Türk lirası eriyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Para Politikası Kurulu Toplantısı sonrasında politika faizini 100 baz puan indirdiğini duyurdu. Böylece politika faizi %15 olarak belirlendi.

Beklentiler de 100 baz puan indirimin gerçekleşeceği yönündeydi. Ekonomistler, kurlarda faiz indiriminin şimdiye dek fiyatlandığını ifade etse de kur artışlarının sürmesi bekleniyordu. Nitekim öyle de oldu. 

Dolar/TL dün 11,30’un üzerini gördü, avro 12,50'yi aştı. 

Türk lirası aralık ayından bu yana dolar karşısında değerinin yaklaşık üçte birini kaybetti. 

Ne olmuştu? 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün partisinin grup toplantısında "Faiz sebeptir, enflasyon netice" görüşünü yinelemişti. "Faiz belasını bu milletin sırtından kaldıracağız. Bu yolda faizi savunanlarla birlikte olamam" ifadelerini kullanan Erdoğan, faiz indirimine devam edileceği sonucuna varılıp varılamayacağına ilişkin soruya "Merkez Bankası bağımsız değil mi? Bırakın da bağımsız olarak kararını o versin." şeklinde yanıt vermişti. 

Japonya bahsi 

AK Parti Grup Başkanvekili Cahit Özkan, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında "Doların değeriyle ilgili Japonya bir mukayese yapıyor mu? Japonya 114 yen olan dolar kurunu göstererek kendi ekonomisini değerlendiriyor mu? Nasıl başarısız bir ekonomiyiz diyerek kendi ekonomilerini değerlendiriyor mu?" ifadelerini kullanmıştı.

Greenwich Üniversitesi'nden ekonomist Cem Oyvat, Aposto!’yla paylaştığı görüşlerinde bu sorunun yanıtını şöyle veriyor: 

"Önemli olan bir para biriminin diğer para birimleri karşısında bulunduğu seviye değil, diğer para birimleri karşısında ne kadar değer kazandığı veya kaybettiğidir. Ona bakarsanız 1 Kuveyt Dinarı, 3,31 ABD Dolarıdır, ama bu Kuveyt ekonomisinin en güçlü ekonomi olduğu anlamına gelmez."

İş dünyası ne diyor? 

İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, faiz indirimi kararının ardından paylaştığı tweet'lerde "piyasa dinamikleriyle TCMB faizi arasındaki bağın giderek zayıfladığını, iş dünyası için asıl konunun öngörülebilirlik olduğunu, kur ve enflasyonun seyrinin Türkiye'nin risk primine ve dolarizasyona olumsuz yansıdığını" ifade etti. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Türkiye'nin en büyük iş adamlarıymış, bize istediğiniz kadar sallayın, tutmaz" ifadeleriyle eleştirdiği TÜSİAD'ın başkanı Simone Kaslowski faiz kararı öncesi yaptığı açıklamada TCMB'nin bir önceki karar metninde vurguladığı "cari açıkla enflasyonu kontrol etme" tutumunun "en temel iktisadi kurallarla dahi örtüşmediğini" belirtti. Kaslowski, faiz indirimlerinin uzun vadeli kredi faizlerine hiçbir şekilde yansımadığını dile getirdi. 

BUSİAD başkanı Ergun Hadi Türkay ise alınan kararın piyasa gerçeklerine uymadığını, döviz artışının artık ihracatı artırmayacağını; döviz artışıyla enflasyonun, sonrasında satışlarda düşüşün, yatırımların azalmasının ve şirketlerin kapanma noktasına gelebilmesinin mümkün olduğuna dikkat çekti. 

Ekonomistler ne diyor? 

Görüşlerini Aposto!’yla paylaşan Cem Oyvat'a göre faiz indiriminin TL'deki değer kaybını hızlandırması ve enflasyon-TL'nin değer kaybı sarmalını alevlendirmesi muhtemel görünüyor. TL’nin değer kaybının cari açık üzerindeki olumlu etkilerini sınırlaması beklenen enflasyondaki hızlı artış da emekçilerin reel ücretlerinin erimesini beraberinde getiriyor. Oyvat TL’nin değer kaybının gelir eşitsizliği uçurumlarını da derinleştireceğini savunuyor: "Diğer taraftan dolardaki artış, dolar mevduatları daha fazla olan daha varlıklı kesimin gelirlerini artıracak ve bu iki etki ülkede gelir eşitsizliklerinin derinleşmesini hızlandıracak."

Kararı BBC Türkçe'de değerlendiren Prof. Dr. Selva Demiralp faiz indirimlerine rağmen kredi faizlerinin düşmediğine, bunun nedeninin de piyasa faizinin enflasyon beklentilerinden ve risklerden doğrudan etkileniyor olması olduğuna dikkat çekiyor. Kavcıoğlu'nun "düşük faizle enflasyonun düşeceğini ima eden Merkez Bankası Başkanı olarak bir ilke imza attığını" söyleyen Demiralp, yatırım iştahını sadece politika faizini düşürerek canlandırabilmenin mümkün olmadığını vurguluyor. 

DW Türkçe'nin aktardığına göre Capital Economics'ten Jason Tuvey kararın "Türkiye'de para politikasının Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndan dikte edildiğinin bir hatırlatması" olduğunu düşünüyor. Tuvey’e göre TCMB’nin para politikasını sıkılaştırma konusundaki isteksizliği, enflasyon beklentilerinin yükselmesine ve yüksek faiz talebinin daha da artmasına neden olarak kendi kendini yaratan bir kısır döngü oluşturma riski taşıyor.