Şehrin bilumum ekşi maya ekmekçilerinden somunlar üretim mutfağının ortasında dizilmiş. Alınan her ısırıkta karşılıklı edilen iki çift sözle ekmeğin katmanları arasında bir seyir hâli: “Kabuğu kalın ve sert”, “Kavruğu güzel”, “İçi fazla yapışkan”, “Unu lezzetsiz”, “Ekşisi yoğun”, “Ekşisi az”, “Yağla iyi gider”, “Ama peynir için tuzu fazla”, “Bence dengeli”. Un, su ve tuzdan oluşan yeryüzünün en “basit” karışımıyla elde edilen farklı sonuçlarla meselenin neden ve nasılına eğiliniyor. Baktık olmuyor eller hamura giriyor.
İlk starter Tartine Bread’ten. Başucu kitabı The Bread Baker’s Apprentice. Anlık sorular The Perfect Loaf’a ya da bir diğer alternatif Cafe Fernando’ya. Daha fazla hikâye için Raymond Calvel’den The Taste of Bread. Yol arkadaşı: Şemsa (Denizsel)’nın ekmek günlüğü. 1:4:4 oranın tercümesini bana kim yapabilir noktasından birkaç başarısız deneme sonrası vuslata eriliyor. Karar kılınan hidrasyon oranı %70 ila 80 arası. Su oranı arttıkça hamurla güçleşen iletişimimizde arabulucu teknik Bertinet’ten. İdeal mayalama için ihtiyaç duyulan sıcaklık (75°F − 32) × 5/9 = 23.889°C’dan 24 derece. Tam işleri yoluna koyduk derken mayanın üstünde biriken koyu renkli suyla yaşanan telaş. Tanıştırayım: hooch. Öldü(k) mü? Hayır tabii ki. Süzüp kaldığımız yerden devam.
Temel adımlar oturunca detaylar didiklenmeye başlıyor: Hangi teknik neden uygulanmalı, ne kadar sürmeli, neticeye katkısı ne, gerçekten gerekli mi? Daha fazla Maillard’a nasıl kavuşulur, ekmeğin kabuğunu ne daha çok kalınlaştırır, bu gözler hangi yolla açılır? Unun protein oranı, suyun pH’ı, odanın sıcaklığı, havanın nemi derken 20’li yaşlarımın Tamagotchi’si ekşi mayayla yaklaşık iki yıl süren ilişkimiz bir noktada sona eriyor. Tüm bu anılarsa bir “ekmekçi”yle karşılıklı oturunca zihnimde tekrar canlanıveriyor. Tek tek kendi ekmek yapım tekniğinin adımlarını ve nedenlerini anlatıyor. Richard Bertinet’in elindeki hamurla nasıl dans ettiğinden, Chad Robertson’ın maya ve ekmekçi ilişkisini dalga ve sörfçü ilişkisine benzetmesinden bahsediyor. En nihayetinde ekmek etrafında kurulan kahvaltı sofrasına oturuluyor.
Mahalle: Teşvikiye. Mekân: Bröd. Anlatıcı: Erman Girgin. Konu: Zamanın ötesinde, kültürler arasında sofranın olmazsa olmazı ekmeğin coğrafyayla dönüşen hâlleri, ihtiyaçlara göre bükülen reçeteleri, “aynı”nın değişen temsilleri. Bu hafta sofra-i işar’da:
- Evvel Taam: Tatlıkâr ve Tuzliyé (İsim)
- Tabaktan: Ekşi maya ekmek
- Sofrayı Kuranlar: Erman Girgin'le: Un, su, tuz
- Sofradan: Kahvaltının "ekmekçe"si
- Reçete: Menemen değil
Ekmeğin en sevdiği köşesini bir başkasıyla paylaşabilenlere,
Reyhan
Tatlıkâr ve Tuzliyé (İsim)
Kelime bükücü: Hazal Yılmaz
- Tatlıkâr: Kahvaltıdaki son lokması reçel, tahin-pekmez gibi tatlı olan kişi.
- Tuzliyé: Kahvaltıdaki son lokması peynir, acuka, zeytin gibi tuzlu lezzetler olan kimse.
“Tatlıkâr mısın tuzliyé mi bilemedim. Krepleri nutellalı ve çedarlı yaptım.”
