Tüm İstanbullular gibi havanın sıcaklığını güneşin altında baygın baygın yatan kedilere bakarak anladığımız, çok sıcak bir İstanbul günüydü. Koleksiyonuyla, atmosferiyle ve deneyimiyle tamamen kendine özgü plak dükkânları bulma amacıyla Beyoğlu sokaklarını arşınlıyorduk. Kolay bir görev değildi; ama azimliydik.&nbsp;İlk durağımızı Cihangir’de, Cihangir Camii’ye çıkan yolun üzerinde bulduk. Geniş pencereleri ve sarı led ışıklandırmasıyla hemencecik ilgimizi çeken Opus3a’dan ferahlamış, dinlenmiş ve sonraki durağımız Kontra Plak için enerji depolamış hâlde çıktık.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/6/6/1658574571036.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" alt="Yolu Kontra Plak önünden geçenler" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yolu Kontra Plak önünden geçenlerGoethe Institut ve Galatasaray Lisesi’ne çıkan Yeni Çarşı Caddesi’nin solunda konumlanan Kontra, kırmızı-siyah tabelası ve geniş zemin katıyla bizi bekliyordu. Kontra Plak’tan çıktığımızda havanın son bir dükkân gezisine daha müsaade edeceğine karar verdik ve yeniden yola koyulduk.&nbsp;Son durağımızın ofisimize bu kadar yakın olacağını tahmin etmemiştik! Galata Kulesi’nin çaprazında, Bankalar Caddesi’ne inen yokuşta bulunan Mr. Frog’s Record Store, şirin kurbağa logosu, gözü dinlendiren yeşil zemini ve geniş iç dizaynıyla yorucu bir günden sonra ilaç gibi karşımıza çıktı.&nbsp;Sen de Beyoğlu gezimize ortak olarak günün detaylarını öğrenebilir, dükkânlara göz atabilir ve koleksiyon önerilerimizi not edebilirsin.<img src="https://images.aposto.com/2022/6/6/1658574597451.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" alt="Opus3a" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Opus3a1.&nbsp;Opus3a, 2010&nbsp;Pürtelaş Hasan Efendi, Cihangir, Beyoğlu&nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Müzik türleri:&nbsp;Caz; modal caz, ECM caz, spiritüel caz, avangart caz, vokal caz. Klasik; Klasik Batı müziği, modern klasik, minimalist, post-minimalist, film müzikleri. Dünya müziği: Arabik caz, morna, kavvali, afro-beat, mande, flamenko ve daha fazlası!&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aposto öneriyor: Ella Fitzgerald &amp; Louis Armstrong: Cheek to Cheek, The Complete Duet Recordings; Arvo Part: Symphony No:4; Leyla Pınar: Ottoman Baroque Music.</li></ul><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/6/6/1658574651383.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kontra Plak2. KontraPlak, 2012&nbsp;Tomtom, Yeni Çarşı Caddesi, Beyoğlu&nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Müzik türleri: Rock; psikedelik rock, krautrock, hard rock, metal, noise rock, punk rock, post-punk, new wave. Elektronik; techno, IDM, Berlin School, progresif elektronik, ambient. Dub, reggae, chanson, ve fazlası!&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aposto öneriyor: Moebius, Neumeier Engler: Another Other Places; Edith Piaf: Les Plus Grands Succès; Faust: jUST.</li></ul><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/6/6/1658574733450.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mr. Frog’s Record Store3. Mr. Frog’s Record Store, 2020&nbsp;Bereketzade, Galip Dede Sokak, Beyoğlu&nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Müzik türleri: Rock; psikedelik rock, prog rock, deneysel rock, hard rock, metal, Anadolu rock, alternatif rock, new wave, punk, post-punk. Pop; art pop, synth pop, Anadolu pop. Dünya müziği, electronik, soul, funk, dub, reggae, blues, disco, folk, şarkıcı-şarkı yazarı ve çok daha fazlası!&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aposto öneriyor: Tünay Akdeniz: The Godfather of Turkish Punk; Various Artist: Ethiopian Hit Parade; The Residents: Not Available.</li></ul>Fotoğraflar: Deniz Sabuncu

Aposto İstanbul

Sıcak demedik. Yürüdük, taradık: bir yaz akşamı yemeğine veya balkon sefasına eşlik edecek koleksiyonluk plakları, pek sevdiğimiz plak dükkanlarında bulduk. Bizce.

