Polonya ve Macaristan'dan Ukrayna tahılı kararı

Polonya ve Macaristan, yerel ürünlerini korumak için Ukrayna’dan tahıl ve gıda ürünlerinin ithalatını Cumartesi günü geçici olarak yasakladıklarını duyurdu. Bunun üzerine Avrupa Birliği (AB), Polonya ve Macaristan'ın yasaklama kararlarının kabul edilemeyeceğini bildirdi. Kararın üzerine, Slovakya başta olmak üzere bu ithalattan olumsuz etkilenen başka orta ve doğu Avrupa ülkeleri de yasaklama kararına katılabileceğini söyledi. Ukrayna ve Polonya, tahıl ithalatı yasaklama kararı ile ilişkin bugün Varşova'da müzakere için bir araya geldi.

Neden sorun yaratıyor? Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Ukrayna’dan gelen tahıl ve diğer gıda ürünlerinin büyük bir kısmı, lojistik sorunlar yüzünden diğer ülkelere ulaştırılamadan Avrupa’nın merkezinde ve doğusunda yer alan ülkelerde mahsur kalıyor. Bu durum, bu ülkelerdeki çiftçiler başta olmak üzere yerel üreticileri olumsuz yönde etkiliyor. 

• Ukrayna’dan gelen tahıl ve diğer gıda ürünlerinin çoğu AB ülkelerinin ürünlerinden daha ucuz.

Çiftçiler: Polonya ve Macaristan'da çiftçiler uzun süredir Ukrayna’dan ucuz tarım ürünleri ithalatına son verilmesini istiyordu. Özellikle Polonya'da çiftçiler bu problem ile ilgili sıklıkla protestolar düzenliyordu. 

Bir adım geriden: Geçtiğimiz ay, Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Romanya ve Slovakya'nın başbakanları Ukrayna'dan tahıl ve gıda ürünleri ithalatı ile ilgili yaşadıkları rahatsızlığı Avrupa Komisyonu'na bir mektupta dile getirmişlerdi. Mektupta, Ukrayna'dan gelen ithal mallara gümrük vergisi getirilebileceğini önerirken, devletler de piyasadan ucuz tahıl toplamak için bir satın alma mekanizması geliştirebileceğini öne sürmüşlerdi.

• Reuters'ın haberine göre, üst düzey bir AB yetkilisi, AB temsilcilerinin Polonya ve Macaristan'ın koyduğu yasağı bu hafta tartışacaklarını söyledi. 

Öte yandan: Polonya ve Macaristan, AB ile yargı bağımsızlığı, ifade özgürlüğü, LGBT+ hakları ile ilgili olarak uzun zamandır farklı konularda gerilimler yaşıyor.

Polonya: Polonya'nın milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) hükümeti, kırsalda yaşayan vatandaşları artan fiyatlardan rahatsız olduğu için seçim yılında bu konuya ayrıca önem veriyor.

Dahası: İki ülke, Ukrayna'dan gelen tahıl ve gıda ürünlerine geçici yasak uygulanması kararı alırken, Polonya, söz konusu ürünlerin transit geçişine de izin verilmeyeceğini açıkladı.

• Polonya’nın Kalkınma ve Teknoloji Bakanı Waldemar Buda, aynı zamanda Ukrayna ile ürünlerinin yerel pazarda sıkışıp kalmaması için görüşmelerin yürütüleceğini de belirtti.

Tepkiler: 

• AB Komisyonu’nun tarım ve ticaretten sorumlu sözcüsü Miriam Garcia Ferrer, Polonya ve Macaristan'ın Ukrayna'dan tahıl ithalatını yasaklama girişimlerini duyurmalarının ardından bulunduğu açıklamalarda,  "Ticaret politikası AB'nin özel yetkisindedir. Bu nedenle, tek taraflı eylemler kabul edilemez." ifadesini kullandı. Ferrer aynı zamanda yasağı getiren iki ülkenin de açıklamalarını yakından takip ettiklerinin altını çizdi. 
• Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, Polonya'nın getirdiği ithalat yasağını eleştirirken, bu kararın Batı'nın açlıkla mücadele edenlere karşı olan "hayali endişelerini" gösterdiğini söyledi. 
• Ukrayna, Varşova'da Polonya ile görüşme yaparken, ihracat yasaklarını kaldırmak için "ilk adım" olarak gıda ve tahıl transit geçişlerini tekrardan açacaklarını söyledi. Ukrayna'nın Çarşamba günü Romanya ile, Perşembe günü de Slovakya ile görüşmeler yapması bekleniyor. 

Tahıl Koridoru: Türkiye ve Birleşmiş Milletler (BM) aracılığıyla geçen sene geliştirilen Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası küresel çapta rekor seviye ulaşan ve bazı bölgelerde kıtlığı tetikleyen buğday ithalat problemine çözüm olarak Temmuz 2022’de yürürlüğe girmişti. Tahıl ürünlerini dünya pazarlarına taşınması için bir mekanizma oluşturulmasını öngören anlaşma uyarınca bugüne kadar yaklaşık 27 milyon ton Ukrayna tahılı Türk boğazlarından geçerek ve piyasalara sunuldu.