Kahvaltıyı tuzlu, ekşi, acıyla tamamlasak da mı masadan kalksak; tatlı, şekerli, marmelatlı, helvalı bir lokmayla bitirsek de mi kapıdan çıksak. İtalya’da bisküvi veya reçelli ekmek; Tayland’da üzerine domuz eti, yumurta veya taze soğan eklenerek yapılan yulaf lapası jok; Almanya’da sandviç ekmeği brötchen içine dilim dilim dizilen şarküteri ve tatlı hardal; Kolombiya’da yumurta, süt ve peynirle yapılan changua çorbası; Hindistan’da chutney soslarıyla servis edilen dosas; İran’da bir tür koyu mercimek çorbası adasi. Turşu limonlu mu olur sirkeli mi örneğindeki gibi kahvaltı tatlıyla mı biter tuzluyla mı ezeli rekabetinin kazananı: farklı kültürlere açık olmayı bilen kişi.
Ekşi maya ekmek
Simya mı kimya mı?

Nerede? Bröd, Teşvikiye, Hacı Emin Efendi Sk. No:75, 34365, Şişli/İstanbul
Ne zamandan beri? 2015
Kurucusu namıdiğer ekmekçi: Erman Girgin
Neden burası? Ekşi maya ekmek denince akla gelen ilk fırınlardan; klasik ekmeği Bröd’ünün çıtırlığı, çikolata parçalı kurabiyesinin lezzeti.
Neden buranın ekşi maya ekmeği? Orta kalınlıkta kabuğu, dengeli ekşisiyle; Erman’ın da dediği gibi tam bir “sofra ekmeği”
Biraz un, maya, tuz ve sabır: Bröd’ün hikâyesi Erman’ın “Bir mekân açmak istiyordum ve tecrübelerim sonucu bunun tek bir ürüne odaklanmasını istedim. Ekmek güzel bir tercihti.” dediği yerde başlıyor. Günümüzün hızlı hareket eden dünyasında sabrın selamete erdiği noktada masaya ulaşan bir ürün ekşi maya ekmek. Un, su ve tuzdan oluşan reçetenin nihayete ermesi için gereken süre Bröd’de 44 saat: “Aslına bakarsanız 44 saatin üç ila dört saati aktif olarak çalışıyorsunuz. Geriye kalan vakit mayalandırmayı kontrol etmek üzerine. Burada da derin bir tecrübe yatıyor.” Soğuk mayalamada geçen süre uzadıkça ekmeğin lezzeti derinleşiyor fakat her şeyde olduğu gibi bunda da ayarı kaçırmamak lazım.
Ne kadar ekşi? Erman’a göre “ekşi maya” sanılanın aksine bir ekmek türü değil, ekmeği doğal yollarla kabartmaya yarayan bir maya türü. Elbette yapısı gereği ekmeğe bir keskinlik ve derinlik de katıyor: “Ekşi maya ekmeğin ne kadar ekşi olması gerektiğine yapan kişi karar verir. Maya ve lezzet ilişkisi, mayanın hangi sıklıkta beslendiği, tadının ya da ekşisinin ne kadar yoğun olduğu, ekmek hamuruna ne kadar eklendiği ve ekmek yapımında nasıl bir mayalanma sistemi kullanıldığıyla alakalı çok değişkenli bir denklem. Her ekşi maya ekmeğin ekşi olma zorunluluğu yok.”

Un, su, tuz ve 44 saat
Doğru denklem: Bröd’de ekmek ve ekşi mayada sabit tutulan hidrasyon oranı ortalama %80 seviyesinde. Açıldığından beri aynı unlar kullanılan Bröd’de mevsime göre değişen su oranı hariç baz reçete de ilk günden beri sabit. Erman soğuk mayalandırmayla birleştirdiği bu durumu “yerden ve mevsimden bağımsız bir sistem yaratma çabası” olarak özetliyor.
Erman Girgin'le: Un, su, tuz
Bu kadar basit mi? Elbette değil. Biraz yöre, biraz kültür, biraz mikroorganizmayla elde edilen ekmeğin kimlik ve gelenek hikâyesi.

