<a fr-original-style="" href="https://www.ayse.co.uk/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Kayıt yok, tekrar yok. Sadece şimdi var.Mayıs sonunda Paris mevsim normallerinin çok üzerinde bir sıcak hava dalgasıyla boğuşuyordu. Termometre her gün 30 derecenin üzerini gösteriyor, konferans salonlarının klimaları bu yeni gerçekliğe yetişmekte zorlanıyordu. Ben de tam o günlerde, o salonlardan birindeydim. Yoga matımla değil, gönüllü yakamla.Uluslararası <a fr-original-style="" href="https://ydys2026.sciencesconf.org/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yoga Darśana Yoga Sādhana&nbsp;</a>Konferansı bu yıl dördüncü kez düzenlendi. Üç gün boyunca, dünyanın dört bir yanından gelen yaklaşık 120 araştırmacı 40'a yakın panelde yogayı konuştu. Ama beklediğiniz gibi değil. Kimse modern bir yoga pozu göstermedi; kimse "derin bir nefes alın" demedi. Tarihçiler, dilbilimciler, antropologlar ve sosyologlar yogayı bir araştırma konusu olarak masaya yatırdı.Yoga deyince çoğumuzun aklına bir mat, biraz esneklik, belki de sosyal medyada gördüğümüz zarif duruşlar geliyor. Oysa yoga aynı zamanda binlerce yıllık bir düşünce tarihidir. El yazmaları, felsefe okulları, yüzyıllar içinde kıtalar aşan dönüşümler. Paris'te işte bu tarafıyla karşılaştım. Konferans halka açık değildi; ben de gönüllü olarak yer aldım ve bu sayede o kapının ardına geçebildim. Yirmi yılı aşkın süredir yoga öğretiyorum, ama o üç gün boyunca masanın öbür tarafındaydım. Bildiğimi sandığım bir konuda yeniden öğrenci olmak, başlı başına bir alçakgönüllülük pratiğiymiş.Beni en çok düşündüren şeylerden biri, basit bir teknik karardı: oturumların büyük çoğunluğu kaydedilmedi. Yani bir konuşmayı kaçırdıysanız, kaçırdınız. "Sonra izlerim" diye bir seçenek yoktu. Her şeyin kaydedildiği, ertelendiği, hızlandırılarak tüketildiği bir çağda bu ne kadar tuhaf, değil mi? Ama tam da bu yüzden herkes oradaydı. Telefonlar çantalarda, gözler konuşmacıda. Orada olmak gerekiyordu, çünkü o an bir daha gelmeyecekti. Bana sorarsanız, bu salonda anlatılan pek çok teoriden daha yogik bir deneyimdi.Konferansın açılış konuşmasını yoga tarihçisi Mark Singleton yaptı ve hiç beklemediğim bir soruyla başladı: Yoga ile teknoloji gerçekten karşıt mı? İlk bakışta öyle görünüyor. Biri içe dönmek, diğeri sürekli dışarıya bağlanmak. Ama Singleton işi karıştırdı. Yoganın dayandığı en eski düşünce sistemlerinden bazıları, zihni ve bedeni zaten bir tür makine gibi görüyor. İçimizdeki farkındalık ışığının ortaya çıkması için kapatılması gereken bir makine. Bir yandan da bugün Silikon Vadisi, giyilebilir cihazlarla, uygulamalarla, yapay zekâyla "anında huzur" vaat ediyor. Akıllı saatimiz bize nefes almayı hatırlatıyor. Peki bütün bu araçlar bizi kendimize yaklaştırıyor mu, yoksa kendimizle aramıza bir ekran daha mı koyuyor? Yıllar önce bu sayfalarda teknoloji üzerine yazarken sorduğum soru, Paris'te bir konferans salonunda karşıma yeniden çıktı. Cevabın hâlâ bizde olduğunu düşünüyorum: araç, niyetimiz kadar iyi.Konferansın ana teması üç kelimeden oluşuyordu: otantiklik, otorite, adaptasyon. Yani neyin "gerçek" yoga olduğuna kim karar veriyor ve yoga değişince özünü mü kaybediyor, yoksa hayatta mı kalıyor? Üç gün boyunca dinlediklerimden çıkardığım ders şu oldu: yaşayan hiçbir gelenek müzede durmuyor. Yoga da tıpkı bir nehir gibi, aktıkça şekil değiştiriyor ama akmaya devam ediyor. Bu bana doğayı hatırlattı. Değişime direnen değil, değişimle birlikte hareket eden hayatta kalır.Ve tabii o sıcak. Bunaltıcı salonlarda yelpaze niyetine sallanan program kitapçıkları, gölge arayan kalabalıklar, ikram masasındaki su sürahilerinin hızla boşalması. Binlerce yıllık nefes tekniklerinin konuşulduğu bir binada, hepimiz ısınan bir gezegenin nefesini ensemizde hissediyorduk. Yoga bize bedenimizin dünyadan ayrı olmadığını söyler. O hafta Paris'te bu cümle teori olmaktan çıktı. İklim krizi artık konferansların konusu değil sadece, koşulu.Eve dönerken çantamda notlar, aklımda sorular vardı. Ama asıl yanımda getirdiğim şey daha basitti: kaydedilmeyen üç günün hatırası. Tekrarı yok, kaydı yok, sadece yaşandı. Siz en son ne zaman kaydetmeden, ertelemeden, "sonra bakarım" demeden bir anın tamamen içinde oldunuz?&nbsp;Belki bu yaz, telefonu çantada bırakıp sadece orada olmayı denemenin tam zamanıdır.

Dünyahali

Değişime direnen değil, değişimle birlikte hareket eden hayatta kalır.

Paris'te Üç Gün: Yoga Bir Konferans Salonuna Sığar mı?

