyor.

• Ankara Yaz Şenlikleri ve Yaz Konserleri’nin son ayındayız. Etkinlikler Ankara’nın merkez ve çevre ilçelerinde ücretsiz olarak gerçekleşiyor.

Eskişehir

• Eskişehir Şehir Tiyatroları’nın oyun programını takip ederek Haller Geçlik Merkezi’nde 15 TL, Opera Tiyatro Salonu’nda 25 TL’ye tiyatroyla buluşabilirsin.

• EBB Senfoni Orkestrası’nın Opera’daki konserleri öğrenciler için 15 TL.

• Başka Sinema Rota: Eskişehir’i geride bıraktığımız günlerde Başka Sinema seçkilerini Anadolu Üniversitesi Sinema Anadolu ve Eskişehir Cinetime salonlarında bulabileceğini unutma. Cinetime’da öğrenci bileti 35 TL. Ayrıca bu fiyat çarşamba günleri ve diğer günlerin ilk seanslarında herkes için geçerli.

^{Odunpazarı Modern Müze}

• Eskişehir ücretsiz müzelerde sayıca geride kalsa da ücretli müzelerin fiyatları öğrenciler için de ulaşılabilir seviyede. Odunpazarı Modern Müze, Eskişehir Lületaşı Müzesi, Eti Arkeoloji Müzesi, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Kent Belleği Müzesi, Devrim Arabası Müzesi, Osman Yaşar Tanaçan Fotoğraf Müzesi, Seyitgazi Bor ve Etnografya Müzesi, Çağdaş Seramik Açık Hava Müzesi, Ahşap Eserler Müzesi, Çağdaş Cam Müzesi gibi müzeleri ya ücret ödemeden ya da Müzekart’la veya oldukça uygun biletlerle gezmek mümkün.

İzmir

• İzmir Devlet Tiyatroları’nın Konak, Karşıyaka Ragıp Haykır ve Bornova KSM Bozkurt Kuruç sahnelerinde 30 TL’ye oyun izleyebilirsin.

• İzmir İsmet İnönü Anı Evi ve Kitaplığı, TCDD Müzesi, Atatürk Müzesi, Karşıyaka Belediyesi Hamza Rüstem Fotoğraf Evi, Arkas Sanat Merkezi ve Arkas Deniz Tarihi Merkezi’ni ücretsiz ziyaret edebilir; Ege Üniversitesi Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi’ni 5 TL’ye gezebilirsin.

^{Arkas Sanat Merkezi}

• 1945-1968 yılları arasında Paris’e giden Türkiyeli sanatçıların deneyimlerini yansıtan L’Air de Paris (Paris Havası) sergisi 12 Şubat 2023’e kadar Arkas Sanat Merkezi’nde, ziyaret ücretsiz.

• Fransız Kültür Merkezi’nin ücretsiz film günleri, müzik festivalleri ve söyleşilerini takipte kal.

• İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir’de bulunan 12-30 yaş aralığındaki gençlere kampanya dahilindeki beş ayrı etkinliğe ücretsiz katılma fırsatı sunuyor. Belediyenin 35 bin sinema, tiyatro ve konser bileti dağıtmayı hedeflediği kampanyaya İzmir.Art mobil uygulamasından başvurabilirsin.

• İzmir’in en ünlü sinemalarından Yıldız Sineması’nın tarihine ışık tutan Loca Memuru Yoksa Lütfen Zili Çalınız sergisi yıl sonuna kadar Bıçakçı Han’da, ziyaret ücretsiz.

Kentle diyalog ve ortak akıl

Yerel yönetimler ve köklü kuruluşların gençleri anlaması ancak şehrin yönetimine dair strateji üretirken gençlerin de sesini duyurabilmesiyle mümkün. Paydaşlar arasındaki diyalogda dinlemenin önemi büyük olsa da vizyonu şekillendirecek taleplerde bulunabilmenin, sorunların çözümünde katılımcı olabilmenin yeri ayrı. Örneğin İstanbul Planlama Ajansı, şehir hakkında kararlar verirken ortak akla başvurmanın somut temsillerinden.

Böyle uygulamaların yaygınlaşması, çoksesliliğe değer verdiğini hissettirmesi ve adaletli mekanizmalarla ilerlediğini gençlere gösterebilmesi çok önemli. Neticede kentle diyalog, yerel yönetimle diyalogdan geçiyor. Bunun için de yerel yönetimin kendisini doğru bir şekilde ve kolaylıkla aktarabilmesi gerekiyor.

Burada İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin İstanbul’daki güncel kültür-sanat ve spor etkinliklerini derleyip kullanıcılara sunduğu, tüm akıllı telefonlarda kullanılabilen Radar İstanbul uygulaması örnek gösterilebilir. İstanbulluların kültür-sanat asistanı olmayı hedefleyen uygulama, kategorilere ayrılmış bir etkinlik takvimi içeriyor ve Koltuk Senin’le entegre çalışıyor.

Bir diğer örnek ise İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin şehrin kültür-sanat etkinliklerini ve üretimlerini takip edip kullanıcılara rehberlik sunduğu İzmir.Art mobil uygulaması olabilir. Platformda kentliler ve ziyaretçiler şehirde olan biteni düzenli ve verimli şekilde takip ederken kültürel üretimler, sanatçılar ve mekanlar da süreklilik açısından güçlü bir katkı ve temsil fırsatı buluyor.

Radar İstanbul ve Koltuk Senin’de olduğu gibi İzmir.Art da Genç Bilet uygulamasıyla entegre çalışıyor. Genç Bilet kapsamında belediyenin bağımsız kültür-sanat mekanlarından bilet temin etmesi, sanatın üretildiği ve sanatseverlerle buluştuğu alanların ayakta kalabilmesi açısından da çok önemli.

Elbette bu örnekler dijital yerlilerin dilinden konuşabilmek için yalnızca bir başlangıç, atılacak birçok adımdan yalnızca ilki olmalı. Yeniye ve çeşitliliğe alan açıldıkça bu adımların bizi güzel yolculuklara çıkaracağına ise şüphe yok.