Plastik atık ithalatı yasağı kalkıyor mu?

Türkiye, 18 Mayıs 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan bir düzenlemeyle "etilen polimer" grubundaki plastik ambalajların ithalatını yasaklamıştı. 

• Dünya Gazetesi'nin haberine göre polietilen atık ithalatı yasağı; düzenlemenin ilgili bakanlıklar ve Plastik Sanayicileri Federasyonu gibi sektör temsilcileri tarafından yeniden değerlendirilmesinin ardından "sıkı denetimler" ve bazı başka değişikliklerle kalkıyor.

Neler olmuştu?

Türkiye'nin 2020'de Avrupa'dan yaklaşık 660 bin ton plastik atık ithal ettiği biliniyor. BBC'nin video haberinde, Birleşik Krallık'ın Türkiye'ye geçtiğimiz yıl 160 bin tondan fazla plastik atık gönderdiği belirtiliyor.

• 2021'in ilk 4 ayında ithalatta 2020'nin aynı dönemine kıyasla görülen %135 artışın ardından çevre örgütlerinin de tepkisiyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan inceleme sonucunda, etilen polimer grubunun ithalatının tamamen yasaklanması kararlaştırılmıştı. Bu, 2020'de ithal edilen plastik atıkların neredeyse %74'ünün 2021'de Türkiye'ye girememesi anlamına geliyordu.
• Sektör temsilcileri, yasağın önemli bir plastik ham madde ihracatçısı olan Türkiye'de plastik üreticilerinin işini zorlaştıracağını söylemişti. Adana Plastik Geri Dönüşüm Sanayicileri adına açıklama yapan Kamil Dönmezoğlu; yasaklar nedeniyle "telafisi mümkün olmayan mağduriyetlerin eşiğine gelindiğini" açıklamıştı. PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu yasaklamayla "çöpün ülkeye girişini engelleyelim derken ihtiyaç duyduğumuz hammaddenin ithalatını da yasakladık" yorumunda bulunmuştu.
• Greenpeace Akdeniz ise Türkiye'de 4 milyon ton plastik ambalaj üretildiğini ve bunun geri dönüşüm endüstrisi için yeterli ham maddeyi sağladığını savunuyor. Fakat uzmanlar, Türkiye'deki "kaynağında ayrı toplama başarısızlığının" daha yüksek maliyetler doğurduğunu ve bunun Türkiye'de plastik hurdaya ihtiyaç duyan şirketlerin ithal atıkları tercih etmesini beraberinde getirdiğini söylüyor.

Yeni düzenleme neler içeriyor?

Yasakların kalkmasını öngören yeni düzenleme bu kapsamda "sıkı denetimler" de içeriyor.

• 1350 geri dönüşüm firmasının tüm lisanslarının yeniden gözden geçirilmesi ve bu sayede atık ithal eden firma sayısının azaltılması planlanıyor. 

• İthalat oranının kırma makinesi kapasitesiyle değil, daha büyük yatırım gerektiren ısıl işlem kapasitesiyle ölçülmesi de ithalatı azaltacak önlemler arasında yer alıyor. 

• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Mobil Atık Takip Sistemi'ne plastik atıkların da dâhil edilmesi ve ülkeye giren ithal atıkların takibinin yapılması hedefleniyor. 

Tepkiler

• "Denetimlerin yeterli olmadığını ve olamayacağını" savunan Greenpeace Akdeniz, Türkiye'nin öncelikle kendi atıklarını değerlendiren bir ülke olması gerektiğini belirtiyor. 

• Doç. Dr. Sedat Gündoğdu ise plastik sektörünün "ciddi bir lobi faaliyeti yürüttüğünü" söyleyerek "denetimlerin artırılmasından kastedilenin küçük firmaların lisanslarının iptal edilmesi" olduğunu belirtiyor.