<a fr-original-style="" href="https://www.ayse.co.uk/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Geçen ay bu kanalda toprağı yazdım. Mikrobiyomdan, hijyen hipotezinden, evdeki bakterilerden söz ettim. Yazıyı bitirirken aklımda bir soru kaldı: Dışarıdaki toprağı bu kadar iyi anlıyorsak, içimizdeki toprağa ne kadar kulak veriyoruz?Bahar bir davet. Doğa açık konuşur: kış bitti, açıl, büyü, taş.&nbsp;Yirmi yılı aşkın süredir yoga öğretiyorum. Bu süre içinde binlerce insanın mat üzerine gelişini izledim. Çoğu, ilk kez durmak zorunda kalıyordu. Ve durduklarında ne hissettiklerini bilmiyorlardı. Çünkü bedenlerini yönetmeyi öğrenmişlerdi; dinlemeyi değil. Modern insan olarak bu bilgeliği bedenimizden söküp attık. Yerine takvimler, yapılacaklar listeleri ve verimlilik uygulamaları koyduk. Oysa doğa hiçbir zaman yıl boyunca aynı hızda akmaz. Ağaç bilir bunu. Tohum bilir. Hayvanlar bilir.Bilim de biliyor, aslında. On binlerce kişinin uyku verilerini inceleyen çalışmalar, Kuzey Yarımküresi’nde kış aylarında uyku süresinin yaz aylarına kıyasla uzadığını gösteriyor. Bedenin kışı farklı yaşadığının, daha fazla dinlenme istediğinin ölçülebilir bir kanıtı bu. Nature Communications'ta yayımlanan bir çalışma ise bağışıklıkla ilişkili genlerin kayda değer bir bölümünün mevsimsel olarak farklı çalıştığını gösteriyor. Yani mevsim değişimi yalnızca dışarıda değil, hücrelerimizin derinliklerinde de yaşanıyor; çoğu zaman biz farkında bile olmadan. Geçen ay söz ettiğim bağırsak mikrobiyomu da bu tablodan payını alıyor. Aynı kişiler kış ve yazın karşılaştırıldığında, bağırsak mikrobiyomunun bileşiminin mevsimden mevsime tutarlı biçimde değiştiği de gösteriliyor. İç toprağımız da mevsimlere göre dönüşüyor. Beden gerçekten bir ekosistem.Yoga pratiği bize mevsimlerle yaşamayı öğretir.&nbsp;Kış içe dönme zamanıdır; enerji aşağı çekilir, yavaşlar, derinleşir. Bahar tomurcuklanmadır: hafif, temkinli, heyecanlı. Yaz açılır, genişler, taşar. Sonbahar bırakır. Her mevsimin bedende bir karşılığı, kendine özgü bir ritmi ve çağrısı vardır. Ama biz çoğunlukla yaz modunda yaşıyoruz: sürekli açık, sürekli üretken, sürekli görünür. Sosyal medya bunu dayatır, iş hayatı bunu ödüllendirir. Beden kışa girdiğinde, o kaçınılmaz içe çekilme döneminde, bir şeylerin yanlış gittiğini sanırız. Hasta mıyım? Motivasyonumu mu kaybettim? Neden bu kadar yorgunum?&nbsp;Belki de sadece mevsim değişti, siz değil. Geçen kış bunu çok net hissettim. Uzun bir dönemin ardından bedenimin bazı şeyleri bırakmak istediğini fark ettim. Daha az hareket, daha fazla sessizlik, daha çok uyku. Buna izin verdim. Ve o izin, bahar geldiğinde bambaşka bir açılışı mümkün kıldı. Tıpkı toprak gibi: dinlenen toprak daha verimli olur.Sürdürülebilirlikten çok söz ediyoruz. Gezegenimizin kaynaklarını nasıl koruyacağımızı tartışıyoruz. Peki, aynı soruyu kendimize soruyor muyuz? Kendi kaynağımızı sürdürülebilir kullanıyor muyuz?&nbsp;Dünya Sağlık Örgütü de tükenmişliği, kronik stresin yönetilememesinin bir sonucu olarak tanımlıyor. Yani tükenmişlik bir karakter zayıflığı değil, aşırı kullanılmış bir sistemin verdiği yanıt. Beden de bir ekosistem. Tükenmez değil. Mevsimlerini yok saydığımızda bunu bize çeşitli yollarla hatırlatır: yorgunluk, hastalık, tükenmişlik. Bunlar bir arıza değil; birer mesajdır.Bahar, yeniden başlamak için güzel bir zaman. Ama önce şu soruyu sormaya değer: Kışı gerçekten yaşadık mı? Dinlenebildik mi, bırakabildik mi, içe dönebildik mi? Yoksa kendimizi bir sonraki hedefe, bir sonraki projeye mi koşturduk?&nbsp;Bu bahar, bedeninizi bir takvim gibi değil, bir bahçe gibi görmeye davet ediyorum. Hangi tohumları ekeceksiniz? Hangi dalları budayacaksınız? Ve hangi köklerin, görünmeden, derinlerde büyümesine izin vereceksiniz?Doğa cevabı biliyor. Beden de biliyor. Bazen sadece durup dinlemek gerekiyor.

Bahar ayı bir davet

Beden de Mevsim Değiştirir

<a fr-original-style="" href="https://www.ayse.co.uk/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Yıllar önce oğlumun alerjileri çok yoğundu. Alerji doktorumuz bir gün bana şunu söyledi: "Bunun nedenlerinden biri artık çok hijyenik yaşamamız olabilir." O an kafamda bir şeyler yerli yerine oturdu. Çünkü bizim nesil temizliği erdem saydı; dezenfekte etmek, sterilize etmek, her köşeyi pırıl pırıl tutmak adeta bir sorumluluk gibiydi. Ama doktorun o cümlesi beni düşündürdü: Ya bağışıklık sistemi, biraz kirliliğe ihtiyaç duyuyorsa? O günden bu yana konu aklımın bir köşesinde duruyordu. Geçenlerde okuduğum bir araştırma o soruyu yeniden gündeme taşıdı. Makale bağırsak mikrobiyomu üzerineydi.Bahar geldiğinde içimizde garip bir dürtü uyanır. Dolapları boşaltmak, köşeleri süpürmek, her yüzeyi dezenfekte etmek… Sanki evin temizliği ruhun da temizliğine denk düşüyormuş gibi hissederiz. Bu duygu tesadüf değil; araştırmalar insanın "yeni başlangıç" arzusunun mevsimsel ritimlerle örtüştüğünü gösteriyor. Tıpkı Ocak'ta spor salonlarına akın etmemiz gibi, bahar da bizi bezle fırçayla harekete geçiriyor. Ama ellerimize antibakteriyel spreyi almadan önce durmaya değer.Mikrobiyom nedir, neden önemlidir?Sindirim sistemimizde trilyonlarca bakteri, mantar ve virüs yaşar. Bu mikroorganizmalar topluluğuna mikrobiyom diyoruz. Bağışıklık sistemimizin yaklaşık yüzde 70'i bağırsakta bulunur; mikrobiyomun çeşitliliği azaldığında iltihaplanma, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları ve bağışıklık sorunlarıyla karşı karşıya kalma riski artıyor. King's College London'dan mikrobiyom bilimci ve diyetisyen Dr. Emily Leeming bu konuda şöyle diyor: "Evlerimizdeki bakterileri hep kötü bir şey olarak gördük. Oysa zararlı olanların yanı sıra, zararsız ve hatta bize faydalı olabilecek pek çok bakteri de var."Çamaşır suyu, dezenfektan spreyi, alkol bazlı yüzey temizleyicileri — bunların hepsi temas ettiği neredeyse her mikroorganizmayı yok eder. Leicester Üniversitesi'nden mikrobiyolog Dr. Primrose Freestone'a göre bu ürünler, mikroorganizmaların temel yapılarını bozarak ya da etkisiz hale getirerek çalışır. Bu sayede&nbsp;E. coli, Listeria, Salmonella&nbsp;gibi gıda zehirlenmesine yol açan bakteriler;&nbsp;Staphylococcus&nbsp;gibi cilt enfeksiyonu yapan bakteriler;&nbsp;Covid, grip ve norovirüs&nbsp;gibi virüsler ortadan kaldırılabiliyor. Bu elbette büyük bir fayda. Ama sorun şu: bu ürünler ayrım yapmaz. "İyi" bakterileri de aynı kararlılıkla yok ederler.İşte tam burada "hijyen hipotezi" devreye giriyor. Bu teoriye göre bağışıklık sistemimizin sağlıklı gelişebilmesi için erken yaşlardan itibaren çevredeki mikroplarla temas etmesi gerekiyor. Yeterince temas görmemiş bir bağışıklık sistemi zamanla zararsız şeyleri; poleni, ev tozunu, belirli gıdaları "düşman" olarak algılamaya başlayabilir. Son yıllarda çocuklarda görülen alerji, egzama ve astım vakalarındaki artışı inceleyen araştırmacılar bu teoriye sıkça başvuruyor. Kesin olarak kanıtlanmış değil henüz. Ama yıllar önce oğlumun doktorunun söylediği şeyle örtüşüyor &nbsp;ve o sezgi, bugünkü bilimle giderek daha fazla anlam kazanıyor.Dr. Leeming de benzer bir tablo çiziyor: "Atalarımıza kıyasla bağırsaklarımızda çok daha az mikrobiyal çeşitlilik var. Bunun nedenlerinden biri de etrafımızdaki her şeyin fazla temiz olması ve temizlik ürünlerini aşırı kullanmamız olabilir." Bunu destekleyen araştırmalar da mevcut. Bir çalışma, haftalık olarak çok amaçlı temizlik ürünü kullanılan evlerde büyüyen çocukların bağırsak mikrobiyomlarının belirgin biçimde farklılaştığını ortaya koydu. Üstelik temizlik ürünlerinin etkisi yalnızca bakteri katliamıyla sınırlı değil; parfümler ve kozmetiklerle birlikte düşünüldüğünde, günlük kimyasal maruziyetin kümülatif etkisinin de mikrobiyomu bozabileceği düşünülüyor.Peki ya "doğal" temizlik ürünleri?Marketlerde "paraben içermez", "sülfatsız", "doğal içerikli" gibi iddialarla satılan ürünler giderek yaygınlaşıyor. Cazip görünüyorlar ama Dr. Leeming bu tür iddiaların bağırsak sağlığı açısından anlamlı bir fark yaratmadığını söylüyor: “İçermez” ifadeleri ürünün ne içermediğini söyler, ama yerine ne konduğunu ya da gerçekten daha güvenli olup olmadığını göstermez. Mikrop öldürmek için tasarlanmış her ürün, iyi ve kötü ayrımı yapmaksızın çalışır. Üstelik bu ürünlerin çoğu biyolojik olarak parçalanmıyor; kanalizasyon sistemleri aracılığıyla su kaynaklarına karışıyor. Bağırsaklarımıza iyi gelmiyor olabilirler; gezegenin “bağırsaklarına” da.Burada durup şunu da söylemek gerekiyor: temizliği bütünüyle bırakmak çözüm değil. Hasta olmak bağırsak mikrobiyomunu temizlik ürünlerinden çok daha fazla bozar. Ve Dr. Freestone' un altını çizdiği gibi, ürünler üretici talimatlarına uygun kullanıldığında sağlık açısından zararlı değil. Mesele, nerede ne kadar kullandığımız.Denge nasıl kurulur?Güçlü ürünleri yüksek riskli alanlara saklayın.&nbsp;Mutfak ve banyo gerçekten dikkat gerektiren bölgeler, gıda zehirlenmesi ve enfeksiyon riski burada yoğunlaşır. Ama salon gibi alanlarda nemli bir bez yeterli olabilir.Bitkilerle toprağı eve taşıyın.&nbsp;Toprak, dünyanın en zengin mikrobiyal ortamı; bir çay kaşığında sekiz milyardan fazla mikroorganizma bulunuyor. Bahçeyle uğraşmak ya da evde bir saksı bitkisi bakmak bu mikroorganizmalara kapı aralıyor. Bir araştırma, düzenli bahçecilik yapanların yapmayanlara kıyasla çok daha çeşitli bir mikrobiyoma sahip olduğunu gösteriyor. Geçen ay bu köşede toprağa dokunan eller hakkında yazdım. Bilim de aynı şeyi söylüyor: toprakla temas etmek bir lüks değil, bir ihtiyaç.Evcil hayvan edinin. Araştırmalar, evcil hayvanı olan kişilerin daha çeşitli bir bağırsak mikrobiyomuna sahip olduğunu gösteriyor. Köpek veya kedi ile büyüyen çocuklarda koruyucu bakterilerin daha yüksek olduğu saptanmış. Dr. Leeming'in ifadesiyle: "Hayvanlarımızla da, birlikte yaşadığımız insanlarla da sürekli mikroorganizma alışverişi içindeyiz." Evcil hayvan bakmak, görünenden çok daha derin bir bağlantı kurmak demek.İnsanlarla temas kurun. Birlikte yemek yemek, sarılmak, sohbet etmek, hepsi mikroorganizma alışverişi sağlıyor. Aynı evde yaşayan insanların bağırsak mikrobiyomlarının zamanla birbirine benzediğini gösteren araştırmalar var. Bahar sofraları kurun, insanları eve davet edin. Bunun bağışıklık sistemine iyi geldiğini artık biliyoruz.&nbsp;Bahar temizliği güzel bir ritüel ve bu yazıyı okuduktan sonra onu bırakmanızı söylemiyorum. Ama belki bu bahar, temizlerken bir an durup şunu sormaya değer: Evimi steril hale getirirken hayatla olan temasımı da silip süpürüyor muyum? Oğlumun doktoru yıllar önce bana küçük bir tohum ekti. Bilim o tohumun üzerine yavaş yavaş su döküyor. Ve ben şimdi, bahçemde toprakla uğraşırken, köpeklerimi ve kedimi okşarken, misafirlerimi sofraya davet ederken, hayatın içinde kalmak dediğimizin tam olarak bu olduğunu düşünüyorum. Biraz topraklı, biraz karmaşık, ama canlı.

