Zincirin son, suçlamanın ilk halkası: Müteahhitler #Adana

Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerin üzerinden 6 hafta geçti. Dün açıklanan resmî verilere göre depremlerde yaşamını yitiren vatandaşların sayısı 50 bin 96'ya yükseldi. Türkiye’nin en büyük ikinci depreminde on binlerce kişi “rant”, “ihmal” ve “denetimsizlik” nedeniyle yaşamını yitirdi. Depremden bu yana geçen süreçte kimi yıkımların sorumlusunun müteahhitler, kimilerinin dükkan sahipleri kimilerininse yapı denetim şirketleri olduğu ortaya çıktı. Öyle ki neredeyse her gün bir yeni isim eklendi. Bazıları hiç unutulmamak üzere zihnimize kazındı.

Anadolu Ajansı'nın haberine göre; 16 Mart itibarıyla depreme ilişkin tutuklu sayısı 283. Bugüne kadar 11 kentte belirlenen 1184 şüpheli arasından tutuklanan 283 kişiden 103'ü müteahhit, 149'u yapı sorumlusu, 13'üyse yapı sahibi. 77 müteahhit, 217 yapı sorumlusu, 45 yapı sahibi dahil 375 şüpheliyse adli kontrolle salıverildi. 103 şüpheli serbest bırakılırken şüphelilerden 51'inin öldüğü, 22'sinin yurt dışında bulunduğu saptandı.

Geçtiğimiz günlerde müteahhitlere ve bağlantılarına ilişkin bize ulaşan, basına yansıyan, derlenen ve araştırmalarla bir araya getirdiğimiz bilgileri paylaşmaya başlamıştık. Bu kapsamda önce Adıyaman'a ilişkin bilgileri yayımladık. Şimdi ise Adana'ya ilişkin ulaştığımız bilgileri sizinle paylaşıyoruz. 

#Adana

• Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen Adana’da Çukurova, Tufanbeyli, Yüreğir, Seyhan, Sarıçam, Kozan ve Ceyhan ilçelerinde deprem yıkıma neden oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 13 Şubat’ta yaptığı açıklamada Adana'da toplam 3 bin 14 binada, 59 bin 510 bağımsız birimde hasar tespit çalışması yapıldığı, 23 binadaki 591 bağımsız bölümün acil yıkılması gereken ağır hasarlı ve yıkık olduğunun tespit edildiği bildirildi. 

Adana'da en az 70 kişinin yaşamını yitirdiği yapılardan biri Alpargün Apartmanı idi. Apartmanın inşaat şirketinin Alpargün İnşaat, sahipleri ise Hasan Alpargün ve oğlu Hasan Can Alpargün olduğu ortaya çıktı. Depremin ardından baba ve oğlunun Kıbrıs'a kaçtığı iddia edilmiş, Cumhuriyet'ten Kardelen İnce'ye konuşan Hasan Can Alpargün "Yakalanması için babamı ihbar ettim. Birlikte değiliz. Yıkılan bina ben 5 yaşındayken yapılmış olduğundan iddialar asılsız, sorumlu ben değilim. Binalarla ilgim yok" iddiasında bulunmuştu.

• ‘Mukadderat’: KKTC'de yakalanan Hasan Alpargün gözaltına alındı. Adana'ya getirilen Alpargün tutuklandı. Hasan Alpargün, adliyeye sevk edilirken gazetecilerin sorularına, "mukadderat" yanıtını verdi.
• Detaylar: Yıllar önce verdiği röportaj ortaya çıkan Hasan Can Alpargün, "Projelerde her şeyden önce dikkat ettiğimiz şey güvenilirlik ve depreme dayanıklılık" ifadelerini kullanmıştı. Hasan Can Alpargün'ün CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu ile fotoğrafları bulunuyor. Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, İç Mimarlık bölümünden mezun olan Hasan Can Alpargün'ün ise gözaltına alınıp alınmadığı bilinmiyor. 

• Diğer yapıları da yıkıldı: Baba Hasan Alpargün'ün inşa ettiği iddia edilen Zeray Apartmanı, Ekim Apartmanı ve Saimbey Apartmanları da depremde yıkıldı. Ayrıca Hasan Alpargün Apartmanı'nın karşısında bulunan ve müteahhidi Hasan Alpargün olan Alper Apartmanı'nın da depremde ağır hasar aldığı ortaya çıktı.

• Adana'da yıkılan binalardan bir diğeri 13 katlı Sinem Apartmanı. Binada en az 11 kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor. Apartmanın inşaat şirketi Tutar Yapı, sahipleri ise Avukat Ömer Faruk Gerger ve Hüseyin Zati Yıldırım. İki kişi de tutuklandı. Apartmanın altında yapılacak restoran nedeniyle kolonlarının kesildiği iddia edildi. İki şüphelinin avukatının tutuksuz yargılama talebinde bulunduğu da aktarıldı. 

