Trump, Hürmüz Boğazı'nda yüzde 20 ücret planından bir günde vazgeçti

Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tüm kargo gemilerine yüzde 20 geçiş ücreti uygulama planını açıkladıktan bir gün sonra geri çekti; ABD Başkanı bunun yerine Körfez ülkeleriyle “yatırım ve ticaret anlaşmaları”na yöneleceğini, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının ise süreceğini bildirdi.

Ne olmuştu? Trump, Pazartesi günü Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada ABD’nin İran gemilerine yönelik ablukayı yeniden başlatacağını duyurmuş, kendisini “Hürmüz Boğazı’nın Bekçisi” ilan etmişti. Foreign Policy'ye göre plan, boğazdan geçen tüm kargo gemilerinden bölge güvenliği için yüzde 20’lik bir ücret alınmasını öngörüyordu. Adım, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun geçen ay uluslararası sularda hiçbir ülkenin ücret talep edemeyeceği yönündeki beyanıyla açıkça çelişiyordu.

Hukuk ve piyasa cephesinden gelen fren

Denizcilik sektörü ve Birleşmiş Milletler’in denizcilik kurumu, planı uluslararası deniz hukukuna aykırı bularak sert şekilde eleştirdi. CBS News'in hesabına göre yüzde 20’lik kesinti, Brent petrolün varil fiyatının 80 dolar olduğu bir senaryoda tam yüklü büyük bir LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) gemisi için yaklaşık 17 milyon dolara; fiyat 60 dolara indiğinde ise büyük bir ham petrol tankeri için 24 milyon dolara ulaşacaktı. 

Sektör temsilcileri, Washington’un bu adımının diğer ülkeleri de kendi boğaz ve dar geçitlerinde benzer “güvenlik ücretleri” talep etmeye teşvik edebileceği uyarısında bulundu.

Körfez ülkeleriyle görüşmeler

Plan, doğrudan etkilenecek Körfez ülkelerini de hazırlıksız yakaladı. Axios’a konuşan bölge yetkilileri, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Kuveyt’in Pazartesi günkü açıklama sonrası Beyaz Saray’dan acil izahat istediğini aktardı. Konu, Trump’ın Salı günü Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani ile yaptığı görüşmede de gündeme geldi. 

• Trump, ertesi gün yaptığı açıklamada Ortadoğu liderleriyle “son derece verimli görüşmeler” yaptığını söyleyerek yüzde 20’lik ücret planından vazgeçtiğini duyurdu. 

Gulf News ve BBC’ye göre Trump, geçiş ücretine artık karşı olduğunu, ancak ABD’nin “bir şekilde tazmin edilmesi gerektiğini” düşündüğünü belirtti; Körfez’den gelecek yatırımların “muazzam” olacağını söylese de somut rakam paylaşmadı. Suudi Arabistan, Katar, BAE ve Bahreyn’in daha önce ABD’ye yıllar içinde 2 trilyon doların üzerinde yatırım taahhüdü verdiği hatırlatıldı.

Abluka ve saldırılar sürüyor

Trump, Hürmüz Boğazı'nın "İran hariç TÜM gemi trafiğine açık olduğunu"; ayrıca, "tam bir abluka" uygulanacağını, ancak bunun yalnızca "İran limanlarına gelen ve bu limanlardan ayrılan gemiler ya da İran kargosuyla ilgili herhangi bir şey taşıyan gemiler" için geçerli olacağını da ekledi. NPR’ın aktardığına göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a deniz trafiğini Salı günü New York saatiyle 16.00’dan itibaren yeniden ablukaya aldığını açıkladı. 

Öte yandan: ABD ile İran arasında karşılıklı saldırılar devam ederken İran devlet medyası, ülkenin güneyindeki liman kentleri Bender Abbas ve Buşehr yakınlarında patlamalar duyulduğunu bildirdi.