Doğa Sevgisi Genlerimizde mi?

Ayşe Erenel Margossian

Sevgililer Günü dendiğinde akla ilk olarak romantik aşk gelir. Oysa sevgiyi yalnızca insan ilişkileriyle sınırlamak büyük bir haksızlık olur. Doğaya duyduğumuz sevgi de hayatımızda derin izler bırakır. 

Peki, neden bazı insanlar doğaya bu kadar bağlıyken, bazıları ilgisiz kalıyor? Doğa sevgisi gerçekten genlerimizde mi var? Doğada yürüyüş yapmak neden bu kadar rahatlatıcı? Neden kuş gözlemciliğine, kamp yapmaya ya da deniz kenarında saatlerce oturmaya büyük bir tutkuyla bağlanıyoruz? 

Harvard Üniversitesi’nden evrimsel biyolog Edward O. Wilson, bu durumu biyofili kavramıyla açıklıyor. Ona göre biyofili, doğaya duyduğumuz ilgi ve bağlılığın içgüdüsel olarak kodlandığı bir eğilim. Ancak bu görüşe katılmayan bilim insanları da var. Wilson da zamanla biyofiliyi bir içgüdü olarak görmekten vazgeçmiş ve 1993 yılında şöyle yazmış: “Biyofili, tek bir içgüdü değil, çözümlemeye uygun karmaşık bir öğrenme kuralları setidir.” Yani biyofili, doğuştan gelen bir özellikten çok, deneyim ve öğrenmeye dayanan bir eğilim olabilir.

Eğer biyofili gerçekten bir kişilik özelliğiyse, bu eğilimlerin çocuklukta ortaya çıkması beklenir. Kış günlerinde bile bahçeye çıkıp toprağı eşeleyen, yolda bulduğu yaprakları çantasına dolduran bir çocuk, doğa sevgisini içinde taşıyor demektir. Kendi çocuklarımda da bunun izlerini gözlemliyorum. Bir oğlum doğada vakit geçirip kamp yapmaya meraklıyken, diğeri matematik problemleri ya da fen deneyleriyle vakit geçirmeyi tercih ediyor.

Benzer bir durumu, hayvanlarla olağanüstü bağ kuran süper yetiştiriciler üzerine araştırmalar yapan sosyolog Arnold Arluke de gözlemlemiş. Doğaya ve hayvanlara olan ilgisini çocukluktan itibaren gösteren bireyler, hayvanlara duydukları sevgiyi hayatları boyunca koruyorlar.

Peki, doğa sevgisi genetik mi? 

İkizler üzerinde yapılan araştırmalar, genlerin bireysel farklılıkların birçok yönünü etkilediğini gösteriyor. Tek yumurta ve çift yumurta ikizleri üzerinde yapılan bir çalışma, şu oranları ortaya koymuş:

• Doğa parklarını ziyaret etme eğilimi: %48 genetik

• Halka açık bahçelere ilgi: %38 genetik

• Genel doğa sevgisi: %46 genetik

Ancak bu oranlar, doğa sevgisinin yalnızca genetik faktörlerden kaynaklanmadığını da gösteriyor. Deneyimlerimiz ve yaşadığımız çevre, biyofili üzerinde en az genetik faktörler kadar belirleyici bir rol oynuyor.

Biyofiliyi geliştirmek için öneriler

Doğa sevgisini artırmak ve doğayla daha güçlü bir bağ kurmak için birçok seçenek var. Özellikle bugün, Sevgililer Günü’nde, bu önerileri değerlendirebilirsiniz:

🌿 Doğada zaman geçirin. Romantik bir doğa yürüyüşü, kamp veya bungalov kaçamağı ya da bir piknik planlayabilirsiniz.

🌱 Ağaç dikin veya bahçecilik yapın. Birlikte bir fidan dikebilir, ortak bir hobi bahçesi oluşturabilirsiniz.

🐾 Hayvanlarla etkileşim kurun. Barınak ziyareti yapabilir, evcil bir hayvan sahiplenebilir ya da kuş gözlemciliği gibi aktiviteler deneyebilirsiniz.

🎁 Sürdürülebilir hediyeler seçin. Plastik veya tek kullanımlık malzemeler yerine geri dönüştürülebilir ve organik ürünler tercih edebilirsiniz. Çevre dostu ambalajlar kullanarak ve enerji tasarrufu sağlayacak etkinlikler planlayarak kutlamalarınızı daha sürdürülebilir hale getirebilirsiniz.

Sevgilinize, sevdiklerinize ve kendinize biyofiliyi geliştirmek için fırsat hediye edin!