• Gerger'in ifadesi: Avukat Ömer Faruk Gerger ifadesinde suçlamaları reddederek avukatlık mesleği dışında bir meslek icra etmediğini söyledi. Gerger, "Ben hukukçu ve avukatım. Arkadaşım olan Hüseyin Zati Yıldırım müteahhittir. Kendisine güvendiğimden dolayı 1999'da bahse konu şirketi %50 ortak olarak kurduk. İnşaatı ikinci ya da üçüncü katı karkas olarak tamamlandıktan sonra devraldık. İnşaatın sağlamlığı konusunda uzmanlığım olmadığından denetleme durumum olmamıştır ancak ilgili evraklardan gördüğüm kadarıyla denetleyen görevliler 'sağlam' raporu vermişlerdir." ifadelerini kullandı. 
• Yıldırım'ın ifadesi: Hüseyin Zati Yıldırım ise ifadesinde, "Ömer Faruk Gerger ile bahse konu inşaatın ikinci katından sonraki kısmını birlikte tamamladık. Demirinden çimentosuna hatta çivisine varana kadar her şeyini beraber yürüttük. Yani Ömer Faruk Gerger dışarıdan sermaye koyarak ortak olmuş değildir, hem sermaye hem de iş ortağıdır. Bu binanın normal şartlarda yıkılması mümkün değildir. Kaldı ki belediye görevlileri o tarihte binamızı denetlemiş ve iskanımızı almışız. Bina şu iki ihtimalde yıkılabilir; tam altından fay hattı geçiyorsa yıkılır, ikinci ihtimal ise binada kolon kesilmesi durumudur. Ben kolon kesildiğini görmedim ancak özellikle deprem nedeniyle bina yıkıldıktan sonra kolon kesildiğini duydum." diye konuştu. 
• Öte yandan: Ömer Faruk Gerger'in 2002 yılında AK Parti Adana İl Kurucu Başkanı olduğu ve 2009 yerel seçimlerinde Saadet Partisi'nin Yüreğir Belediye Başkan adayı olarak seçime katıldığı ortaya çıktı. Gerger Saadet Partisi’nin adayı olarak girdiği 2009 yerel seçimlerinde 7330 oy aldı.

• Adana'da yıkılan bir diğer bina ise Mete Apartmanı. İlk depremde hasar alan ikinci depremde yıkılan apartmanın inşaat mühendisi Atilla Tuğran. Tuğran'ın kendi ismiyle bir inşaat şirketi bulunuyor. Gözaltına alındıktan sonra tutuklanan Tuğran, savcılıktaki ifadesinde şunları söyledi:  

"Mete Apartmanı, ilk depremde yıkılmamış, hasar görmüştür. Maalesef buna rağmen daha sonra binaya giren vatandaşlar, ikinci depremde göçük altında vefat etmiştir. Müteahhit binanın iskanını almamış ancak o dönemki mevzuata uygun olarak yapımı tamamlanmıştır. Bina ilk depremde hasar gören kolonun bulunduğu kısımdan ikinci depremde yıkılmıştır. Diğer kısımları sağlam, ayakta kalmıştır. Binanın yıkılmasında kusurum yoktur. Üzerime atılı suçlamaları kabul etmiyorum."

• Testi geçemedi: Yetkililer tarafından Mete Apartmanı'ndan alınan karot örneğinin de deprem dayanıklılık testini geçemediği bildirildi. 
• Ayrıca: Apartmanın bir diğer inşaat mühendisi ve teknik uygulama sorumlusunun Ceyhan Belediyesi'nde satın alma müdürü olan Muzaffer Mete olduğu ortaya çıktı. Gözaltına alınan Mete'nin de tutuklandığı bildirildi.

• Adana Cumhuriyet Başsavcılığı; kentte yıkılan Mete, Samibey, Ekim, Hasan Alpargün, Belük, Sinem, Tutar Yapı, Zeray, İhsan Bayram, Özgür ve Kubilay apartmanlarının müteahhidi, statikten sorumlu fenni mesulü, inşaat mühendisi ve kooperatif yöneticisi dahil 24 şüpheli hakkında ‘olası kastla yaralama ve ölüme sebep olma’ suçundan yakalama kararı çıkardı. Gözaltına alınan şüphelilerden 11'i çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı.

Adana'ya  ilişkin kendi ulaştığımız gelen ihbarları değerlendirdiğimiz ve farklı meslek gruplarından birçok kişinin araştırarak bir araya getirip bizlerle paylaştığı tüm bilgileri sizlere iletmeye devam edeceğiz. Müteahhitler kadar, yapı denetim şirketleri ve belediyelerin de bu konudaki sorumlulukları son derece önemli. Önümüzdeki günlerde Gaziantep, Kahramanmaraş, Hatay, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Malatya'ya ilişkin bilgi, belge ve haberleri derleyeceğiz. Paylaştığımız bölgelere ilişkin gelen bilgileri de güncellemeye devam edeceğiz. 

• Bir not: Deprem sorumlularına ilişkin bilgi ve belgeleri [email protected] adresinden bize ulaştırabilirsiniz.