Ukrayna ve müttefikleri, Rus balistik füzelerine karşı yeni bir koalisyon kurdu

Ukrayna ve önde gelen Batılı müttefikleri, Rusya’nın giderek yoğunlaşan balistik füze saldırılarına karşı Avrupa’yı kapsayan yeni bir hava savunma kalkanı oluşturmak için harekete geçti. Paris’te biraraya gelen liderler, ABD yapımı Patriot sistemine daha ucuz ve Avrupa merkezli bir alternatif geliştirmeyi de içeren bir “Entegre Anti-Balistik Füze Koalisyonu” kurduklarını açıkladı.

• Toplantıya Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç, Ukrayna ve Birleşik Krallık liderleri ile savunma sanayisi şirketleri katıldı. Ortak açıklamada, Avrupa’nın güvenliğinin yalnızca Ukrayna cephesinde değil, daha geniş bir füze tehdidi tablosunda düşünüldüğü vurgulandı.

Liderler, “Avrupa’nın korunmasının, gelecekteki füze tehditlerini caydırmak ve bertaraf etmek için entegre bir füze savunma mimarisine dayalı küresel bir çözüm gerektirdiğine inanıyoruz” diyerek, inşa edilmesi hedeflenen yapının sadece tek bir ülkeyi değil, kıtanın tamamını kapsayan bir güvenlik şemsiyesi olacağını belirtti. Bu mimarinin, halihazırda kullanılan ve bazı ülkelerin tedarik etmeye hazırlandığı Avrupa yapımı hava savunma sistemlerini de tamamlayacağı ifade edildi.

Ukrayna’nın cephane açığı, Rusya’nın artan saldırıları 

Bu girişimin arka planında, sahada sertleşen dengeler yatıyor. Ukrayna, özellikle son haftalarda ses hızının birkaç katına çıkabilen balistik füzelere karşı kendisini savunmakta zorlanıyor. Ülkenin mühimmatının kritik seviyelere düştüğü bir dönemde, füzelerin önemli bölümü havada vurulamıyor.

• Rusya, başkent Kiev ve çevresine yönelik saldırılarını artırdı; son haftalarda düzenlenen füze ve insansız hava aracı saldırılarında onlarca kişi hayatını kaybetti, çok sayıda sivil yaralandı. Moskova, yalnızca “askerî açıdan anlamlı hedefleri” vurduğunu savunuyor ve sivilleri hedef aldığını reddediyor. Ancak Ukraynalı yetkililer, hem altyapıya hem de yerleşim alanlarına isabet eden saldırıların bilançosuna dikkat çekiyor.

Kiev yönetimi, bir yandan mühimmat ve hava savunma sistemi talebini müttefiklerine yeniden iletirken diğer yandan da saldırıları Rusya topraklarına taşıdı. Ukrayna, savaş alanındaki inisiyatifi yeniden ele geçirmek amacıyla, Rusya içindeki petrol rafinerileri ve silah üretim tesislerine insansız hava araçlarıyla saldırılarını sıklaştırdı.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Paris’teki zirveye “İstekli Ülkeler Koalisyonu” kapsamında yaklaşık 25 ülkenin lideriyle birlikte katıldı. Bu daha geniş forumda hem savaşın seyrine ilişkin ortak bir siyasi çizgi arandı hem de olası bir barış anlaşmasını destekleyecek güvenlik garantilerinin çerçevesi tartışıldı. Toplantılar, Ukrayna’ya uzun vadeli desteğe vurgu yapan son NATO zirvesinin hemen ardından düzenlendi.

‘Freyja’: Avrupa yapımı, düşük maliyetli yeni kalkan 

Kurulan balistik füze koalisyonunun odağında, Ukrayna’nın öncülük ettiği “Freyja” projesi yer alıyor. Kiev yönetimi, bu projeyi Patriot sistemine kıyasla daha düşük maliyetli, Avrupa destekli bir hava savunma alternatifi olarak tanımlıyor.

