​​Teknolojik Devrimin İki Yüzü : Gözetim Kapitalizmi vs İlk Yardım Desteği

"Siz Mars'ı kolonize etmeye çalışırken, Rusya Ukrayna'yı işgal etmeye çalışıyor! Roketleriniz uzaydan başarılı bir şekilde dünyaya inerken, Rus roketleri Ukraynalı sivil halkın üzerine iniyor! Sizden Starlink istasyonlarınızı Ukrayna'ya sağlamanızı ve aklı başında Rusları ayağa kaldırmanızı talep ediyoruz." ifadesini kullandı.

Fedorov, benzer destek veya Rusya’ya boykot  taleplerini Meta, Google, Apple, Twitter gibi teknoloji devlerine de iletti, fakat en hızlı dönüş yapan ve aksiyon alan Elon Musk oldu. Musk Fedorov'un paylaşımına, "Starlink hizmeti şu anda Ukrayna'da aktif. Daha çok terminal de yolda." yanıtını verdi.

Devletlerin ve geleneksel şirketlerin afet yardım rolünü, belli ki artık yeni nesil yüksek teknoloji şirketleri üstleniyor. Teknolojik devrimin iki yüzünün nasıl ince çizgilerle ayrıldığına çok güzel bir örnek oldu bu haber; ileride gözetim kapitalizminin kalesi olabilecek Starlink sistemi, bir yandan da savunmasız halkların ilk yardım çağrısına en güçlü yanıt olabiliyor.

• Spacex Telekom Endüstrisini Devirecek mi?

 Elon Musk'ın kurucusu olduğu SpaceX, Starlink uydularıyla dünya yörüngesinde 12 bin uyduluk ağ kurmayı planlıyor. Projenin 2027'de tamamlanması hedefleniyor. Starlink yavaş yavaş uzayımızı uydu ağıyla örerken, çok da farkında olmadığımız bir şekilde bir sektörün çöküşünü hazırlıyor.

 Telekom sektörü, Elon Musk'ın adımını attığı her sektörel dikey gibi dönüşüme ve yaratıcı yıkıma uğruyor. Tesla, elektrikli araçların dizaynından satış modeline kadar yaptığı inovasyonlarla mobilite pazarında kartların tekrar dağıtılmasını sağladı. Global emlak piyasası, The Boring Company ile gelecek dönüşümü şimdiden hesaplamaya başladı. SpaceX’in amacı, mevcut roketlere göre üretimi çok daha düşük maliyete gelen, yeniden kullanılabilir bir roket üretmekti. Fakat geldiğimiz noktada bundan çok daha ileriye giderek, uzay-havacılık sektörünün özelleştirilmesini sağladı ve uzay keşfini ve kolonileşmeyi NASA ve diğer devletlere bağlı kurumların tekelinden çıkardı.

 Şimdi ise Starlink bunu geleneksel telekom endüstrisi için de yapacağa benziyor. Özellikle uydu üzerinden sunulan dünyanın neresinde olursak olalım internete kolay ve hızlı erişim imkanı, hem kırsal alanlardaki internet kullanımını devrimsel şekilde artıracak, hem de metropollerde Telekom operatörlerinin çok da yüksek standartlarda vermedikleri servis tekellerini elinden alacak. Telekom endüstrisi doğası gereği, aynı enerji altyapıları gibi tekelleşmeye çok müsait. Sistemin ayağa kalkabilmesi ve milyonlarca insana hizmet götürebilmesi için çok yüksek hacimli ilk yatırım maliyetleri ve regülasyona tabi lisanslamalar ön koşul. Bu da her şirketin kolayca bu sektörlerde oyuncu olamamasına sebep oluyor. Aynı zamanda çoğu üçüncü dünya ülkesinde, bu yatırımların eksikliği dolayısı ile elektrik, internet gibi temel hizmetlerin eksikliği ve istikrarsızlığına yol açıyor.

 Büyük Telekom şirketlerine neden abone oluruz? Bu sorunun cevabı son 10 yılda arama veya SMS paketinden çıkıp, ‘internet data paketi’ olarak değişti. Artık telefon görüşmeleri bile whatsapp gibi kanallar üzerinden yapılır hale geldi. Bu geleneksel Telekom operatörlerini oyunda kalabilmek adına dijital operatörlüğe ve inovasyon yapmaya zorluyor. Yine de yeni nesil üstel büyüyen teknoloji şirketlerine kıyasla bu dönüşümde çok geride kalıyorlar ve mecburen son kaleleri olan yeni oyuncularının yıkıcı etkisini minimize eden devlet regülasyonlarına güveniyorlar. Bu da bir yere kadar dönüşüme set çekebilir. Yakın gelecek, yaratıcı yıkımla tüm eski kapı bekçilerini yerinden edeceğe benziyor.