Bu bahar arınmaya ne dersiniz? 

Bahar Temizliği ve Kaybettiğimiz Küçük Dünya

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Dün yağmur bastırdı. Toprağın ilk nemlenmesiyle yükselen kokuyu aldığımda duraksadım. Bu koku beni nereye götürdü bilmiyorum — belki çocukluğuma, belki anneannemin bahçesine, belki hiç gitmediğim bir yere. Tek bir nefes, içinde koca bir dünya. Bu kokunun bilimsel adı petrichor. Yunanca "taş" ve "tanrıların damarlarında akan sıvı" kelimelerinden türemiş. Yağmur damlacıkları toprağa çarptığında bakteri sporları ve bitkisel yağlar havaya karışıyormuş. Ama biz adını bilmeden önce de tanıyorduk bu kokuyu. Bedenimiz biliyordu.Beş duyumuzdan dördü artık dijital. Görmek için ekranlarımız, duymak için hoparlörlerimiz, hatta dokunmak için titreşen telefonlarımız var. Tat bile laboratuvarda üretilebiliyor. Ama koku? Koku hâlâ dijitalleşemiyor.Kimse size Instagram'dan toprak kokusu gönderemiyor. Zoom toplantısında taze ekmek kokusunu alamıyorsunuz. Hiçbir uygulama deniz havasını taşıyamıyor. Koku son kale — tamamen analog, tamamen bedensel, tamamen şimdi.Koku duyumuz diğerlerinden farklı çalışıyor. Gördüklerimiz ve duyduklarımız önce beynin analitik bölgelerinden geçiyor, yorumlanıyor, işleniyor. Ama koku doğrudan limbik sisteme —duygu ve hafıza merkezine — ulaşıyor. Bir koku bizi anında başka bir zamana taşıyabiliyor, düşünmeye fırsat kalmadan. Proust'un meşhur madeleine'i bundandı. Fransızca'da 'madeleine de Proust' artık bir deyim. Bir koku ya da tadın aniden bütün bir geçmişi geri getirmesi. "Kayıp Zamanın İzinde"de Marcel Proust bu anı şöyle anlatıyor: Kasvetli bir kış günü eve dönüyor, annesi ıhlamur çayı ve küçük bir madeleine keki ikram ediyor. Keki çaya batırıp ağzına götürünce bir şey oluyor:"İçinde kek kırıntıları bulunan çay damağıma değdiği anda irkilerek, içimde olup biten olağanüstü şeye dikkat kesildim. Bir anda, hayatın dertlerini önemsiz, felaketleri zararsız, kısalığını boş kılmış, benliğimi değerli bir özle doldurmuştu... Ve tıpkı Japonların suyla dolu bir kâseye attıkları kâğıt parçalarının çözülüp birer çiçek, ev, insan olduğu oyunlarındaki gibi — bütün Combray, bahçeleriyle bütün kent, çay fincanımdan dışarı fırladı."Küçük bir kek, kokusuyla bütün bir geçmişi geri getiriyor. Bunu artık nörobilim de doğruluyor. Anneannemin mutfağını hatırlıyorum; soğan kavruluyor, maydanoz doğranıyor, bir şeyler fokurduyor. O mutfağa adım attığım an bütün bedenim gevşerdi. Güvendeyim, evdeyim, seviliyorum. Bunları düşünmezdim, koklardım.Peki şimdi ne kokluyoruz?Şehirde yaşayanlar için cevap çoğunlukla egzoz, klima, yapay oda spreyleri, deterjan. Gerçek kokulara erişimimiz azaldı. Toprağı en son ne zaman kokladınız? Yağmur öncesi havayı? Kesilen otu? Bir de yok olmakta olan kokular var. Anneannemin dolabı; eski ahşap, lavanta, naftalin. Köy evleri; odun dumanı, ahır, taze süt.Bir de kitaplar. Eski bir kitabı açtığınızda burnunuza gelen o hafif badem, hafif vanilya kokusu — kâğıttaki ligninin yıllar içinde bozulmasından geliyormuş. Sahafların o kendine özgü havası, raflar arasında dolaşırken içinize çektiğiniz toz ve zaman karışımı. Yeni kitapların mürekkep ve taze kâğıt kokusu da başka. Bir kitabı ilk açtığınızda sayfalarına burnunuzu gömmek, çocukken de yetişkinken de aynı his. Şimdi e-kitap okuyucularına bakıyorum. Pratik, hafif, binlerce kitap tek cihazda. Ama kokusuz. Bir romanın içine girdiğinizde elinizde tuttuğunuz şey plastik ve cam. Hiçbir şey kokmuyor. Belki de bu yüzden dijitalde okuduklarımızı aynı şekilde hatırlamıyoruz, koku olmayınca hafıza da tutunacak yer bulamıyor.Marketlerdeki meyveler parlak ama kokusuz. Çiçekler güzel ama kokuları silik, dayanıklılık için ıslah edilmişler, koku öncelik değil. Domates kırmızı ama ne toprağı var ne güneşi. Yapay kokular kocaman bir endüstri oldu. Oda spreyleri, mumlar, parfümler. "Okyanus esintisi", "orman tazeliği", "yağmur sonrası”, hepsi laboratuvarda üretilmiş taklitler. Gerçek kalmayınca taklide sarılıyoruz. Bu kötü mü? Belki değil. Ama bir şey kaybediyoruz. Gerçek yağmur kokusu her seferinde biraz farklı, toprağın nemine, mevsime, rüzgâra göre değişiyor. Yapay olan hep aynı. Canlı olan değişir, ölü olan sabit kalır.Aslında koku farkındalığı bir tür meditasyon. Sabah kahvenizin kokusunu gerçekten almak; sadece içmek değil, koklamak. Yürürken havanın kokusunu fark etmek. Bir meyveyi yemeden önce burnunuza götürmek. Çocuklar bunu doğalında yapıyor. Her şeyi kokluyorlar. Çiçekleri, kitapları, insanları, yiyecekleri. Sonra bir gün koklamayı bırakıyoruz. Koku arka plana itiliyor, acil olmayan duyulardan biri oluyor. Belki doğayla kopuşumuz biraz da burada başlıyor.&nbsp;Toprağı koklamayı bıraktığımızda toprak soyut bir kavram oluyor. "Çevre" dediğimiz şey, içinde yaşadığımız değil, dışarıda bir yerlerde olan bir şeye dönüşüyor.Bir önerim var: Bu hafta bir gün bilinçli olarak koklayın. Sabah pencerenizi açtığınızda havayı. Elinizi toprağa değdirdiğinizde toprağı. Sevdiğiniz birinin saçını, giysisini. Bir şey yapmanız gerekmiyor. Sadece fark edin. Koku bizi şimdiye bağlıyor. Koku geçmişe götürür ama şimdide tutar. Düşünceden önce gelir, kelimeden önce. Belki de bu yüzden dijitalleşemiyor. En ilkel, en bedensel, en hakiki duyumuz.Dün yağmur bastırdı. Bugün toprak hâlâ nemli. Pencereyi açıyorum, kokluyorum. İçeri dünya giriyor.