Zelenski, duyurunun ardından yaptığı açıklamada, “Ukrayna’nın Rus balistik füzelerini vurmak için ne kadar fazla aracı olursa Putin’in masaya gelme ihtimali o kadar artar çünkü bu savaşta elinde kalan son argüman da işlemez hâle gelecektir” dedi. Ukrayna lideri, yeni sistemin var olan Patriot ve SAMP-T gibi platformların yerini almayacağını, tam tersine bunları tamamlayacağını da ifade etti: 

“Ortak sistemimiz Freyja üzerinde yürüttüğümüz çalışma, mevcut sistemlerin yerini almak için değil. Savunmamızı tamamlamak, tüm Avrupa üzerinde güçlü bir kalkan kurmak ve bunu daha hızlı ve daha düşük maliyetle yapmak için bir yol.”

Zelenski, Freyja’nın Avrupa’daki farklı savunma şirketlerinin uzmanlığını biraraya getiren, “Lego benzeri” modüler bir mimariye sahip olacağını söyledi. Ona göre sistem, 12 ay içinde faaliyete geçebilir ve bu süreç sonunda tüm paydaş ülkeler, aynı platform altında üretim yapabilecek hâle gelebilir.

Toplantıya SAMP-T hava savunma sisteminin üreticisi Eurosam’ın yanı sıra Leonardo, Thales, Saab ve Ukrayna merkezli Fire Point gibi firmalar katıldı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, girişimin yalnızca Ukrayna’ya ek koruma sağlamayacağını, Avrupa savunma sanayileri arasında daha sıkı bir işbirliğine de zemin hazırlayacağını vurguladı.

Paris’ten Kiev’e üretim izni ve yeni silahlar 

Paris’teki görüşmeler, yalnızca yeni bir Avrupa sistemi tasarlamaya odaklanmıyordu. Liderler aynı zamanda, ABD yapımı Patriot sistemine ait daha fazla önleyici füzenin nasıl tedarik edilebileceğini ve özellikle Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP-T sisteminin Ukrayna’ya konuşlandırılmasının nasıl hızlandırılabileceğini de görüştü.

• Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Zelenski ile birlikte yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın yeni nesil SAMP-T sistemleri sipariş ettiğini duyurdu. Bu teslimatlar, daha önce gönderilen eski SAMP-T unsurlarının ve bir grup füzenin ardından gelecek.

Macron, Fransa’nın Ukrayna’ya yalnızca hazır sistemler göndermekle kalmayacağını, aynı zamanda bazı mühimmatların Ukrayna tarafından üretilmesinin de önünü açtığını belirtti. Kiev’e, SAMP-T sistemi için kullanılan önleyici füzenin, güdümlü bombaların ve uzun menzilli SCALP seyir füzesinin üretimi için lisans verildi. Bu adım, Paris’in ilk kez böyle bir üretim yetkisini Ukrayna’ya devretmesi açısından dikkat çekici bir eşik olarak görülüyor.

Fransa lideri, Ukrayna’ya 2028-2029 yılları arasında 16 adet Rafale savaş uçağı teslim edileceğini de açıkladı. Bu uçakların, Ukrayna hava kuvvetlerinin orta vadede hem savunma hem de taarruz kapasitesini önemli ölçüde güçlendirmesi bekleniyor.

Çokuluslu güç tartışması, tatbikatlarla sahaya iniyor 

Koalisyonun Paris’teki buluşmasında, Ukrayna sınırına komşu ülkelerde ortak askerî tatbikatlar düzenlenmesi kararı da gündeme geldi. Bu tatbikatlar, uzun süredir tartışılan Ukrayna’da konuşlandırılabilecek olası bir çokuluslu gücün (MNFU) pratikte nasıl işleyeceğine dair ilk deneme niteliğini taşıyacak.

Macron, bu adımın yalnızca sembolik olmadığını, sahadaki planlamayı da somutlaştırdığını savundu. Batılı ülkeler bir yandan sahaya asker gönderme tartışmasını dikkatli bir dille yürütürken, diğer yandan sınır hattında düzenlenecek müşterek tatbikatlarla, böyle bir seçeneğin ileride daha hızlı hayata geçirilebileceğini göstermek istiyor.