Bir Kuzey Avrupa şehrinde füme yılan balığı ve remoulade’a taban olan ekşi maya çavdar ekmeği, Halep’te falafel doldurulan pita, Şabat sofrasında hamotzi ritüelinin gerçekleşmesini bekleyen challah, Son Akşam Yemeği’nde şarabın yanı başında yerini alan yuvarlak somun, kolektivist kültürün nişanesi olarak mahalle eşrafını başında toplayan tandır. Yenilebilir bulut kıvamındaki çırpılmış tereyağı sürülen bir dilim, kimchi ve comté’nin buluştuğu tost ya da bitmiş salatanın adaçayı kombuçadan vinaigrette’ine banılan küçük lokma; şamandıra. Lezzeti, besleyiciliği ve sahip olduğu anlam zenginliğiyle tarih boyunca olduğu gibi bugün de dünyanın hemen hemen her yerinde coğrafyaya özgü hâlleriyle ekmek.
Filmi biraz daha geri sararsak Sanayi Devrimi’nden itibaren tahıl ve unun gündelik yaşamdaki yeri her geçen gün daha fazla metalaştı. Beraberinde gelişen endüstriyel fırıncılık, toplumları ekmek yapımından günbegün uzaklaştırdı. Ekmeğin öyküsü, geleneği ve anlam zenginliğiyle kurulan bağ iyiden iyiye zayıfladı. 2000’lere gelindiğinde tüm dünyayı etkisi altına alan küreselleşmenin tektipleştirici tesiriyle toplu üretilen ve yüksek oranda işlenmiş gıdaların hâkim olduğu dünyada bir yan etki olarak yerel, zanaatkâr ve el yapımı ürünlere ilgi arttı. Şehirli insanın dokunarak üretme merakı ve geçmişe öykünme telaşı da işin içine girince geleneksel pişirme yöntemleriyle yakından ilişkilendirilen ekşi maya yeniden canlanıp daima artan bir ivmeyle hayatlarımıza girdi.
Erman’ın ekşi mayayla tanıştığı vakitler de o günlere denk. Sabancı Üniversitesi’nde Ekonomi okuduktan sonra Birleşik Krallık’ta Bournemouth Üniversitesi’nde Turizm İşletmeciliği yüksek lisansı yapan Erman “Şef olma idealim yoktu. Tek isteğim kendi işletmemi kurduğum zaman aşçıya bağlı kalmamaktı.” diyerek MSA’da Profesyonel Aşçılık eğitimi alıyor. Eğitiminin ardından hızla yeme içme sektörüne dâhil oluyor. O vakitler çalıştığı restoranın personel yemeğinde servis edilen ekmek ilgisini çekiyor, ekşi mayayla ilk temas da böylelikle gerçekleşiyor. Birleşik Krallık’ta aldığı kısa süreli ekmek eğitimine kendi araştırma ve denemeleri de ekleniyor; atılan her yeni adımın ardından yol kurucusu olduğu ekşi maya ekmek fırını Bröd’e varıyor. Zamandan bağımsız olduğu kadar coğrafya ve kültüre vabeste ekmeğin topraktan sofraya hikâyesinde söz Erman’da.
Konumuz kahvaltı, dolayısıyla konumuz ekmek. Ekmek nasıl kahvaltının olmazsa olmazı oldu?
Karbonhidratların bedenimizde enerjiye en hızlı dönüştürülebilen besin grubu olduğunu artık hemen hemen hepimiz biliyoruz. Ekmek de çok temel bir karbonhidrat kaynağı. Bu sebeple sabah güne enerji alarak başlama alışkanlığı pek de mantıksız gelmiyor.
Günümüzde kahvaltı için ayrılabilecek zaman özel günler haricinde oldukça azaldığı için hızlıca ekmek-peynir yemek ya da ekmek arası bir şeyler hazırlamak gündelik hayatta oldukça pratik çözümler. Bu yüzden günümüz diyetlerinde bilinenin aksine ekmekten kaçınılmaz; genellikle sabah kahvaltıları için gün içinde ihtiyaç duyulan enerji ihtiyacını karşılayacak “düzgün” besleyici ekmek çeşitleri öneriliyor.

