Yeni çözüm sürecine dair: Bekle ve gör

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin DEM Partililer ile el sıkışmasıyla başlayan, Abdullah Öcalan’ın TBMM kürsüsüne gelip silah bırakıldığını açıklaması önerisiyle devam eden sürecin, bir çözüm süreci olup olmadığı hâlâ net değil. Şu ana kadar net olan, iktidarın terör örgütü PKK’dan silah bırakmasını istediği, DEM Parti’nin somut koşulları görmeyi talep ettiği, aylar sonra yeğeni DEM Parti Milletvekili Ömer Öcalan’la görüştürülen Abdullah Öcalan’ın ise üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu açıklamasıyla yetinmesi… Bütün bunların perde arkasında ise hazırlandığı öne sürülen ancak varlığı net olarak bilinmeyen bir yol haritası ve aralıksız yürütülen temaslar var.

Türkiye, yakın zamanda adı “çözüm süreci” konulan ancak başarısızlıkla sonuçlanan iki ayrı süreç yaşadı. 2010’da başlanan süreçte devlet yetkilileri ile PKK’lıların görüşmeler yürüttüğü ortaya çıktı ancak süreç olgunlaşmadan sona erdi.

2013’te başlayan ikinci çözüm sürecinde ise işe İmralı ile görüşerek başlandı. DEM Parti’nin öncülü HDP’li milletvekillerinden oluşan heyetlerin iktidarın atabileceği somut adımlara verilecek karşılığı öğrenmeleri için İmralı ve Kandil’e gitmeleri uygun görüldü. Bir yandan akil insanlar heyetleri kurularak kamuoyu ikna edilmeye çalışıldı. Dünyadaki müzakere örneklerine yakın duran bu girişimin eksik ayağı parlamentoydu. Parlamentonun devre dışı kaldığı bu süreç de 7 Haziran 2016 seçimiyle tarihe karıştı.

Bahçeli ana aktör

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin grup kürsüsünden yaptığı konuşmalarla başladığı iddia edilen yeni sürece, “çözüm süreci” denilmesini en başta yine Bahçeli istemiyor.

• Diğer yandan bu sürecin “çözüm süreci” olup olmadığı da belirsiz zira Bahçeli’nin kürsü konuşmalarından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bile haberinin olmadığı iddiaları mevcut.

Erdoğan, belki Bahçeli’nin sözlerini birebir bilmiyordu ancak kulislere yansıyan bilgiler açıklamaların MHP cephesinden gelmesi konusunda genel bir görüş birliği olduğu yönünde.

Dünyada bunun örnekleri de var. Yakın örneklerden biri de MHP’nin tarihî lideri Alparslan Türkeş’in, o sırada Azerbaycan’la savaşan Ermenistan’la normalleşme çabalarına önderlik etmesi.

Erdoğan’ın açıklamaları da bu noktada kafa karıştırıcı. Son olarak, “Cumhur İttifakı ortağımızın öncülüğünde son dönemde ortaya konan yaklaşımların bu geniş arka plan ışığında, önyargısız olarak değerlendirilmesinin daha faydalı olacağı kanaatindeyiz” ifadeleriyle, MHP’nin öncü rolüne vurgu yaptı. Ancak bu bütünüyle süreçten habersiz olunduğu iddialarını elbette doğrulamıyor. Aksi takdirde Adalet Bakanlığı’nın Ömer Öcalan’a İmralı iznini aniden vermesini de açıklamak mümkün değil.

Dünyadan örnekler

Ancak olan bitenler dünyadaki diğer müzakere örneklerinden ayrışıyor. Öncelikle kamuoyuna şeffaf biçimde bir bilgilendirme yapılmıyor. Öyle ki Bahçeli’nin açıklamasından sonra sosyal medyada “Gerçekten Kürt sorunu var mı?” tartışmaları alıp yürüdü. Bahçeli bile açıklamalarında böyle bir sorun olmadığını söyledi. 

• Kamuoyu bir sorun olduğuna ikna olmamışken çözümüne ikna edebilmek de çok kolay değil…

Yine dünyadaki müzakere örneklerinden biri de çatışan tarafların barış görüşmelerine tereddütsüz ikna edilmesi.

