Daniş Sıddık ve Afganistan'da son durum

Hindistanlı foto muhabiri Daniş Sıddık, 16 Temmuz Cuma günü Afganistan’ın Kandahar şehrinde Afganistan güçleriyle beraber iş başındaydı. 2010’dan bu yana Reuters bünyesinde foto muhabirlik yapan Sıddık; kariyerini savaş, ayaklanma ve göç gibi insanların içinde bulunduğu olağanüstü koşulları kaydetmeye adadı. 2018’de Myanmar Rohingya’daki göç krizini belgeleyerek Pulitzer Ödülleri’nin Fotoğrafçılık (Feature Photography) kategorisi ödülünü kazanan grubun üyesiydi. Sıddık son bir haftadır Afganistan güçleri ve Taliban arasındaki çatışmaları belgeliyordu.

38 yaşındaki Sıddık, ABD güçlerinin 11 Eylül 2021’de Afganistan’ı terk edeceğini açıklamasının ardından bölgedeki diğer yabancı güçleri tehdit eden ve ülke içinde nüfuzunu hızla artıran terör örgütü Taliban’ın Kandahar şehrinde düzenlediği çapraz ateş sırasında öldü. Reuters, foto muhabirin ölümünün ardından kendisinin en çarpıcı 59 fotoğrafını liste hâlinde yayımladı.

Tehlikenin ortasında

Saldırıdan iki gün önce Taliban, savaşçılarının Pakistan sınır kapısı Spin Boldak’ı ele geçirdiğini duyurdu. Afganistan güçleri ise sınır kapısını ve çevresinin kontrolünü geri almak için Kandahar şehrindeydi. Independent Türkçe'nin haberine göre, Taliban militanları Pakistan'ın Çaman ile Veş kasabaları arasındaki sınır kapısından Afganistan bayrağını indirdi. Aynı habere göre çatışmalar hâlâ sürerken Afganistan yetkilileri, Taliban savaşçılarının geri çekilmeye zorlandığını ve Spin Boldak sınır bölgesinin Afganistan kontrolünde olduğunu aktarıyor, siviller ve Pakistan yetkilileriyse Taliban’ın Veş’teki sınır merkezleri kontrolünü ele geçirdiğini söylüyor. DW Türkçe'nin haberine göre Taliban, Afganistan’ın 3 önemli sınır kapısından 2’sini, Pakistan sınır kapısı Spin Boldak ve İran sınır kapısı İslam Kale’yi elinde tutarak hükümeti ekonomik açıdan zor durumda bırakabilir.

Bilgiler kısıtlı

Saldırının ardından elde edilen kısıtlı bilgilere göre, Sıddık birkaç gün önce de kolundan yaralandı, fakat hastaneden erken ayrıldı. Taliban geri çekilmeye başladığında ise çatışmaların etkilerini belgelemek için çiftçilerle konuştu. Yazısını hazırlarken çatışmalara devam eden Taliban’ın açtığı çapraz ateş sırasında bir Afganistan komutanıyla beraber yaşamını yitirdi.

Tepkiler

Saldırı sonrasında açıklama yapan Reuters üst yöneticisi Michael Friedenberg, Afganistan hükümetiyle iş birliği içinde en kısa zamanda saldırıya yönelik bilgilerin toplanması için çalışıldığını söyledi. Reuters Genel Yayın Müdürü Alessandra Gallon ise Sıddık için “Çok iyi bir meslektaş, sadık bir eş ve babaydı. Ailesini yalnız bırakmıyoruz.” ifadelerini kullandı. Hindistan’ın Afganistan Büyükelçisi, arkadaşının ölüm haberine çok üzüldüğünü belirtti.

Afganistan’da son durum

Ülkenin yarısından fazlasını kontrol eden Taliban’ın birçok bölgeyi çatışmadan ele geçirmesi Afganistan güvenlik güçlerinin yetersizliğini gösterdi. Afganistan askerleri İran ve Tacikistan gibi komşu ülkelere kaçarken yerel halk silahlanmaya başladı. Bir yandan kalan yabancı kuvvetleri tehdit ederken diğer yandan hükümet güçleriyle çatışmalara devam eden Taliban son dönemde özellikle güney bölgeleri hedef alıyor. Diğer yandan, silahlanan yerel halkın Taliban’ın kontrol ettiği şehirlerde kontrolü geri alması üstüne Taliban, Afganistan hükümeti delegasyonuyla masaya oturacağını duyurdu. 18 Temmuz günü Afganistan hükümeti ve Taliban müşterek bildirisinde, Doha’da iki gün süren görüşmelerin sonuçsuz kaldığı fakat ikinci bir görüşmenin planlandığı belirtildi. Al Jazeera haberine göre, iki tarafın delegeleri de tarafların çözüm bulunana kadar görüşmeleri devam ettirme eğilimi olduğunu açıkladı.

Türkiye’nin rolü

Türkiye’nin Kabil uluslararası havalimanını koruma görevini üstlenmesi konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan, “ABD’nin koşullara uyması” şartıyla Türkiye’nin bölgede kalacağını açıkladı. Açıklamaya göre Türkiye, finansal, lojistik ve diplomatik destek eksilmezse bu görevi üstlenecek. Bölgedeki varlığı aracılığıyla barış görüşmelerinde söz sahibi olma ihtimalinin yanında, asker bulundurma ve havaalanını uzun süreli koruma konusunda elverişli görünmeyen durum konusunda Türkiye’nin vereceği kararı önümüzdeki günlerde göreceğiz.