Erman'ın geç kahvaltısı
"Kültürün her alanıyla bu denli özdeş bir ürün olarak ekmek, farklı bölgelerde yetişen tarımsal ürünlerle yeniden şekilleniyor. Bu değişim o kadar fazla ki binin üzerinde ekmek çeşidi olduğu söyleniyor."
Ekmek çeşitlilik gösterse de her bölgede ve kültürde kendine yer edinen bir ürün. Ekmek, coğrafya ve kültür arasında nasıl bir ilişkiden söz edebiliriz?
Kültürün sözlük anlamına baktığımızda ilk karşılığı “ekin”, ikincisi “tarım”. Buradan da anlaşılacağı üzere belli bir bölgede yaşayan insanların ne ekip ne yedikleri kültürü belirleyen temel unsurlar. Mezopotamya’da ortaya çıkan ve diğer bölgelere yayılan buğdayla onun bir ürünü olan ekmeğin birçok kültürün başlangıcı olduğunu eski yazılarda da görüyoruz. Anadolu’ya baktığımızda ekmeğin kültürün temeli olduğunu söyleyebiliriz. Öyle ki ekmeğe biçilen kutsal roller sadece sofraya değil dilimize dahi yansıyor: Mesela; “Ekmek Kuran çarpsın” denilir ya da ekmeğe basılmaz, “ekmek parası” kazanmak için çalışılır, “eve ekmek götürülür” ve “ekmek aslanın ağzındadır”.
Kültürün her alanıyla bu denli özdeş bir ürün olarak ekmek, farklı bölgelerde yetişen tarımsal ürünlerle yeniden şekilleniyor. Bu değişim o kadar fazla ki binin üzerinde ekmek çeşidi olduğu söyleniyor. Örneğin; Karadeniz’de buğday ekecek yer sınırlı olduğu için mısır ekimi tercih ediliyor. Günün sonunda mısır sadece tarımsal bir ürün olmakla kalmayıp o bölgenin kültürünü şekillendiren bir gıdaya dönüşüyor. Ekmek başta olmak üzere birçok yemekte kullanılıyor; mısır ekmeği denince de akla ilk Karadeniz geliyor. Ekşi mayayla hazırlanması sebebiyle uzun ömürlü meşhur Vakfıkebir ekmeği de o bölgeden çıkıyor.
Türkiye’de bazlamanın çokça yapıldığını görüyoruz. Tandır ekmeği, patatesli ekmek, nohut mayalı ekmek çeşitlerinin yanı sıra Kastamonu’da siyez, Kars’ta kavılca, Güney’de karakılçık gibi atalık buğdayların da dönüştüğü örnekler var. İşin aslı; belli bir bölgede tarımı yapılan ürün ve o yöreye özgü pişirme şekliyle her bölgenin kendine has ekmekleri olmasına imkân tanıyor.

Tostun eşlikçileri: domates, yumurta, roka biraz da acuka
Bir dünya turuna çıktığımızı ve her gittiğimiz ülkede bir sandviç yemek istediğimizi farzedelim. Türkiye’de sandviçimiz önümüze muhtemelen somun ekmeği arasında gelir. Hindistan’a gidersek benzer sandviçi bize naan’la verirler. Fransa’da baget, İtalya’da yüksek ihtimalle focaccia veya ciabatta’yla sunulur. Kuzeye doğru çıkarsak çavdar ekmeğinin çok daha yaygın kullanıldığına şahit oluruz. ABD’ye gidersek bagel yeriz, İsrail’e dönersek de challah’yla karşılaşırız. Özetle; neredeyse her toplumun yemek kültüründe kendini ifade ettiği bir ekmek çeşidi olduğunu görürüz.
"İsveç’te ekşi mayalar daha yüksek su oranlı ve çok ince kabuklu. ABD’ye gidildiğindeyse kabuklar çok daha sert ve koyu renkte. Ekmeğe dair bu gibi özellikler biraz tüketiciyle de şekilleniyor."
Temelde aynı olan ekşi maya ekmek, farklı coğrafyalarda neye göre ve nasıl değişkenlik gösteriyor?
Ekşi maya kullanılarak hazırlanan hamurlarda ortaya çıkacak ekmeğin nasıl olacağına elinizdeki unları ve mayalandırma sistemini kullanarak siz karar verirsiniz. Fotoğraflarda daha iyi görünsün denilirse beyaz un kullanarak çok daha geniş gözenekli ekmekler yapılabilir. Fakat çavdar unuyla yapılan bir ekmekten unun yapısı gereği aynı gözenekleri bekleyemezsiniz.
