Sürdürülebilirlik ve Teknoloji

Ayşe Erenel Margossian

Buddha varoluşun ızdırap çekmek olduğunu, bu ızdırabın da arzulardan geldiğini söyler. Sonu gelmeyen arzular yüzünden de ihtiyacımız olandan fazlasını üretip, tüketmeye başladık. Tükettikçe bir yandan Dünya’daki kaynaklarımızı da yok etmeye devam ediyoruz. Bu durumla çelişkili şekilde ekonomiyi büyütmek istiyoruz. Yaşamı sürdürülebilir kılmak için ise tüketimi azaltmamız gerekiyor.

Her krizde olduğu gibi yaşanmakta olan iklim krizi de yeni iş kollarının ortaya çıkmasına vesile oluyor. Peki;

• Metaverse’ün yani gerçek ve sanalın birleştiği ve insanların farklı cihazlar arasında hareket etmesine ve sanal bir ortamda iletişim kurmasına izin veren dijital dünya “meta-evren”in, iddia edildiği gibi sürdürülebilirlikte önemli bir etkisi olacak mı? 
• Metaverse’lerde, dijitalde sahip olacağımız varlıklar, üretimin azalmasını sağlayarak çevre sorunlarının çözümü olacabilecek mi? 
• Gucci gibi markaların ürünlerinin NFT’sini aslından pahalıya satabiliyor olması buna bir örnek mi? 
• Ya da Mark Zuckerberg’un Ekim 2021’de Facebook, yeni adıyla Meta için Avrupa Birliğinden 10.000 kişiye istihdam sağlayacağını açıklaması ekonomik kalkınmaya destek olacak mı?

2 Aralık 2021’de 91.8 milyon dolara satılan Pak’s ‘The Merge’ bugüne kadar satılan en çok alıcılı, en pahalı NFT oldu. Tek alıcıya satılan en pahalı NFT Everydays: the First 5000 Days için ödenen fiyat ise 69.3 milyon dolar. Refik Anadol’un Machine Hallucination - Nature Dreams: AI Data Sculpture 2021 1/1 eseriyse 300 ETH yani yaklaşık 1.1 milyon dolara alıcı buldu. Meşhur Fortnite oyununun 2019 Aralık’a kadar olan toplam brüt geliri ise 9 milyar dolar. Ünlü Amerikalı Rapçi Travis Scott, Fornite oyununda verdiği online konserle tam  20 milyon dolar kazanç sağladı.

Dr. Sertaç Doğanay’ın Türkçeye çevirip özetlediği, teknoloji araştırma ve danışmanlık şirketi Gartner’in yayınladığı 30 Ocak 2022 tarihli raporda, Metaverse’ün ortalama bir birey tarafından kullanılmasının önümüzdeki 5 sene içinde mümkün olmadığından bahsediliyor. 

Temel olarak Metaverse’te şu aktivitelerin gerçekleşmesi bekleniyor:

• Dijital arazi satın almak ve sanal evler inşa etmek
• Sanal bir sosyal deneyime katılmak
• Sürükleyici ticaret yoluyla sanal alışveriş merkezlerinde alışveriş
• Sürükleyici öğrenme deneyimi için sanal sınıfları kullanma
• Dijital sanat, koleksiyon ve varlık satın alma (NFT'ler)

Metaverse’in sunacağı potansiyel iş fırsatları ise şöyle belirtiliyor:

• Yüksek öğrenim, tıp, askeri ve diğer ticaret türleri için daha kapsamlı bir öğrenme deneyimi sunulabilir. Çerçeveyi metaverse sağlayacağı için bu disiplinlerin kendi altyapılarını oluşturmaları gerekmez.
• Son iki yılda popülerlik kazanan sanal etkinlikler artık daha entegre teklifler sunabilir.
• Perakende, erişimini daha karmaşık ürünlere izin veren sürükleyici bir alışveriş deneyimine doğru genişletebilir.
• Kuruluşlar, sanal olarak artırılmış çalışma alanları aracılığıyla çalışanlarıyla daha iyi etkileşim kurabilir.
• Sosyal medya, kullanıcıların üç boyutlu avatarlar aracılığıyla etkileşimde bulunabileceği metaverse'e geçebilir.

Belki de arzuladığımız tüm varlıklara dijitalde sahip olabileceğimiz için meta-evrenlerin sürdürülebilirlikteki yerinin büyük olacağı son zamanların en büyük tartışması. Ancak yine de, ihtiyacımız olandan daha fazlasına sahip olmuş olmayacak mıyız? Metaverse’leri yaratmak, içlerindeki bilgileri saklamak için çok yüksek enerjilere ihtiyaç duyacağımız için gerçekten çevreye iyi yönde etkisi olacak mı? Önümüzdeki yıllarda beraber deneyimleyip sonuçlarını göreceğiz. Öyle ki, sanayi devrimi itibariyle başlayan gelişmeleri heyecanla izlerken bizi bugünkü iklim kriziyle karşı karşıya bırakacağını bilmiyorduk. 

Aslında şu anda bile hepimiz kendi meta-evrenlerimizde yani cep telefonlarımızın ekranlarında yaşıyoruz.  Acaba bir gün robotlar duygu geliştirebilecek mi diye merak ederken, kendimiz duygularımızdan uzaklaşıp adeta robotlaşıyoruz. Dilerim ki, tüm bu yeni gelişmeler bizi kendimizden ve doğadan uzaklaştırmasın ve gerçek amaçlarına hizmet etsin.