Dijitalleşemeyen tek duyumuz

Koku Hafızası

<a data-test-app-aware-link="" fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg==" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" tabindex="0" target="_self">Ayşe Erenel Margossian</a>Bu sene yeni yıl kararlarınız daha az şeker tüketmek, daha çok spor yapmak, daha erken uyanmak olabilir. Belki de&nbsp;"Bu yıl kendime dürüst olmak istiyorum."&nbsp;gibi liste yapmadan sadece bir davranış değişimi yapmak istiyorsunuz.&nbsp;İki yaklaşım, iki farklı bakış.Yeni yıl kararları çoğumuz için sessiz bir savaş ilanına dönüşüyor: şu anki halimize karşı, "yeterince iyi olmayan" bedenimize, alışkanlıklarımıza, hayatımıza karşı. Kararlar listesi uzadıkça içimizde bir ses de yükseliyor:&nbsp;"Daha iyi ol. Daha çok yap. Bu halin yetmez."&nbsp;Peki bu ses kimin sesi? Ve bitmeyen "kendini düzeltme" çabası bizi gerçekten daha iyi bir yere götürüyor mu?Yaşadığımız çağ tamamen&nbsp;yang odaklı: hareket, performans, verimlilik, iyileştirme. Bu enerji elbette değerli — bazen bir karar alıp harekete geçmek hayatı dönüştürür. Ama yıllar içinde fark ettik ki yalnızca yang ile kurulan bir düzen bizi yavaş yavaş tüketiyor. Her ocak ayında verdiğimiz sözlerin çoğu daha bahar gelmeden kırılıyor. Kırıldıkça kendimizi suçluyoruz. Suçladıkça yeni bir "düzeltme" listesi yazıyoruz. Döngü sürüyor. Belki sorun iradesizliğimizde değil. Belki sorun, kararlarımızın arkasındaki bakışta.&nbsp;"New Year's resolution" yani "Yeni yıl kararları". İngilizcede&nbsp;resolution&nbsp;genellikle "karar" anlamında kullanılır. Ama kelimenin bir anlamı daha var:&nbsp;bir şeyin baktıkça netleşmesi, kendi gerçek formunu göstermesi.&nbsp;Bu tür bir "çözünme" zorlama istemiyor. Sisli bir sabah vapurda karşı kıyıya bakarken, bulanık gölgenin yavaş yavaş Kız Kulesi'ne dönüşmesi gibi. Sen dönüştürmüyorsun onu. Sadece bakışını orada tutuyorsun, ilgiyle bekliyorsun — ve bir şey kendi kendine ortaya çıkıyor.Drishti: Bakışı nereye koyduğunYoga pratiğinde&nbsp;drishti&nbsp;"bakış noktası" demek. Bir asanada gözlerin nereye odaklandığı, dikkatini nerede sabitlediğin. Ama drishti sadece fiziksel bir yön değil. Aynı zamanda bir niyet:&nbsp;Neyi görmeyi seçiyorum? Neyin yavaş yavaş kendini göstermesine izin veriyorum?&nbsp;Bu yıl belki de "kendimi değiştirmem lazım" baskısı yerine bir drishti kurabiliriz:&nbsp;"Bu yıl bakışımı nereye çevireceğime karar veriyorum."&nbsp;Pratik örneklere bakalım:"Her gün yoga yapacağım"&nbsp;yerine:&nbsp;"Nefesimin gün içinde nasıl aktığına bakacağım.""Kendime daha çok vakit ayıracağım" yerine:"Zaten sahip olduğum küçük zamanlara dikkat edeceğim."<div contenteditable="false" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"></div>Düşünsenize: Sekiz saat uyku, sekiz saat iş — geriye sekiz saat kalıyor. O saatler çoğu zaman fark edilmeden geçiyor, bulanıklaşıyor. Uyanmadan önceki üç dakika, arabadaki sessizlik, çay koyarken geçen o kısa boşluk… Ya bu anlara biraz daha dikkatle baksak? Belki de "daha çok zaman" aramak yerine, zaten var olanın genişliğini görmek yeterli."Daha sabırlı olacağım"&nbsp;yerine:&nbsp;"Zorlandığım anlarda bedenimin ilk tepkisine bakacağım."Sabır bir komutla gelmiyor. Ama o sıkışma anında — omuzların yükselirken, çenenin kilitlenirken — bedenine bakabilirsen, bir şeyler kendiliğinden yumuşamaya başlıyor.Bakış değişince dünya değişirBir kuşun adını öğrendiğinizde ne olur? Birden her yerde o kuşu görmeye başlarsınız. Yıllardır oradaymış ama hiç fark etmemişsiniz. Drishti de böyle işliyor. Bakışını bir yere sabitlediğinde, o şey çoğalmaya başlıyor. Kolaylığa bakarsan kolaylık görürsün. Minnete bakarsan minnet görürsün. Zorluğa bakarsan — evet, zorluk da çoğalır.&nbsp;Bu yıl belki de en radikal karar,&nbsp;neye bakmayı bırakacağımızı&nbsp;seçmek olabilir.Kabul de bir ilerlemedirKendimize karşı sertleşmek çok kolay. Değişmenin tek yol olduğuna inandırılıyoruz. Oysa bazen gerçek dönüşüm, kendimizin uzun süredir saklı kalan bir kısmını ilk kez&nbsp;gördüğümüz&nbsp;an oluyor. Değiştirmeden. Düzeltmeden. Sadece bakarak.Bu yıl belki de en büyük karar,&nbsp;artık değiştirmeye çalışmayacağımız bir şeyi&nbsp;seçmek olabilir. Bedenimiz olabilir. Bir alışkanlığımız olabilir. Hayatımızın şu anki hâli olabilir. Kabul pasiflik değil. Kabul, gerçeğin penceresini açtığımız ilk an.Yeni yıl için küçük bir davetBu yıl dilersen bir&nbsp;yang karar&nbsp;da koy hayatına — harekete geçmek bazen gerekli.Ama yanına mutlaka bir&nbsp;yin karar&nbsp;ekle:"Bu yıl neyi olduğu gibi görmeyi seçiyorum?""Bakışımı nereye çevirirsem, hayatım kendiliğinden netleşir?"Belki de çözünmesi gereken tek şey, bakışımızın sertliğidir.Yeni yıl, hareket kadar durmanın da; değişmek kadar kabul etmenin de değerli olduğunu hatırlatan bir yıl olsun.Yumuşak bir yıl olsun.