İsveç’te ekşi mayalar daha yüksek su oranlı ve çok ince kabuklu. ABD’ye gidildiğindeyse kabuklar çok daha sert ve koyu renkte. Ekmeğe dair bu gibi özellikler biraz tüketiciyle de şekilleniyor. Benzer durumu Bröd’de de yaşadık: iyi karamelize olmuş kabuğu Türkiye’de tüketici yanmış olarak algılıyor. Dolayısıyla biz de daha dengeli pişirmeye çalışarak ekmeğin rengini biraz tüketici tercihine göre değiştirmek zorunda kaldık.
Aynı durum ekmeğin ekşiliği için de söz konusu. Yıllar önce bir müşterimiz satın aldığı ekşi maya ekmek çok ekşi olduğu için çocuğunun yiyemediğini ve bu sebeple iki farklı yerden ekmek aldığını belirterek “Sizin yaptığınız ekmek herkesin severek yiyebileceği ekşilik dengesinde,” yorumunda bulunmuştu. Varmayı arzuladığımız nokta burası: Ekmek çok temel bir ürün ve bizim ekmeğimiz de her yaşta ve damak tadında insana hitap etmeli. Her ne kadar diğerlerinden farklı bir ürün ortaya koysak da bazı kalıplaşmış alışkanlıkları değiştirmeye çalışmak oldukça zor. Orta bir noktada genelin tercihlerine adapte olmak gerekiyor.

Tostbuster
"Unun türü, çekilme şekli, havanın sıcaklığı, nem oranı, hamurun yoğrulması, şekillendirilmesi, pişirilmesi gibi her detay ortaya çıkan ürünü etkiliyor. Bu kadar çok etken söz konusuyken bir standart tutturmak hiç de kolay bir iş değil."
Yeme içme dünyasında yaygınlaşan “geleneksele dönüş” fikrinin yansımasını ekmekte ekşi mayanın popülerleşmesiyle görüyoruz. Bu konuda sen ne düşünüyorsun?
Ekşi mayanın tahmin edildiği kadar popülerleştiğini düşünmüyorum. Ben sekiz yıldır ekmek üretiyorum ve bakıldığında hâlâ benzer artizan ekmekçilerin sayısı iki elin parmaklarını geçmez. Ekşi maya ekmek üretmek normal mayalı ekmeklere oranla oldukça zorlu ve uzun bir süreç. Biyolojik bir canlıyla uğraşıldığı için de her zaman aynı reaksiyonu almanız zor. Unun türü, çekilme şekli, havanın sıcaklığı, nem oranı, hamurun yoğrulması, şekillendirilmesi, pişirilmesi gibi her detay ortaya çıkan ürünü etkiliyor. Bu kadar çok etken söz konusuyken bir standart tutturmak hiç de kolay bir iş değil. Yoğun emek söz konusu.
Bu yüzden her ne kadar geleneksele dönüş olsa da yeni girişimcilerin ve gastronomiyle ilgilenenlerin ekşi maya ekmek üretme konusunda çekincelerinin olmasını haklı buluyorum. Fakat tüm bu uğraşın karşılığında doğal hâliyle sindirilmesi mümkün olmayan, tek başına bir şey ifade etmeyen buğdayı, su ve tuzla buluşturup bambaşka bir ürüne dönüştürmenin verdiği hissiyat çok başka.
"Tamamiyle ekmekten kaçınılması gerekliliğinden öte aslında mesele tercih edilen ekmeğin içeriği ve yenilen miktar."
Modern yaşam ve değişen yemek tercihlerinin ekmekle ilişkimize yansımalarını nasıl yorumlarsın?
Ekmeğin sadece kalori kaynağı olduğu, insanları şişmanlattığı ve bir faydası olmadığı yönünde yaygın bir görüş var. Mahalle fırınında çıkan geleneksel bir beyaz ekmeğin iddia edildiği gibi size enerjiden başka bir şey vermeyeceği konusunda hemfikirim. Çünkü tercih edilen un buğdayın sadece nişasta içeren bölümüyle besleyicilikten uzak. Fakat rüşeymi ve kepeği içinde bulunan gerçek bir tam buğday ekmeğinin katı yemeğe geçen bir bebeğin bile tek başına besin ihtiyacını karşılayabilecek nitelikte olduğunu okumuştum.
