Rusya'da son durum: "Batı müdahalesine" tepkiler

Muhalif lider Aleksey Navalni’nin Rusya'ya dönmesinin ardından başlayan muhalif protestolara 26 Ocak’taki bültenimizde yer vermiştik. Binlerce insanın göz altına alındığı protestolarda yaşanan insan hakları ihlalleri Avrupa Birliği ve ABD tarafından eleştirilirken Rusya “iç meselesine” Batı’dan gelen müdahaleyi reddediyor. Avrupa Birliği İnsan Hakları Komisyonu Temsilcisi Dunja Mijatović, Rusya İçişleri Bakanı’na hitaben yazdığı mektupta, gözaltına alınan insanların işkenceye maruz kalmalarını eleştirdi ve basın özgürlüğünün temini için gazetecilerin gözaltına alınmamaları çağrısında bulundu. ABD’nin yeni Dışişleri Bakanı Antony Blinken ise Navalni’nin ve “masum” Rusya halkının derhal serbest bırakılmalarını beklediklerini açıkladı.

• Uzmanlar Putin yönetiminin polis devletine güvenerek geri adım atmayacağını, tekrar güç kazanabilmek için elinden geleni yapacağını düşünüyor. Nitekim ana akım medyanın protestoları terörize ettiği; muhalif sosyal medya hesaplarının yasaklandığı biliniyor.
   
• Navalni’nin başını çektiği Yolsuzlukla Mücadele Vakfı ise farklı şehirlerde gösteri organize etmeye devam ediyor. Son olarak Sevgililer Günü'nde “Sevgi korkudan güçlüdür.” sloganlarıyla bir araya gelen göstericiler, telefonlarının flaşlarını açarak bir dayanışma zinciri oluşturdu. Protestocular, dayanışma zinciri eylemini paylaştıkları Facebook sayfasına yüzlerce ölüm tehdidi geldiğini iddia ediyor.
   
• AB – Rusya ilişkileri: Kırım’ın ilhakından bu yana dalgalı seyreden AB – Rusya ilişkileri; Moskova’nın 5 Şubat’ta Almanya, İsveç ve Polonya diplomatlarını Navalni destekçisi olmalarını gerekçe göstererek sınır dışı etmesiyle kopma noktasına geldi. AB diplomatlarının sınır dışı edilmeleri sonrasında çevrim içi toplantıyla bir araya gelen Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya’ya karşı 2016’dan bu yana uygulanmakta olan bireysel yaptırımlara devam edeceklerini ancak Kuzey Akım-2 enerji hattı projesinin süreceğini açıkladı. 22 Şubat’ta Dışişleri Bakanları düzeyinde toplanacak AB ülkelerinin, Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusunda nihai karar alması bekleniyor. Öte yandan diplomatları sınır dışı edilen Almanya, İsveç ve Polonya; ülkelerindeki Rusya diplomatlarını “istenmeyen insan” (persona non grata) ilan ederek karşılık verdi.
   
• Rusya’nın diplomatları gönderme kararı, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in Moskova ziyareti sırasında, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile basın toplantısındayken gerçekleşti. Borrell, olaydan haberi olmadığını ifade ederken basın toplantısında düşük bir performans göstermesi nedeniyle eleştiriliyor. Brüksel’in “hayal kırıklığı” olarak nitelendirdiği ziyaret sonrasında Avrupa Parlamentosu’nun 73 üyesi, Borrell’in istifası için imza topladı.
   
• Tüm bu gelişmeler üzerine Lavrov, “Moskova'nın canını acıtacak bir yaptırımın" tüm ilişkileri kopartabileceğini açıkladı. Rusya’nın dünya ile bağlarını kopartmak istemediğini ancak “barış için savaşa hazır olduklarını” belirten Lavrov,  Batı’nın Rusya’nın iç işlerine müdahale etmemesi gerektiğini bir kez daha vurguladı.
   
• ABD – Rusya ilişkileri: Rusya'daki muhalifler; ABD’nin Rusya’ya uyguladığı bireysel yaptırımların artırılmasını talep ediyor. Yolsuzlukla Mücadele Vakfı temsilcilerinin hazırladıkları 35 kişilik listenin hükümetle iş birliği içinde olduğu, bu kişilerden sekizinin acilen ABD’deki faaliyetlerinin kısıtlanması gerektiği iletiliyor.
   
• Moskova’daki ABD Büyükelçiliği’nin sözcüsü, protestolarla ilgili olarak “ABD, tüm insanların barışçıl protesto hakkını, ifade özgürlüğünü destekliyor. Rus yetkililer tarafından atılan adımlar bu hakları engelliyor.” açıklamasında bulundu.
   
• Biden yönetimi ise Rusya’nın faaliyetlerinden endişeli olduğunu belirten açıklamaların dışında resmî olarak Navalni protestolarına ilişkin bir yaptırım açıklamasında bulunmadı. Kırım’ın ilhakı nedeniyle uygulanan yaptırımlar ise 29 Ocak’ta güncellendi.
   
• Rusya, ABD’deki diplomatları da Navalni’ye destek olmakla suçladı. Moskova Büyükelçisi John Sullivan’a nota veren Rusya Dışişleri Bakanlığı, Facebook’u da yasa dışı faaliyetler yürüttüğü ve halkı kışkırttığı gerekçesiyle eleştirdi.
   
• Son not: AB ve ABD'nin Rusya'yla ilişkilerde diplomatik yöntemleri kullanmayı tercih edeceği görülüyor. Zira Putin yönetiminin özellikle de pandemi döneminde devrilmesinin zor olduğu düşünülüyor. Avrupa ülkelerinin aşı üretiminde ve tedariğinde yaşadıkları sorunları Rusya yapımı Sputnik V aşısı satın alarak gidermeye çalışacağı tahmin ediliyor. 2020 ve 2021 yılları halk gösterilerinin yılı olduğu kadar devletlerin otoriterliğinin de mazeret bulduğu yıllar olarak tarihe geçecek.