Yeni yıla yumuşak bir bakış

Bu Yıl Neyi Değiştirmemeyi Seçiyorsun?

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg==" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Stuart Sandeman, hayatının en zor döneminde nefesin sadece hayatta kalmak için değil, hayata yeniden bağlanmak için de bir araç olabileceğini keşfetti. Kız arkadaşını kansere kaybettikten sonra içine kapandı, öfkelendi, kayboldu. Tam da her şeyin anlamsız geldiği o dönemde, annesiyle birlikte katıldığı bir nefes atölyesi hayatının yönünü değiştirdi. O gün, sadece nefesin iyileştirici gücünü değil, aynı zamanda içsel döngüsünü de fark etti:&nbsp;Al, ver. Doldur, boşalt. Tut, bırak. Başla, yeniden başla.Bugün bir nefes koçu olan Sandeman, Londra merkezli&nbsp;<a contenteditable="false" fr-original-style="" href="https://www.breathpod.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Breathpod</a>’un kurucusu. İnsanlara nefes alışkanlıklarını değiştirerek bedenlerini, zihinlerini ve ruhlarını nasıl dengeleyebileceklerini gösteriyor. Ve bu dönüşümün, sadece daha iyi hissetmekle kalmayıp, hayatla daha dengeli bir ilişki kurmak anlamına geldiğini anlatıyor.Nefesin Döngüsü, Zihnin DönüşümüModern yaşamın ritmi kesik kesik. Hep bir yerlere yetişmeye, hep bir şeyleri tamamlamaya çalışıyoruz. Bu koşturmaca içinde çoğu zaman nefesimizin farkında bile olmuyoruz. Oysa nefes alıp vermek en doğal döngümüz. Her nefes alışımızda hayatı içimize alıyor, her verişimizde bırakıyoruz.&nbsp;Nefes, bizi hep "yapma" hâlinde tutan stres tepkilerini yavaşlatıyor. Her derin nefes verişte vücut gevşiyor, sinir sistemi dengeleniyor. Kısacası, nefes verirken aslında yük bırakıyoruz. Ve bunu fark ettiğimizde, hayatla kurduğumuz ilişki de dönüşmeye başlıyor. Sandeman ise bunu şöyle anlatıyor: "Yavaş, derin ve burundan alınan karın nefesi — bu, bedenin sinyali: Güvendeyim. Her şey yolunda."Nefesin Hafızası VarNefes sadece bedensel değil, aynı zamanda duygusal bir araç. Bizi tetikleyen bir olayda, vücut hemen savunmaya geçer, nefesimiz kısıtlanır. Bu tepkiler kaslarda, hücrelerde saklanır. Sandeman da yas sürecinde yıllarca güçlü olma zorunluluğuyla bastırdığı duyguların nefes paternine sıkışmış olduğunu fark etmiş:&nbsp;&nbsp;“İşlevsel &nbsp;nefes almaya başladığımda, hissetmeme de izin verdim. Bu işin güzel yanı ise, stres yaşadığımda artık hemen nefesime dönüyorum. Çözüm hep orada.”Döngüyü Kırmak, Döngüye Dönmek<div contenteditable="false" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"></div>İyi oluş hali (wellbeing) bir düz çizgi değil, bir döngü. Bazen zorlanırız, bazen toparlanırız. Bedenin de ruhun da ihtiyacı olan bu döngüye alan tanımak. Ve nefes, bu döngünün en temel ritmi. Sandeman’ın önerdiği teknikler, bu ritmi yeniden kurmak için pratik araçlar sunuyor:Panik Düğmesi Nefesi:&nbsp;Paniklediğinizde nefes alırken içinizden 4’e kadar, verirken ise 8’e kadar sayın. Bu basit yöntem, sinir sistemini sakinleştirir, kalp atışını yavaşlatır. Nefes al: 4 say — Nefes ver: 8 say4-7-8 Nefesi:&nbsp;Bu teknikte vagus siniri aktive olur, beden "dinlenme" moduna geçer. Bir anlamda, sinir sisteminizin fişini çekip yeniden takarsınız.Nefes al: 4 say — Tut: 7 say — Nefes ver: 8 say&nbsp; Kare Nefesi:&nbsp;Daha dengeli bir gün için birebir. Bu tekniği yolda yürürken, toplantı öncesi ya da sadece kafanı toplamak için kullanabilirsiniz. Döngüyü yeniden başlatır.&nbsp;(Ben de &nbsp;kare nefesini yoga derslerimin başında sıklıkla kullanıyorum.)&nbsp;Nefes al: 4 say: — Tut: 4 say: — Nefes Ver: 4 say: — Tut: 4 say Döngüsellik doğanın dili.&nbsp;Mevsimler, günler, uyku–uyanıklık, hatta kalbimizin atışı. Hepsi bir ritimle akar. Nefes de bu döngünün sessiz kahramanı. Eğer onu bilinçli kullanmayı öğrenirsek, zihinsel ve duygusal dünyamız da bu ritme uyumlanmaya başlar. Nefes, sadece hayatta kalmak için değil,&nbsp;hayata yeniden başlamak için&nbsp;de var. Her yeni nefes, bir sıfırlama. Bir alan. Bir dönüş.Nefesin döngüsü bize şunu hatırlatır: Ne kadar dağılırsan dağıl,&nbsp;toparlanmak mümkün. Ne kadar uzaklaşırsan uzak,&nbsp;kendine dönebilirsin.İyi oluş bir hedef değil, bir akış. Ve o akışın en derin yerinde, seni her seferinde yeniden başlatan bir şey var:&nbsp;Nefesin.Şimdi Senin Sıran<div contenteditable="false" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"></div>Gözlerini kapat.&nbsp;Burnundan nefes al:&nbsp;1-2-3-4.&nbsp;Aldığın nefesi tut:&nbsp;1-2-3-4.&nbsp;Burnundan nefesi ver:&nbsp;1-2-3-4.&nbsp;Verdiğin nefesi tut:&nbsp;1-2-3-4.Bu döngüyü 4 kez tamamla. Sonra normal nefesine geri dön. Hepsi bu!