Buradan da anlaşılacağı üzere tamamiyle ekmekten kaçınılması gerekliliğinden öte aslında mesele tercih edilen ekmeğin içeriği ve yenilen miktar. Su hayatın özü fakat günde 10 litre su içerseniz muhtemelen büyük sıkıntılar yaşarsınız. Her konuda olduğu gibi ekmekte de düzgün ve aşırıya kaçmadan yemenin beslenme için önemli olduğunu düşünüyorum.
"Daha doğal ve lezzetli olmasının yanı sıra israf olmaması da ekşi maya ekmeğe olan ilginin sebepleri arasında. "
Bunun bir sonucu olarak gitgide yaygınlaşan glutensiz beslenme ya da ekşi maya ilgisine yönelik tüketici tarafındaki gözlemlerin neler?
Glutensiz beslenmede durum biraz farklı: bazı insanların toleransları sebebiyle sağlıkları için zaruriyetken kimileri için de popüler beslenme akımlarından sadece biri. Buna saygı duyuyorum. Her ne sebeple olursa olsun Bröd’de farklı ihtiyaçları yanıtlayabilmek üzere çoğaltmaya çalıştığımız çeşitlerimizden biri de karabuğday, mısır ve pirinç unundan yaptığımız glutensiz ekmek.
Ekşi maya konusuna gelirsek: en temel manasıyla uygulanan her ekmeğin ömrünü uzatan bir teknikten bahsediyoruz. Daha doğal ve lezzetli olmasının yanı sıra israf olmaması da ekşi maya ekmeğe olan ilginin sebepleri arasında. Çünkü herhangi mayalı bir ekmek bir gün sonra kullanılamaz hâle gelirken bu durum ekşi mayayla yapılan ekmekler için geçerli değil. İnsanların “düzgün” ekmek yemek istemeleri için birçok sebep var ve bu yaklaşımın her geçen gün daha geniş kitlelerce benimseneceğine inanıyorum.
For the Journey Bozcaada Caz Festivali’nde

Doğasındaki maceracı ruhu dışarı çıkarmak üzere For the Journey, bu yıl Bozcaada Caz Festivali’nde. Keşif Programı’nda dünyanın dört bir tarafından gelen dokuz farklı botanikle Bozcaada’nın endemik bitkilerini bir araya getirmenin peşinde oyun sahnesinde; cazın ritminde usta ellerden çıkan kokteylleriyle festival sahnesinde.
Keşif Programı’ndan: For the Journey, apéro ile birlikte “Kırdan Bardağa Bozcaada” atölyesinde; baharatperest Burak Ayaz ile birlikte kokteylin anatomisini, Bozcaada’nın bitki örtüsünü ve gastronomik değerlerini tanımak üzere yola çıkıyor. Sabah saatlerinde adanın şahsına münhasır doğasında keşif yürüyüşünün (foraging) ardından öğlen saatlerine doğru festivalin Keşif Programı'nın bu yılki "oyun" temasıyla özdeş bir ortamda, kimi aşina kimi yeni tanışılan bitkilerle kokteyl hazırlamanın inceliklerini anlatıyor.
"For the Journey x apéro: Kırdan Bardağa Bozcaada" atölyesinden ardakalanlar ve kokteylin incelikleri 9 Eylül’de apéro’da. For the Journey’nin gezgin ruhuna yaraşır Bozcaada notları SOLİ’nin Bozcaada sayısında.
Kahvaltının "ekmekçe"si
Günün ilk öğününde kallavi anne kahvaltısı mı yoksa geçiştirmek üzere kurgulanan basit tercihler mi?

Sabah kalktığı anda yemek yiyebilen biri olmadığını söyleyen Erman’ın belli bir kahvaltı ritüeli yok: “Ama illa bir ritüelden bahsedeceksek geç kahvaltı yapmak gibi bir ritüelim olduğunu söyleyebiliriz. Tek başıma olduğumda kendime özenmeye genellikle üşenirim. Çok uğraştırmayan basit ama besleyici yemekleri tercih ediyorum.”
