Türkiye'nin "kolaylaştırıcı" rolü: dış politikada yeni hamleler

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Dimitro Kuleba, Antalya'da bir araya geldi. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun da bulunduğu görüşme tarafların işgalin ardından ilk üst düzey görüşmesi oldu. Görüşmelerde ana gündem maddelerinin insani kriz ve yaşam koridorları kurulması olduğu belirtildi. 

Türkiye'den ne bekleniyordu? 

DW Türkçe'ye konuşan emekli büyükelçi Mithat Rende, zirvenin üst düzeyde yapılacak olmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken Türkiye'nin rolünün bir "ara buluculuk" değil, "kolaylaştırıcılık" olarak tanımlandığını belirtiyor. Rende, başlangıçta kolaylaştırıcılık rolünün daha sağlıklı olduğunu ifade ederken görüşmelerin devam etmesi hâlinde ümitlenilebileceğini işaret ederek "O zaman Türkiye kolaylaştırıcı rolünü daha iyi gösterebilir." diyor. Rende ayrıca "Bu görüşme, savaş sırasında barışın kapısının aralıklı kalması demektir." ifadelerini kullanıyor.

ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Bağcı da zirvenin Türkiye'nin girişimiyle gerçekleşmesini "doğru bir karar" olarak tanımlıyor. Bağcı, zirvenin Ankara'nın tarafsızlığını göstermesi açısından da kritik olduğunu vurgulayarak Türkiye için tarafları buluşturan bir "ara kablo" benzetmesi yapıyor.

Görüşmeden neler çıktı? 

Dışişleri bakanları görüşmenin ardından yaptıkları açıklamalarda ateşkese yönelik somut bir adım atılamadığını vurguladı. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dimitro Kuleba, Rusya'nın taleplerinin "teslimiyet" anlamına geldiğini belirterek "Ukrayna teslim olmayacak." dedi. Kuleba "Savaşı bitirmek, halkın, sivillerin ızdırabını bitirmek ve topraklarımızı Rusya işgal gücünden kurtarmak için sonuç verecek yeni görüşmelere hazırım." ifadelerini kullandı. 

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov açıklamasına "Bugünkü görüşmemiz sonucunda şu anlaşıldı, aslında müzakerenin yerini alacak hiçbir şey yoktur." ifadeleriyle başladı. Lavrov "Ukrayna'ya da saldırmadık. Biz Ukrayna'yı işgal etmedik, başka yeri de işgal etme niyetimiz yok." şeklinde konuştu.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da görüşme için "Bu toplantı başlangıç, mucize beklenmemeli." dedi. Çavuşoğlu, "Burada amacımız bölgesel barış ve istikrarın yeniden sağlanmasıdır. İki ülkenin ve tüm bölge halklarının menfaatini gözeten yegâne seçenektir. Türkiye olarak diplomasiyi önceleyen samimi gayretlerimizi biz sürdüreceğiz." dedi. Çavuşoğlu gelecekte güven artırıcı adımlarla beraber bir neticeye varılacağına inandıklarını belirtti.

• Değerlendirme: T24 Dış Haberler Editörü Metin Kaan Kurtuluş görüşmeye ilişkin değerlendirmesinde ateşkes ilan edilmediğini ancak bunun beklendiğini vurguladı. Kurtuluş, "Barış sürecinde ciddi bir ilerleme diyebileceğimiz bir durumun da yaşanmadığını görmek mümkün. Türkiye'nin hedeflediği üzere istenilen ateşkes hedefine ulaşılamadı." dedi. Lavrov'un görüşmelerde ve açıklamalarda Kuleba'ya göre çok daha sert olduğunu vurgulayan Kurtuluş bunu Putin'in duruşundan vazgeçmeyeceğinin bir göstergesi olarak yorumladı. Görüşmeyi Türkiye'nin dış politikadaki durumuna yönelik de değerlendiren Kurtuluş şunları söyledi: 

"Türkiye'nin dış politikadaki imajı, diplomasi sahasındaki durumu son yıllarda çok ciddi yara almıştı. Bu görüşme, Türkiye'nin imajına, dış politikadaki duruşuna pozitif bir ışık yansıtabilecektir diye düşünüyorum. Tabii ki yalnızca bu görüşme geçmişte oluşan güvensizlikleri tamamen kaldırmaz."

Türkiye'de diplomasi trafiği 

Rusya ve Ukrayna'nın dışişleri bakanlarının görüşmesinin açıklanmasının ardından Türkiye'de diplomasi trafiği başladı. Geçtiğimiz gün İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'le bir araya gelen Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'le görüştü. Erdoğan, ABD Başkanı Joe Biden'la da telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede Rusya ve Ukrayna arasında çözüm sağlanması için çaba sarf ettiklerine değinen Erdoğan, Türkiye'nin kolaylaştırıcı konumunda olmasının önemine dikkat çekti.

• NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'ün bugün Türkiye'de Erdoğan ve Çavuşoğlu'yla görüşeceği bildirildi.
• Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in, 13 Mart'ta Türkiye'de Erdoğan'la bir araya geleceği aktarıldı.
• Almanya Başbakanı Olaf Scholz'un da 14 Mart'ta Türkiye'ye resmî ziyarette bulunacağı bilgisi paylaşıldı. 

"Kol bükmeci" dış politika

Medyascope'ta gazeteci Ruşen Çakır'a diplomatik görüşmeleri değerlendiren yazar Aydın Selcen, Türkiye'nin "kol bükmeci" dış politikadan vazgeçtiğini belirterek Mısır'dan Birleşik Arap Emirlikleri'ne birçok ülkeyle yaşanan problemlerin çözülmesi için adımlar atıldığını hatırlattı. Selcen, Ukrayna'nın durumunun her şeyi değiştirdiğini vurgularken Türkiye'nin de keskin çizgileri üzerinden U dönüşü yaptığını anlattı.