Nefes Al, Nefes Ver, Yeniden Başla

Nefesin Döngüsü

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian/?hl=en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Her eğitim dönemi, aynı koşuşturma ile başlıyor. Hangi kursa yazılacak, hangi özel ders alınacak, hangi etkinlik “faydalı” olacak… Çocukların günleri, neredeyse saat saat planlanıyor.Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de anne babaların en büyük kaygısı, çocuklarına iyi bir gelecek hazırlamak. İyi bir okul, iyi bir üniversite, güçlü bir kariyer… Bunun için LGS’den üniversite sınavına, yabancı dil derslerinden spor ve müzik kurslarına kadar türlü türlü seçenek var. Fakat bu iyi niyetli çaba çoğu zaman çocukların en basit ihtiyacını gölgede bırakıyor:&nbsp;boş zaman.Bugün pek çok çocuk okuldan çıktıktan sonra soluğu özel derste alıyor. Hafta sonları dershane, etüt ya da çeşitli kurslarla dolu. Spor da eksik kalmasın, müzik de olsun derken, çocuğun hayatında spontane oyunlara, arkadaş buluşmalarına, hatta sıkılmaya bile yer kalmıyor.Benim çocuklarım da zaman zaman bu yoğun programın içinde kayboluyor. Bir kursa yetişmek için sofradan aceleyle kalktıkları, arkadaş davetlerini geri çevirmek zorunda kaldıkları oluyor. O anlarda düşünüyorum:&nbsp;Onlara gelecek kazandırmaya çalışırken, acaba çocukluklarını ellerinden alıyor muyuz?“Sıkılmak” da Bir İhtiyaçPsikologların sık sık hatırlattığı bir gerçek var: Sıkılmak da çocuğun gelişiminin bir parçasıdır. Çocuk sıkıldığında hayal kurar, kendi oyununu yaratır, merakını takip eder. Her dakikası planlı olan bir çocuk ise rahatlamayı, kendi iç sesini dinlemeyi öğrenemez.Kendi çocukluğumda mahallede oynanan saklambaç, arkadaşlarla atılan kahkahalar, yaz akşamlarında sokakta oyalanmak en güzel hatıralarım arasında. Bugünün çocukları ise çoğu zaman apartman daireleri ile kurs salonları arasında sıkışmış durumda. Mahalle kültürünün kaybolmasıyla birlikte, çocukların spontane arkadaşlıkları ve sokak oyunlarının yerini ekranlar ve kurs programları aldı.Araştırmalar da gösteriyor ki, çocukların mutluluğu için en büyük koruyucu faktör, aileyle geçirilen nitelikli zamandır. Akşam yemeklerinde bir arada oturmak, hafta sonu birlikte yürüyüş yapmak, birlikte bir film izlemek… Bunlar küçük görünebilir ama çocuğa güçlü bir aidiyet ve güven hissi verir.Geçtiğimiz yıl, yoğun programdan yorulan çocuklarımdan biri yüzme kursunu bırakmak istedi. Önce kaygılandım; “geri kalacak mı?” diye düşündüm. Sonra fark ettim ki, o boşalan akşamları hep birlikte sofrada geçirmek ona çok daha iyi geldi. Ders programına sıkıştırılmış bir mutluluktan çok, aileyle geçirilen sade zamanın huzurunu arıyordu. Çocuklarımız büyüdüğünde hatırlayacakları şey, hangi kursa gittikleri değil; bizim onlarla paylaştığımız anlar olacak.Maddi ve Duygusal YükBir de işin maddi boyutu var. Özel dersler, kurslar, aktiviteler aile bütçesini zorlayabiliyor. Birden fazla çocuğu olan ailelerde bu yük katlanarak artıyor. Çocuklar da çoğu zaman bu emeğin farkında oluyor ve “başarmak zorundayım” baskısıyla büyüyor. Bu, onların omuzlarına gereğinden fazla yük bindiriyor.Uzmanlar, çocukların bu baskıyı hissettiklerinde kaygı ve yetersizlik duygusunun arttığını, bu yüzden “az ama öz” etkinliklerin uzun vadede daha faydalı olduğunu vurguluyor.Ne Yapabiliriz?Belki de biraz cesaretle şu soruyu sormalıyız: “Bu aktivite çocuğum için mi, yoksa benim kaygım için mi?”<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Bir giren, bir çıkan” kuralı: Yeni bir kurs ekleniyorsa, eskilerden biri bırakılmalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Serbest zamanın kutsallığı:&nbsp;Çocuğun oyun kurmasına, sıkılmasına, kendi dünyasını yaratmasına izin verilmeli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çocuğun sesini duymak:&nbsp;Hangi etkinliklerden keyif aldığını, hangilerinin zorunluluk gibi hissettirdiğini konuşmak önemli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ebeveyn cesareti:&nbsp;Başkalarının kıyaslarına kapılmadan, kendi çocuğunun mutluluğunu merkeze almak en sağlıklısı.</li></ul>Gelecek kaygısı elbette anlaşılır. Hepimiz çocuklarımız için iyi bir hayat isteriz. Ama iyi bir hayatın yolu, iyi geçen günlerden geçer. Bazen bir kursu bırakmak, bir hafta sonunu boş geçirmek, spontane bir pikniğe gitmek en büyük armağan olabilir. Çünkü boşlukta filizlenir hayal gücü, spontane buluşmalarda kurulur dostluklar, sıkıntıdan doğar yaratıcılık.Çocuklarımıza “iyi bir gelecek” hazırlarken, onların bugününü de gözetelim. Çünkü çocukluk geri gelmez. Ve biz ebeveynler için en değerli miras, onların yüzlerinde bıraktığımız huzurlu gülümseme olacak. Onlara iyi bir hayat sunmaya çalışırken, iyi bir gün vermeyi unutmayalım.

Sıkılmanın, oyun kurmanın ve aileyle geçirilen anların değeri

Çocuklarımıza İyi Bir Gelecek Derken, İyi Bir Gün Vermeyi Unutuyor Muyuz?