İki dilim Bröd arası blok mozzarella ve İzmir tulum
I) Ya hep ya hiç kahvaltısı
Erman, kahvaltıyı önemli bir öğün olarak kabul ediyor. Günümüzde bize küçüklüğümüzde öğütlendiği gibi her sabah kahvaltı yapmanın pek de kolay olmadığına değiniyor: “Bu konuda sanırım ‘ya hep ya hiç’ tarafındayım: ya gerçekten birçok seçenek barındıran kallavi bir Türk kahvaltısı ya da çok basit bir tost veya ekmek ve peynir ikilisi.”

Brioche üstü rezeneli Erzincan tulum kreması
II) “Ekmekçi”den bağımsız bir ekmek
Ekmek ve ekmek türevsiz yapılan bir kahvaltıya “kahvaltı” demek Erman için oldukça güç ve kesinlikle “ekmekçi” olmasından bağımsız olarak ortaya koyduğu bir düşünce. Yulaf işin içine girerse bu konuda biraz esneyebileceğini söylese de kulağa pek gerçekçi gelmiyor.
"Ekmek bıçağım nerede?"
Ekmeğe dair hassasiyetini ifade edebilmek için meselenin biraz da maşerî tarafına el atıyor: “Çok ekmek tüketen bir toplum olduğumuz için bunun çoğu kişi için de böyle olduğunu zannediyorum. Ekmekle ilişkimiz onu bir yemeğin yanında eşlikçi olarak görmekten ziyade diğerlerini ekmeğe katık etmek üzerine.” Anlaşılan o ki ekmek belki ekmekçiden bağımsız ama ekmekçi ekmekten bağımsız değil.
Kahvaltı sofrasından uzak kaldığı bazı günlerde nostaljik bir tercih olarak simit ve ayran ikilisine gittiğini söyleyen Erman “ekmeksiz doymamak” tabirini de usulca arkalıyor: “Ekmek ve türevlerini bu denklemden çıkarmak sofra alışkanlıkları açısından oldukça radikal bir karar olur.”

"Biraz da senin tostunun tadına bakayım"
III) Tulum, tulum, biraz daha tulum
Bazen kızarmış bir dilim üzerine bir parça peynirle bazen de bu sofrada olduğu gibi yanında çırpılmış yumurtayla tost hâlinde. Misafire daha fazla özenilmişse brioche üzeri füme dana kaburga, rezeneli Erzincan tulum kreması ve göz yumurtayla. Eşlikçisi otlu mantarla. Erman’ın aynı anda hem sade hem de özenli olmayı başarabilen “Bröd” kahvaltısı: pestolu domates, roka ve tane hardallı vinaigrette, biraz acuka, kimi tabakta Erzincan kiminde İzmir ama hemen hemen hepsinde var olmayı başarabilen malzeme tulumla.

Göz yumurtadan alınan göz hakkı
IV) Bir ekmeğin iki yarısı: Paylaşım kültürü
Bütün kültürlerde sadece kahvaltı değil tüm yemek masalarının birliktelikleri ve özel günleri çağrıştırdığına değinen Erman, bu hususta sofranın oynadığı rolü: “Ben de annemlere kahvaltıya gittiğimde çok daha geniş seçenekli bir masayla karşılaşıyorum. Bu insanları o masa etrafında daha fazla vakit geçirmeye, sohbet etmeye ve birlikte olmaya teşvik ediyor. Yoksa sabah işe giderken elinde bir poğaçayla kahvaltı yapan binlerce insan var. Fakat bir kahvaltı masasına oturmanın birlikteliğe işaret ettiği ya da birini kahvaltıya çağırmanın uzun sürmesi beklenen samimi bir etkinlik olduğu aşikâr.” şeklinde açıklıyor.
O tabak bitecek
Söz dönüyor dolaşıyor ve son lokmada tabii ki tekrar ekmeğe geliyor ama daha naif bir yerden: “Bence ekmeğini paylaşmak deyiminin çıkışı da benzer bir noktadan: seninle ekmeğimi paylaşıyorum çünkü sen benim için önemlisin.”

Menemen ama "Menemen değil"
Tarif: Erman Girgin