Gelen bilgiler gösteriyor ki örgüt yöneticileri de bu konuda görüş birliği içinde değil. Resmî açıklamalarda Öcalan’ın safında hizalanmış olsalar dahi, somut durumu görmeden adım atmayacakları, silah bırakmak gibi radikal bir kararı açıklamayacakları, açıklasalar dahi bunu eyleme dökmeyecekleri anlaşılıyor.

Bir diğer konu Meclis’in ve sivil toplumun sürece katılması. Bahçeli, çözümün adresi olarak Meclis’i işaret etse bile AKP grubu dahil Meclis’te grubu bulunan partiler olanı biteni anlamış görünmüyor. Bu da bilgi açığından kaynaklanıyor. Spekülasyonlar yeni anayasa için bir masa kurulması durumunda daha fazla bilginin de geleceği yönünde…

Yol haritası var mı?

Bütün bunlara rağmen bir yol haritası çizildi mi? Bu konuda bilgi alınabilecek adreslerden biri uzun süre sonra ailesinden biriyle, yeğeni DEM Parti Milletvekili Ömer Öcalan’la görüştürülen Abdullah Öcalan.

Öcalan, bu görüşmede, üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu ve bunun için teorik ve pratik güce sahip bulunduğunu bildirdi ancak gelen bilgiler bu kapsamın dışına çıkan bir şey söylemediği yönünde.

Kürt medyasından ilk günlerde akan bilgiler Öcalan’ın Kandil’e daha önce mektup gönderdiği, ardından telefonla görüşme yapmasına olanak tanındığı şeklindeydi. Öcalan’ın bu görüşmelerinde geniş bir mutabakat zemininin oluşturulduğunu söylediği iddia ediliyordu. İddiaya göre anadilde eğitimden Rojava’nın statüsüne kadar uzanan bu mutabakat zemini konusunda PKK yöneticilerinin bütünüyle ikna olmadığı yönündeydi.

Tam da bu günlerde TUSAŞ’a yönelik terör saldırısının gerçekleşmesi, sürecin başlamadan bittiği iddialarına yol açtı.

Ancak ortada bir süreçten bahseden de yok. Yansıyan bu iddialar da taraflarca sıkça yalanlanıyor. Bu durumda bir yol haritasından söz etmek mümkün mü?

Bekle ve gör

Ankara kulislerine yansıyan iddialar, henüz yolun başında bulunulduğu, bölgedeki gelişmelerin adım atılmasını zorunlu kıldığı, bu nedenle de adım atılacağı yönünde. Öcalan’ın cezaevinden çıkartılması için düzenleme yapılmasından anayasa adımına, Rojava’nın statüsünden kayyım yasağına kadar uzanan bir dizi adım atılacak mı, süreç içerisinde göreceğiz.

Ancak tüm bunların gizli kapaklı yapılamayacağı da ortada. İktidar cephesi bu adımların Erdoğan’ın yeniden aday gösterilmesi için atıldığına yönelik iddiaları şiddetle reddediyor. Hatta “amaç bu olsa DEM Parti ile sınırlı müzakere yürütülerek de sonuç alınırdı” iddiasında da bulunuyor.

• Örtülü biçimde bazı yasa çalışmalarının yapıldığı, bunların henüz fikir geliştirme aşamasında olduğu iddiaları da var.

Ancak gelişmeler Türkiye’de bu adımların atılmasının ne kadar zor ve sancılı olduğunu da gösteriyor. Dünyadaki örneklerden beslenmedikçe, şeffaf bir süreç yürütülmedikçe, kamuoyu ikna edilmeye çalışılmadıkça sonuç verecek kalıcı adım atmak da kolay değil. Ankara kulisleri, buna rağmen adım atılacağı, bir plan dahilinde hareket edildiği konusunda ısrarlı.

Buna paralel olarak otoriter bir geleceğin Türkiye’yi beklediği, sürecin sonunun hüsran olacağı da muhalefet cephesinde konuşuluyor.

Bu iki iddiadan hangisi hayat bulacak, ne zaman somut adımlar atılacak ya da atılmayacak, bizlere de bunu beklemek düşüyor…