<a href="https://www.instagram.com/aysemargossian?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg==" rel="noopener noreferrer" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian/?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg%3D%3D" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>"Doğa acele etmez, yine de her şeyi başarır."&nbsp;&nbsp;-&nbsp;Lao TzuTemmuz geldi mi doğanın ritmi değişir. Doğa adeta fısıldar: “Dur biraz. Nefes al. Dinlen.”Ama bu çağrı sadece dışarıdan gelmez. Vücudumuz da aynı dili konuşur. Aylarca süren koşuşturmadan, ertelenmiş uykulardan, unuttuğumuz derin nefeslerden sonra beden, içten içe durmak, yeniden dengeye gelmek ister. Temmuz, sadece bir tatil ayı değil; kendi iç ritmimize yeniden kavuşmamız için bir eşiktir aslında.Son zamanlarda bu yavaşlama ihtiyacı yalnızca kişisel farkındalık akımlarıyla değil, tıp çevreleri tarafından da ciddiyetle ele alınıyor. Geçtiğimiz ay <a fr-original-style="" href="https://www.telegraph.co.uk/news/2025/05/14/nhs-will-tell-cancer-patients-to-try-yoga-nordic-walking/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Telegraph’ta</a> yayımlanan bir habere göre, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS), kanser hastalarına yoga, nefes egzersizleri ve kuzey yürüyüşü gibi uygulamaları reçeteye dahil etmeyi planlıyor. Neden mi? Çünkü araştırmalar gösteriyor ki bu tür egzersizler hem tedavi sürecini destekliyor hem de yaşam kalitesini artırıyor. Daha az yan etki, daha kısa hastane yatışı ve daha yüksek iyileşme oranları… Sadece birey değil, sağlık sistemi de bu sayede nefes alıyor.Kendisi de kanseri atlatmış biri olan İngiltere Sağlık Bakanı Wes Streeting, iyileşme sürecinde egzersizin kendisine nasıl destek olduğunu açıkça paylaşıyor. Beden, zihin ve doğa arasındaki o derin bağ artık sadece bireysel bir tercih değil; kurumsal olarak da tanınıyor. İskoçya merkezli kanser bakım kuruluşu Maggie’s’in yürüttüğü tedavi öncesi hazırlık programları şu an NHS’e bağlı 27 merkeze yayılmış durumda. Yoga, yürüyüş, nefes çalışmaları ve beslenme desteği içeren bu programlar sayesinde yalnızca bir bölgede yılda ortalama 317 bin sterlin tasarruf sağlanıyor. Daha az acil servis başvurusu, daha uzun yaşam beklentisi, daha huzurlu hastalar. Geçtiğimiz hafta British Journal of Sports Medicine’da yayımlanan araştırma da 80 farklı çalışmayı inceleyerek bu tür uygulamaların, tedavi sürecinde ne kadar etkili olduğunu bir kez daha ortaya koydu.Doğayla uyumlu yaşamak sadece iyi hissettiren bir hobi değil; bilimsel olarak da desteklenen bir iyileşme yöntemi. Yoga, tai chi, doğa yürüyüşleri, nefes çalışmaları. Artık bunlar “alternatif” ya da “niş” değil. Uyku kalitesini artırıyor, bağışıklığı güçlendiriyor, stres hormonlarını azaltıyor, zihinsel dayanıklılığı destekliyor.Ve tam da bu yüzden Temmuz, bu sade ama güçlü ritme kulak vermek için en doğru ay. Hele ki Kuzey yürüyüşünü denemek için…Kuzey Yürüyüşü: Azla Çok YapmakPeki nedir bu <a fr-original-style="" href="https://www.tolymp.de/tr/blog/Kuzey-y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC-tekni%C4%9Fi/?srsltid=AfmBOooVX089mkiI8KH1_70pYLJmuP4j4argslmQMWTSU9RzvGALuIrF" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kuzey yürüyüşü</a>? Aslında adımlarla doğayla buluşmanın, sade ama etkili bir yoludur. Öylesine bir yürüyüş değil; hem bedene hem de zihne iyi gelen sistemli bir hareket pratiği. 1990’ların sonunda Finlandiyalı Marko Kantaneva, kayak batonlarını eline alıp yazın da yürümeye başladı. Kayakçıların sezon dışı antrenman yapması için düşünülmüş bu yöntem zamanla o kadar etkili bulundu ki, kısa sürede herkese yayıldı. 1997’den sonra "Nordic Walking" yani Kuzey yürüyüşü olarak anılmaya başlandı.Bu yürüyüşü farklı kılan, ellerdeki özel batonlar. Batonlar sayesinde sadece bacaklar değil, kollar, omuzlar, sırt kasları da çalışıyor. Bu da hem daha fazla kalori yakmak hem de eklemlere daha az yük binmesi demek. Özellikle yaş ilerledikçe bu avantajlar ciddi fark yaratıyor. Sporcu olmanız gerekmiyor. İster genç ister yaşlı ister formda ister başlangıç seviyesinde olun; doğayı seven herkes için uygun. Teknik kısmı gözünüzü korkutmasın; birkaç temel hareketle hemen uyum sağlayabiliyorsunuz.Türkiye’de Kuzey Yürüyüşü Nerede Yapılır?İstanbul’da Validebağ Korusu, Belgrad Ormanı, Aydos gibi alanlarda Kuzey yürüyüşü yapan gruplar var. Ancak bu sadece şehirle sınırlı değil. Türkiye’nin dört bir yanında, bilhassa doğa yürüyüşçülerinin bildiği 1000’in üzerinde parkur mevcut. Sadece yanınıza iki baton almanız yeterli.Faydaları Saymakla Bitmez:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kalori yakar, metabolizmayı hızlandırır</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sırt, omuz ve kolları güçlendirir</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Eklemlere yük bindirmeden spor yapmanızı sağlar</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Stresi azaltır, zihni boşaltır</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Doğada vakit geçirmenizi sağlar</li></ul>Temmuz’un yavaşlayan ritmi bize bir şey söylüyor: “Azla yetin, derinlere in.” Yavaşlamak; sadece bir tatil değil, kendimize dönmenin, nefes almanın, şifayı bedenimizde ve doğada bulmanın bir yolu.Yaz boyunca kendinize bu hediyeyi verin: Doğaya çıkın, yürüyün, nefes alın. İki baton, rahat bir ayakkabı, biraz gölgelik… Hepsi bu. Fazlasına gerek yok. Zaten mesele de bu: Azla çok yapmak.

Bu ay "Kuzey Yürüyüşü" deneyimlemeye ne dersiniz? 

Temmuz'un Yavaşlayan Ritmine Ayak Uydurun

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian/?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg%3D%3D#" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>İnsanlık tarihinin en eski ve en yaygın metaforlarından biri, toprağın bir anne olarak görülmesidir. Hemen her kültürde karşımıza çıkan "Toprak Ana" kavramı, yaşam verme, besleme, koruma ve dönüştürme özellikleriyle anneliğin özünü yansıtır. Anadolu'da Kibele, Yunan mitolojisinde Gaia, Hint geleneğinde Prithvi Ana olarak bilinen bu figür, insanoğlunun varoluşunun temelindeki kadim bilgeliği temsil eder.Anneler Günü yaklaşırken doğanın da bir anne gibi tüm canlıları kucakladığını daha iyi fark ederiz. Toprağın, tıpkı bir anne gibi, içinde taşıdığı tohumları nasıl besleyip büyüttüğünü, onlara hayat verdiğini gözlemleriz.Meditasyon: Toprakla Yeniden Bağ KurmakBu meditasyonu sessiz ve rahat bir ortamda, mümkünse doğayla temas halindeyken uygulayın. Rahat bir pozisyonda oturun veya uzanın. Mümkünse, çıplak ayaklarınızı toprağa basın. Gözlerinizi kapatın ve birkaç derin nefes alın.Meditasyon Yönergesi:Nefesinizi hissedin.&nbsp;Nefes alıp verirken göğsünüzün ve karnınızın hareketlerini fark edin. Her nefes alışınızda, evrenin canlı enerjisini içinize çektiğinizi hayal edin. Her nefes verişinizde bedeninizin toprağa daha derinden bağlandığını hissedin.Dikkatinizi ayaklarınıza yöneltin. Toprakla temas eden noktaların kökler gibi derinlere indiğini hayal edin. Bu kökler sizi besliyor, destekliyor ve güvenle zemine bağlıyor.Toprağın kadim bilgeliğinin bu köklerden size aktığını hissedin. Milyonlarca yıllık hafıza, sayısız hikâye ve sonsuz sabır... Toprak Ana'nın cömertliğini ve sevgisini hissedin.Şimdi kalbinize odaklanın.&nbsp;Kalbinizden toprağa doğru bir minnettarlık ışığı gönderin. Bu ışık, tüm canlıları besleyen yaşam döngüsünün bir parçası.Kendi annenizi veya hayatınızdaki anne figürünü düşünün.&nbsp;Ondan aldığınız yaşam, destek ve sevgiyi hissedin. Bu sevginin bir kısmının Toprak Ana’dan geldiğini hatırlayın.Yavaşça nefesinize geri dönün.&nbsp;Derin birkaç nefes alıp vererek, bu bağlantıyı günlük yaşamınıza taşımayı kendinize hatırlatın. Hazır olduğunuzda gözlerinizi açın ve bu farkındalıkla gününüze devam edin.Bir Tohumun Hikâyesi: Sevgi, Sabır ve CesaretKüçük tohum, karanlık toprağın içinde sabırla bekliyordu. İçinde taşıdığı potansiyel, zamanı gelene kadar sessizdi, tıpkı bir annenin karnında büyüyen bir bebek gibi."Daha ne kadar bekleyeceğim?&nbsp;" diye fısıldadı küçük tohum.Toprak Ana şefkatle cevap verdi: "Sabırlı ol küçüğüm. Her şeyin bir zamanı var. Şimdi senin zamanın, büyümenin ve öğrenmenin zamanı. Seni burada güvende tutuyorum, besliyorum ve seni hazırlıyorum."Tohum, etrafındaki toprağın sıcaklığını hissetti ve köklerini yavaşça uzatmaya başladı. Her adımında Toprak Ana onu destekledi, ona yol gösterdi, besledi.Bir gün tohum korkuyla sordu: "Ya güneşi göremezsem?&nbsp;""Korkmak doğal" dedi Toprak Ana. "Ama sen benim içimde büyüdün. Benim gücüm senin içinde. Seni asla yalnız bırakmayacağım."Günler geçti ve tohum filizlendi. İlk kez güneşin sıcaklığını hissettiğinde sevinçle haykırdı:"Başardım!&nbsp;""Elbette başardın" dedi Toprak Ana usulca. "Ama unutma, köklerin hâlâ benimle. Ne kadar yükselirsen yüksel, biz hep bağlı kalacağız."Filiz büyüdü, dalları göğe uzandı. Ama kökleri hep Toprak Ana'nın sevgisiyle beslendi.Bir gün meyvesindeki tohum toprağa düştü."Merhaba küçük tohum" dedi Toprak Ana. "Hoş geldin. Şimdi senin zamanın."Ve döngü yeniden başladı. Anneler kendi annelerinden öğrendiklerini çocuklarına aktardıkları gibi, yaşamın ve sevginin bilgeliği de nesilden nesile aktarıldı.Anneler Günü İçin Doğadan İlham Alan Sürdürülebilir HediyelerAnneler Günü'nde annenize, Toprak Ana'dan ilham alarak sürdürülebilir hediyeler sunabilirsiniz:Tohum Bombaları: Yerel çiçek tohumlarını kil ve toprakla birleştirerek oluşturduğunuz bu hediyeler, doğaya güzel bir armağan olacaktır.Kişisel Bahçe Seti: Küçük saksılar, organik toprak ve aromatik bitkilerle oluşturulmuş setler, annenizin mutfağına lezzet katacaktır.Doğal Kozmetik Ürünleri: El kremi, yüz maskesi veya banyo tuzu gibi tamamen doğal ürünler hazırlayabilirsiniz.Sürdürülebilir Aksesuarlar: Ahşap, taş veya geri dönüştürülmüş malzemelerden yapılmış takılar ve dekoratif objeler şık ve çevre dostu seçeneklerdir.Birlikte Geçirilen Zaman: Belki de en anlamlı hediye, annenizle doğada birlikte geçireceğiniz değerli zamandır. Piknik, doğa yürüyüşü ya da bahçe işleri harika seçenekler olabilir.Bu Anneler Günü'nde vereceğiniz hediyelerle sadece annenize değil, hepimizin annesi olan Toprak Ana'ya da teşekkürlerinizi sunmuş olacaksınız.

