Pandeminin İstanbul ekonomisine etkileri

Birleşmiş Milletler; Covid-19'u takip eden kısıtlamaların ekonomik faaliyetleri durma noktasına getirmesinin pek çok şehirde kırılgan gruplarda yoksulluğun artmasına yol açtığının altını çiziyor. Dünya Bankası'nın tahminleri, pandemi etkisine bağlı olarak 100 milyon insanın yoksulluğa ve 49 milyon insanın aşırı yoksulluğa düşeceğini öngörüyor. Faaliyetlerini İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesinde çalışan İstanbul Planlama Ajansı'na bağlı olarak sürdüren dört birimden biri olan İstanbul İstatistik Ofisi; karar alma mekanizmalarına veriye dayalı yönetim imkânı sunmayı ve yayımladığı rapor ve endekslerle toplumsal farkındalığı derinleştirmeyi amaçlıyor. İstanbul İstatistik Ofisi, yakın zamanda yayımladığı Covid-19 Pandemisinin İstanbul Ekonomisine Etkileri Raporu'yla ticaret ve sanayi sektöründe oynadığı rolle Türkiye ekonomisinin en büyük paydaşlarından biri olan İstanbul'un pandemi ve takip eden tedbirlerden ekonomik anlamda nasıl etkilendiğini ortaya koyuyor. 

• Sanayi, ticaret, turizm: Rapor; İstanbul'da sanayi elektrik tüketiminin %27'lik düşüşle 2016 yılından bu yana en düşük düzeyine nisan ayında ulaştığını ve ticarethanelerde tüketilen elektriğin de mayıs ayında bir önceki yıla oranla %44 azalarak 2016'dan bu yana en düşük seviyeye gerilediğini ortaya koyuyor. Türkiye ekonomisinin yaklaşık %30'unu karşılayan İstanbul ekonomisinin dış ticaret bağlamında ülke ekonomisindeki payı %50’ye karşılık geliyor. Rapor, 2020'nin ikinci çeyreğinde ihracatın %24,5 azalarak 15,6 milyar dolara gerilediğini; ithalatın ise ikinci çeyrekte %20,3 azalarak 24,2 milyar dolar olarak gerçekleştiğini gösteriyor. 2013 yılından itibaren en düşük seviyesine nisan ayında ulaştığı kaydedilen dış ticaret hacminin haziran itibarıyla toparlanma işaretleri verdiği belirtiliyor. İstanbul'un en önemli gelir kaynaklarından biri olan turizm başlığında ise konaklama tesisi doluluk oranından hareketle şehri ziyaret eden turist sayısının 2020'nin ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %98,2 azaldığı ve 68 bine gerilediği; yabancı ziyaretçilerin sayısında nisan ve mayıs aylarında şimdiye dek en düşük sayılara ulaşıldığı, toparlanmanın ise haziran itibarıyla başladığı ifade ediliyor. Kapanan şahıs firması sayıları kıyaslandığında 2020'nin ilk yedi ayı, 2019'un tamamında kapanan şahıs firması seviyelerine yaklaşıyor ve ilk dokuz ayda kapanan şahıs firması sayısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yarı yarıya bir artış gözlemleniyor.
   
• Çalışan cephesi: Çalışan cephesinde, İŞKUR aracılığıyla işsizlik ödeneğine yapılan başvuruların mart ve nisan ayları toplamında bir önceki yılın aynı dönemine göre %37,6 artış gösteriyor. Buna karşın işsizlik ödeneği hak eden sayısının mart nisan ve mayıs ayları toplamında bir önceki yıla göre %33,7 oranında azaldığı belirtiliyor. 2019'un ikinci çeyreğine kıyasla 2020'de gerçekleştirilen işe yerleştirmelerdeki azalış %85 olarak kaydedilirken ihtiyaç kredileri son 10 yıla bakıldığında konut kredisinden daha yüksek miktarda gerçekleşerek 70,5 milyar lirayı buluyor. İstanbul'da sosyal yardım talebinde bulunan hane sayısı 1 milyonu aşarak 4,5 milyon olarak belirlenen toplam hane sayısının dörtte birine karşılık geliyor.
   
• Anket sonuçları: 14-23 Ekim 2020 tarihleri arasında 1.000 dar gelirli haneyle telefon yoluyla yapılan anket çalışmasında %71,5 oranında hane "herhangi bir ücret kaybı durumunda ihtiyaçları karşılayabilme süresi" sorusuna "hiç karşılayamamam" yanıtını veriyor. Ankete göre katılımcıların %25,7'si pandemi sürecinde işini kaybettiğini, %20,6'sı ücretsiz izne ayrıldığı, %20,1'i ise çalışma süresinin düştüğünü söylüyor. Katılımcıların %75,2'si Covid-19 sonrasında hane gelirinde düşüş olduğunu belirtirken ankete katılanların %83,1'i pandemi sonrasında uzun süre işsiz kalmaktan korktuğunu ifade ediyor.