Siyasi gündem ve AK Parti kongresi

AK Parti’nin “Güven ve İstikrar Kongresi” adı verilen 7. Olağan Kongresi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçerli oyların tümünü alarak yeniden genel başkan seçildi. Partinin Merkez Karar ve Yürütme Kurulu’nun üye sayısı 50’den 75’e çıkarılırken 47 yeni isim kurula girdi. Genel başkanvekillerinin sayısı 2’ye çıkarıldı ve bu pozisyona Binali Yıldırım ile Numan Kurtulmuş getirildi. Partinin yeni Merkez Yürütme Kurulu üyeleri de belirlendi. Kongrede iç ve dış politika gündemlerine dair önemli mesajlar verildi. Kongrede sosyal mesafe ve maske kurallarına uyulmaması sosyal medyada büyük tepki çekti.

• İç politika gündemi: Geçtiğimiz haftalarda Danıştay’ın "Andımız" kararını iptal etmesi, yeni anayasanın gündeme gelmesi, HDP’ye kapatma davası açılması ve HDP’li Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun milletvekilliğinin düşürülmesi, “gerilimin artışı” olarak yorumlanmıştı. Bu haftaya ise İstanbul Sözleşmesi’nin feshi, faiz artışı kararı sonrası Merkez Bankası başkanının değişmesi, Gezi Parkı, Pera Palas, Vefa Lisesi, Şişli Etfal Hastanesi ve Sait Halim Paşa Yalısı’nın Sultan Beyazıt Hanı Veli Vakfı'na devredilmesi, Kanal İstanbul’a devlet garantisi verilmesi gibi siyasi gerilimi daha da artırdığı söylenebilecek gelişmelerle başlamıştık. Muhalefet kanadı hafta boyunca bu gelişmelere tepki gösterirken sıklaşan esnaf ziyaretleriyle halkın ekonomik taleplerini de gündemde tutmayı amaçlıyordu. Araştırmacı Bekir Ağırdır’ın siyasetin “seçmenler değil, aktörler üzerinden şekillendiği” analizine paralel şekilde gazeteci Murat Yetkin HDP’ye açılan davayı “MHP’yi memnun etme çabası”,  İstanbul Sözleşmesi’nin iptalini “müstakbel müttefik Saadet Partisi ve İslami cemaatleri memnun etme çabası”, Merkez Bankası’ndaki değişikliği “ekonomideki müttefiklerini memnun etme çabası” ve İstanbul’daki taşınmaz devirlerini de “kaybedilen belediyeleri çökertme çabası” olarak yorumlamıştı.
  
  
• Kongreden iç politika mesajları: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce basınla paylaşılan kongre metninde İstanbul Sözleşmesi’nden bahsedilen, “İnancımıza göre sapkınlık işareti olan hususların, İstanbul Sözleşmesi’nin arkasına sığınılarak sürekli gündemimize getirilmesine ve baskı aracına dönüştürülmesine izin veremezdik,” ifadelerinin yer aldığı kısmı konuşma esnasında okumadı; ancak “kadın haklarını vicdan yerine kağıtlarda arayanlar” ifadesiyle sözleşmeye sahip çıkanları eleştirmeye devam etti. “Vesayetçi güçlerin eseri” olan mevcut anayasanın “geçerliliğini yitirdiğini” savunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni anayasa çalışmalarının başlayacağının sinyalini verdi. Ekonomi konusunda ise “Battık bittik diyenlere inanmayın,” ifadesini kullanan Erdoğan, döviz ve altın sahiplerine Türk lirasına yatırım yapma çağrısında bulundu. Erdoğan’ın “2023 Cumhur İttifakı'nın zafer yılı olacaktır,” sözlerinin ise ittifak ortağı MHP’nin Danıştay’ın "Andımız" kararına tepki göstermesinden sonra ittifakta çatlak oluştuğuna dair yapılan yorumlara cevap niteliğinde olduğu düşünülebilir.
  
  
• Dış politika gündemi: Bugün başlayacak Avrupa Birliği Liderler Zirvesi öncesinde basına yansıyan Türkiye raporunda Türkiye ile gümrük birliği ve ticari ilişkileri derinleştirmek için müzakerelere başlanması gerekliliğinden, uygulanması muhtemel yaptırımların “orantılı ve geri döndürülebilir” olmasından bahsediliyordu. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg önceki gün "müttefik Türkiye’nin" NATO için öneminden bahsetmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkan Joe Biden’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yönelik “katil” ifadesi kullanmasına karşı çıkması Rusya’da memnuniyet yaratsa da NATO dışişleri bakanlarının “Rusya’nın saldırgan eylemleri, Avrupa-Atlantik güvenliğine tehdit oluşturuyor,” açıklamasının altında Bakan Çavuşoğlu’nun da imzası bulunuyordu. Mısır’la ilişkilerde uzun yıllar sonra normalleşme gündeme gelmiş, Türkiye’nin aşı tedarikçisi Çin’in Dışişleri Bakanı’nın Ankara ziyareti, Uygur Türklerini kapsayan “suçluların iadesi” anlaşması konusunda “doğudan gelen baskı” olarak yorumlanmıştı.
  
  
• Kongreden dış politika mesajları: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Önümüzdeki dönemde dostlarımızın sayısını artırıp husumetleri gidererek bölgemizi bir huzur adasına çevirmekte kararlıyız,” mesajı, Mısır’la ilişkilerin normalleşmesi ve Doğu Akdeniz’de müttefik arayışlarının hızlanacağı şeklinde yorumlanabilir. “ABD’den Rusya’ya, AB’den Arap coğrafyasına kadar tüm ülkelerle ilişkilerimizi, Türkiye’nin menfaatleri ve milletimizin beklentileri doğrultusunda şekillendirmeyi sürdüreceğiz. Bizim ne doğuya ne de batıya sırtımızı dönme lüksümüz yoktur. Birbiriyle gerilim halinde olan ülkelerle aynı anda dengeli, tutarlı ve uzun vadeli iş birlikleri geliştirmenin kolay olmadığını elbette biliyoruz,” sözleri ise yukarıda özetlediğim karmaşık dış politika gündeminin bir süre daha karmaşık kalacağını gösterir nitelikte. Yine Murat Yetkin’in “diplomasinin devlet politikasından ziyade AK Parti politikası çizgisinde belirlenmesinin askeri hamlelere bağımlılığı artırdığı, bunun da yapılacak en küçük hatanın yol açabileceği hasarı büyüttüğü” uyarısına kulak kesilmek gerekiyor.