Toprağın Kalbinde Saklı Anneliğin Sırrı


Toprak Ana'dan Annelerimize: Yaşamın Sonsuz Döngüsü

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aysemargossian/?igsh=MTZxaWl2dWM1eWxjcg%3D%3D#" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Erenel Margossian</a>Gabor Maté,&nbsp;"Travma, başımıza gelen şey değildir. Travma, başımıza gelen şeyin içimizde yarattığı etkidir."&nbsp;der. Bu, Buda’nın acıyı açıklama biçimiyle de örtüşür.Buda, acıyı iki ok metaforuyla anlatır. İlk ok, kaçınılmaz olan fiziksel ya da zihinsel acıdır, hayatın doğal bir gerçeğidir. Ancak ikinci ok, bizim verdiğimiz tepkidir: direnç, öfke, korku, suçluluk… Bu duygular acıyı büyütür ve ızdıraba dönüşmesine neden olur. Bilge kişi, ilk okun kaçınılmaz olduğunu kabul eder ama ikinciyi kendine saplamaz.Benzer şekilde, modern insanın en büyük yüklerinden biri strestir. Sorun, stresin kendisinden çok, ona verdiğimiz tepki ve onunla kurduğumuz ilişkidir. Sürekli başarı, onay ve güvenlik arayışı içindeyken, aslında kendimizi bir döngüye hapsederiz. Daha fazla kazanç, daha fazla kontrol peşinde koşarken, stresin kaynağını dış dünyada ararız. Oysa asıl yük, bu çabanın kendisidir. Stresin büyük bir kısmı, geçmişe ya da geleceğe sıkı sıkıya tutunmaktan kaynaklanır. Olanları geride bırakmak yerine, onları zihnimizde tekrar tekrar yaşarız. Oysa bırakmayı öğrenmek, özgürleşmenin ilk adımıdır. Bu noktayı en iyi anlatan hikayelerden biri, Zen geleneğinden gelir.Usta keşiş ve genç keşiş birlikte seyahat ederken güçlü bir akıntısı olan bir nehre varırlar. Genç bir kadın, karşıya geçemediği için beklemektedir. Usta keşiş, tereddüt etmeden onu kucaklayarak karşıya taşır. Genç keşiş sessiz kalsa da rahatsız olur. Saatler sonra dayanamaz ve sorar: "Keşişler olarak bizlerin kadınlara dokunmamız yasak. Peki, o kadını neden nehirden taşıdın? Usta keşiş gülümseyerek cevap verir:"Ben onu saatler önce nehir kıyısında bıraktım. Sen neden hala onu taşıyorsun?"Bu hikâye, asıl yükün dış dünyadaki olaylar değil, bırakamadığımız düşünceler olduğunu gösterir. Stresin de doğası budur: Olanlar geçmişte kalır, ama biz onları zihnimizde taşımaya devam ederiz. Sürekli geçmişi sorgular, pişmanlık duyar veya geleceğe dair kaygılar üretiriz. Oysa gerçek huzur, bırakmayı öğrenmekle mümkündür. Gabor Maté’nin travma hakkındaki görüşü de bunu destekler. Travma, sadece yaşadıklarımız değil, onları içimizde nasıl taşıdığımızdır. Aynı şekilde stres de olayların kendisinden değil, onlara verdiğimiz tepkiden doğar.Buda’nın ikinci ok metaforunun sunduğu en büyük ders budur: İlk okun kaçınılmaz olduğunu ama ikinciyi kendimize saplamanın bir seçim olduğunu fark ettiğimizde, zihinsel yüklerimizden kurtulabiliriz. Stresle savaşmayı bıraktığımızda, onu kabullendiğimizde ve içsel bir esneklik geliştirdiğimizde, üzerimizdeki etkisini yitirir. İşte o zaman, gerçekten özgür olabiliriz.Bahar yaklaşırken, doğa gibi zihnimizi de yenilemenin zamanı geldi. Tıpkı ağaçların eski yapraklarını döküp yeni filizler vermesi gibi, biz de geçmişin ağırlığını, gereksiz kaygıları ve kendimize yüklediğimiz stresleri bırakabiliriz. Zihinsel bir bahar temizliği yapmak, sadece dış dünyamızı değil, iç dünyamızı da sadeleştirmek demektir.Bırakmayı öğrenmek, üzerimizde taşıdığımız gereksiz yükleri fark etmekle başlar. Eski kırgınlıkları, geleceğe dair kontrol çabasını ve içimizde büyüttüğümüz fazladan ıstırabı geride bırakabiliriz. Bunu yaptığımızda, yer açılan boşlukta huzur ve esneklik filizlenmeye başlar. Belki de en büyük yenilenme, zihnimizde taşıdıklarımızı sorgulamak ve gerçekten ihtiyacımız olmayanları bırakmaktır. Baharın getirdiği tazelik gibi, biz de hafifleyebilir, akışla uyumlanabilir ve hayatın değişken doğasını kucaklayabiliriz. Çünkü özgürlük, daha fazlasına sahip olmakta değil, gereksiz olanı bırakabilmekte yatar.Bir dahaki sefere zihnimizin dağıldığını fark ettiğimizde, ona kapılıp gitmek yerine, dikkatimizi basit bir şeye yöneltmeye ne dersiniz? Bunun için, nefesimize odaklanabilir, dışarıdaysak attığımız adımı hissedebilir, araba kullanıyorsak ellerimizin direksiyona temasını fark edebiliriz.&nbsp;Çevremizde olan biteni gözlemleyerek veya bedenimizdeki duyumları fark ederek, geçmişin ve geleceğin zihnimizde yarattığı yükü hafifletmek mümkün. Dikkati ana, şimdiye yönlendirdiğimizde, zihinsel yüklerimiz ve hissettiğimiz stresin üzerimizdeki gücünün azaldığını farkedebiliriz. Denemeye değer ne dersiniz?

Ayşe Erenel ile ilgili hikayeler