Rusya'nın "kırmızı çizgisi": Ukrayna sınırında neler oluyor?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO üyesi ülkelerin Ukrayna'ya silah ve asker göndermesini kırmızı çizgi olarak tanımladı. Rusya vatandaşı 27 diplomatın ABD'den sınır dışı edilmesinden sonra dün Moskova'daki ABD büyükelçiliğinin personeline ocak sonuna kadar ülkelerine dönme emri verildi.  

• Neler olmuştu? Rusya ve Ukrayna arasında geçtiğimiz haftalarda sınırda yeniden alevlenen gerginlik; Rusya'nın Ukrayna'yı işgal edeceğine yönelik iddialarla artmıştı. Rusya, NATO ittifakının Ukrayna'ya yüksek teknolojiye sahip silahlar verdiğini belirtmiş; işgal iddialarının ABD tarafından yapılan "kötü niyetli bir propaganda" olduğu söylenmişti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya "temsilcilerinin" hükümeti devirmeyi planladığını iddia etmişti. 
• Neler oluyor? Ukrayna sınırına Rusya'ya ait kısa menzilli balistik füzelerin, tankların ve 100 bin askerin konuşlandırıldığı ileri sürüldü. Rusya, NATO'nun saldırgan duruşunu gerekçe göstererek sınıra asker gönderdiklerini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ülkesinin savaş başlatmaktan çekinmeyeceğine işaret etti. Belarus iki ülke arasında savaş çıkması hâlinde, Rusya'nın yanında yer alacağını açıkladı. Ülke başkanı Aleksandr Lukaşenko, Rusya'nın nükleer füzelerine ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını dile getirdi.  
• Türkiye detayı: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Putin'in cuma günü telefonda görüşeceği duyuruldu. Görüşmede Türkiye'nin iki ülke arasındaki ilişkileri düzenlemede ara bulucu görevi üstlenmesi ihtimalinin değerlendirilebileceği öğrenildi. Lavrov, "Türkiye, Ukrayna konusunda özel bir tutuma sahip. Özellikle, 'Kırım'ın ilhakının kabul edilemez olduğuna' dair açıklamalar yapıyor." dedi. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da "Her iki tarafla da temas hâlindeyiz. Sükûnet ve gerginliğin düşürülmesini tavsiye ediyoruz." diye konuştu. Ukrayna'nın NATO üyeliğine yönelik de görüş belirten Çavuşoğlu, Türkiye'nin ittifakın genişlemesini desteklediğini ifade etti. 
• Blinken - Lavrov: Öte yandan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Rusya'daki mevkidaşı Sergey Lavrov'un bugün Avrupa güvenlik konferansında görüşmesi bekleniyor.

NATO'dan savaş uyarısı

NATO, olası bir işgali değerlendirmek üzere Letonya'da bir araya geldi. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Rusya'nın niyetini bilmediklerini ve saldırının kesin olmadığını söyledi; ancak ittifaka "en kötüsüne hazırlıklı olun" çağrısında bulundu. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Rusya'nın "savaş dili" kullandığını ve "olağan dışı" askerî değişikliklere karşı alarmda olduklarına ilişkin açıklama yaptı. Blinken, Rusya'dan gelecek herhangi bir saldırının ciddi sonuçlar doğuracağını belirtti. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Liz Truss da ülkesinin "özgürlük ve demokrasiyi" savunmak için NATO'nun yanında olduğunu vurgularken "kötü niyetli tehditlere karşı" koyacaklarını hatırlattı. 

Ukrayna, Rusya'nın etki alanında mı? 

Rusya'nın saldırgan tutumunun Ukrayna'nın olası bir şekilde NATO ittifakına katılmasını engelleme amacı taşıdığına inanılıyor. Rusya'nın Ukrayna'yı bağımsız bir ülke olarak değil; kendi "etki alanının" bir parçası olarak görmesi de gerginliği artırıyor. The Washington Post yazarı David Ignatius, Putin'in "Ukrayna ve Rusya'nın ayrılamaz bir bütün olduğuna" yönelik görüşlerine Çin-Tayvan benzetmesi yapıyor. Putin'in stratejik bir hedefi olduğu ve Ukrayna'ya karşı harekete geçmek için blöf yapabileceği söyleniyor. 

Halk ne istiyor?

Geçtiğimiz ağustos ayında yapılan ankete göre, Ukrayna halkının %76'sı işleyen bir demokrasi talep ediyor. Halkın %82'si Rusya'yı bir tehdit olarak gördüklerini belirtiyor. Rusya'da yapılan çalışmaya göre ise Ukrayna'ya müdahale edilmesi gerektiğini düşünenler ve düşünmeyenlerin sayısının eşit olduğunun altı çiziliyor. Çalışmaya katılanların %31'i muhtemel bir savaşın Putin'in otoritesine gölge düşüreceğini savunuyor.