Mevsimsel Yaşam ile Sonbahara Uyum

Ayşe Erenel Margossian

Parlak ve sıcak yaz günleri yerini serinleyen ve kısalan sonbahar günlerine bırakırken, mevsim geçişinin en güzel örneklerini yaşıyoruz. Her mevsimin kendine has bir enerjisi var. Yaz, dışa dönük ‘yang’ enerjisinin zirvesiyken, sonbahar bizi daha derin bir içe dönüş ve daha sessiz, düşünceli bir ‘yin’ durumuna götürüyor.

Kapalı mekanlarda, ekran karşısında, yapay ışıklar altında ve paketli, hızlı gıdalar tüketerek geçirdiğimiz süre giderek artsa da doğaya daha yakın olduğumuz zamanlar vardı. Unutmayalım ki mevsimsel yiyecekler tüketmek, sağlığımız için o dönemde ihtiyaç duyduğumuz vitamin ve mineralleri sağlamamıza yardımcı olur. Sonbaharın gelişi ile yılın ‘yin’ aşamalarında kendimizi dinlenmeye izin verirsek, sıcak ‘yang’ ayları geldiğinde hayata daha canlı bir şekilde dönebiliriz.

Peki, doğadaki ‘yin’ enerjisinin arttığı sonbahar aylarında daha fazla ‘yin’ yaklaşımıyla nasıl yaşayabiliriz? Yeni projeler planlamak yerine, son birkaç aydır üzerinde çalıştığımız işleri yavaş yavaş tamamlamayı düşünebiliriz. İşteki veya ev projelerindeki eksik işleri tamamlamayı ve sonbaharda dikkatinizi tek bir şeye yönlendirmeyi seçebiliriz. Belki de düzenli bir yoga pratiğine sadık kalmak üzerine çalışmanın tam zamanı. 

• Sonbahar dikkatimizi tek bir şeye odaklamamız gereken zamandır. 

Yoga’nın kardeş bilimi olan Ayurveda, sonbaharın soğukluk, kuruluk, düzensizlik ve hafiflik ile karakterize edilen vata doshası tarafından yönetildiğini söyler. Bu hafiflik ve düzensizlik nitelikleri, dikkatimizi çok fazla şeye dağıtırsak kendimizi dağınık ve kaygılı hissetme olasılığımızı artırır. Hayatınızda gerçekten neyin gerçekten önemli olduğunu ve neye gerektiğinden fazla önem verdiğinizi düşünme zamanlarındayız.

Yapraklar renk değiştirirken ve soğuk hava yaklaşırken, doğal olarak dışarıda daha az zaman geçirmeye ve dolayısıyla daha az hareket etmeye başlarız. Ancak bu dönemde yine de hareketsiz kalmamak önemli. Uzun, hafif egzersizler yerine, daha kısa ama yoğun antrenmanlara yönelebiliriz. Böylece hareket ve dinlenme arasında bir denge kurmuş oluruz. Güçlü ve enerjik hissetmenizi sağlayacak egzersizler ve yoga dersleri yaparken, sinir ve bağışıklık sisteminizi de dinlenerek besleyebiliriz.

• Sonbaharın karanlık günleri ve serin geceleri bazı kişiler için Mevsimsel Depresyon (SAD) ile ilişkilendirilebilir. Bu mevsime girerken, her gün aldığınız güneş ışığını artırmak çok önemlidir.

Sabah dışarı çıkıp güneş ışığını aldığınızda, beyniniz dopamin salgılar; bu hormon hem ruh halinizi iyileştirir hem de motivasyon sağlar. Sabahları 10-30 dakika güneş ışığı almaya çalışın. Kapalı mekanlarda fazla zaman geçiriyorsak, ışık terapisi lambaları da kullanılabilir. Böylece, sonbahar mevsimini düşük enerjiyle ilişkilendirmekten kaçınarak, bu mevsimin sunduğu güzelliklerin tadını çıkarabiliriz.

• Sonbahar, daha az şekerli meyveleri tercih etme ve bağışıklığı destekleyici içecekler yapma zamanıdır.

Sonbahar, hasat mevsimidir. Kök sebzeler, lahana ve ıspanak gibi yapraklı yeşillikler, C vitamini açısından zengin brokoli, brüksel lahanası ve lahana gibi yiyecekler bol miktarda bulunur. Ayrıca, bu mevsimde Vata enerjisi bizi dengesizleştirebilir. Bu nedenle, pancar, patates, balkabağı gibi kök sebzeleri ve zencefil, tarçın gibi ısıtıcı baharatları tüketmek faydalıdır. Yemekleri düzenli saatlerde yemeye dikkat ederek ve aceleyle atıştırmak yerine oturarak yemeğe odaklanarak farkındalığımızı artırabiliriz.

• Sonbaharda geceler uzamaya başladığında, yatma saatini de biraz öne çekmek iyi olabilir. 

Yazın kısa geceleri daha az uyuyarak atlatmış olabiliriz ancak kışa doğru ilerlerken derin ve dinlendirici uykular almak önem kazanır. Bu dönem ayrıca dışa dönük büyük etkinliklerden ve yeni ilişkiler kurmaktan uzaklaşıp mevcut bağlarımızı güçlendirmek, yakın arkadaşlarla buluşmalar ya da evde aileyle huzurlu akşamlar geçirmek için ideal zamandır.

• Sonbaharda yoga pratiğinde sindirimi destekleyici, topraklayıcı pozlara odaklanabiliriz.

Sonbahar, öncelikle akciğerler ve kalın bağırsağa özen gösterme zamanı. Bu, sağlıklı bir solunum yeteneğini, güçlü bir bağışıklık sistemini ve düzgün bir sindirimi destekler. Navasana (tekne duruşu) ve bükülme pozları gibi uyarıcı duruşları, Viparita Karani (duvara yaslanmış bacaklar duruşu) ve Balasana (çocuk duruşu) gibi rahatlatıcı pozlarla dengeleyin.

• Bu mevsim, akciğer enerjinizi de güçlendirme zamanı ve bu organı besleyen yin pratiklerine ve meridyen hatlarına odaklanmanın yanı sıra, nefes alış şeklimizi de kullanarak akciğerleri güçlendirebiliriz.

Mümkün olduğunca gün boyunca sadece burundan nefes almaya çalışın (ağızdan değil); bu, vücudunuzun patojenlere karşı ilk savunma hattıdır. Uyarıcı ve ısıtıcı bir pranayama pratiği için, tıkalı bir burun için harikalar yaratabilen Kappalabhati’yi deneyin ya da bağışıklık sistemini güçlendirmek için Wim Hof nefes alış tekniğini uygulayın. Daha fazla sakinlik için, Nadi Shodhana (alternatif burun deliği nefesi) veya Sama Vritti (eşit süreyle nefes alıp verme) pratiğini tercih edin.

Bu ipuçlarının sizi sonbaharda daha mevsimsel yaşamaya teşvik ettiğini umuyorum! Eğer öyleyse, bu hafta alışveriş listenize daha fazla mevsimsel yiyecek eklemeyi deneyelim, bu mevsimde bitirebileceğiniz projeler üzerine düşünelim ve hareket ile dinlenme arasında bir denge kuralım.