Beyoğlu'nda sesin peşinde

Bir şehri önemli yapan nedir? Coğrafi özellikleri, jeopolitik konumu; belki de ekonomik altyapısı… Ya tüm bunları şekillendirenler, şehrin sakinleri, aslında o şehre karakter verenler değil midir?&nbsp;Konstantinopolis’ten İstanbul’a bu şehir, binlerce ailenin hayatından geçmiş, onların yaşamlarına tanıklık etmiş. Tam da bu yüzden İstanbul’un tarihi yukarıda bahsettiğim özelliklerle iç içe olsa da aynı zamanda içinde yaşayan ailelerin tarihidir. Beş yüz yılı aşkın süredir İstanbul’da yaşayan, farklı etnik kökenden İstanbullu aileler, şehre özellikle mimari ve kültürel anlamda büyük izler bırakmış. Bu hafta not defterinin misyonu, İstanbul’un iki köklü ailesini ve İstanbul’a bıraktığı izleri anlatmak; daha anılması gereken çok isim olduğunun bilinciyle… Kim bilir, bu his belki bir yazı dizisinin habercisi olur.&nbsp;Kamondo Ailesi: 1492 yılında İspanya'yı terk etmek zorunda kalan pek çok Yahudi aileden biri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjc1YjY3MTRiMDI4MDAwODZjZDY5NyZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYxYjQ5ZTdmY2E4ZGUwMDA5NjcwNDVmJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5taWxsaXlldC5jb20udHIlMjUyRnRoZS1vdGhlcnMlMjUyRmdhbGF0YWRhbi1hdXNjaHdpdHplLWJpci1zZXJ2ZXRpbi1veWt1c3UtNTM2MzA1MA=="">Kamondo</a>’lar. Önce Venedik’e, oradan da İstanbul’a göçlerinin ardından isimleri ilk kez 1775 kayıtlarında geçiyor. Kayıtlarda, Avusturya uyruklu Haim Kamondo isimli bir tüccardan bahsedilmiş. Daha sonraları Haim Bey’in oğulları İshak ve Abraham Salomon’un birlikte kurduğu "İshak Kamondo ve Şürekâsı" unvanlı banka, Galata’da modern bankacılığa atılan ilk adım olarak kabul görmüş. Hatta Kırım Savaşı sırasında Osmanlı’ya borç bile vermiş banker Kamondo Ailesi. Yaptırdıkları han, apartman ve kurdukları sayısız kurumla Galata’nın kentsel gelişiminde büyük rol oynamışlar. Örneğin Abraham Salomon; İstanbullu Yahudilerin Osmanlıca ve Fransızca da öğrenmesi için bir okul açmış. Bu girişim Sefarad’ların daha muhafazakâr üyeleri tarafından tepkiyle karşılanınca Kamondo’lar da Avusturya vatandaşlığından çıkıp İtalyan uyruğuna geçmiş.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-21T13:04:11.717Z.jpeg" alt="Kamondo Merdivenleri"><figcaption>Kamondo Merdivenleri</figcaption></figure>Nereli olduklarından bağımsız, sanırım bu ismi herkes Karaköy’de, Voyvoda ve Bankalar Caddesi’nin birleştiği noktadaki Kamondo Merdivenleri'nden biliyor. Dedeleri Abraham Salomon, o dönemde Avusturya Lisesi’nde okuyan torunları Abraham Behor ve Nisim’e kısa yol olması için yaptırmış bu merdivenleri. 1873’te çok sevdikleri İstanbul’u bırakıp birlikte Paris’e göçmüşler. Aslında bu göçün sebebi Osmanlı’yla çok yönlü bir ticaret yapmak. İstanbul’la kopmayan bağları, büyükbabanın 1873'teki ölümünün ardından cenazesinin Hasköy’de Yahudi Mezarlığı’na gömülmesiyle iyice sağlamlaşmış. Fransa’da doğan sonraki Kamondo kuşağınınsa hikâyesi epey trajik. Ailenin hayattaki son üyeleri; Isac Kamondo’nun kızı Beatrice, kocası Leon Reinach ve iki çocukları 1943’te Auschwitz Nazi kampında hayatlarını kaybetmişler.Lenas Ailesi: İstanbul’un ilk espresso’su, cappucino’su, ilk yılbaşı sepetleri, ilk likörlü çikolatası… 1923’ün Loryan’ını, 1936’nın Baylan Pastanesi’ni kuran Filip Lenas, 16 yaşında Kuzey Yunanistan’dan İstanbul’a geliyor. Birkaç yıl Türkiye’nin ilk çikolata imalathanesi Mulatiye’de çalışan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjc1YjY3MTRiMDI4MDAwODZjZDY5NyZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYxYjQ5ZTdmY2E4ZGUwMDA5NjcwNDVmJnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LmFnb3MuY29tLnRyJTI1MkZ0ciUyNTJGeWF6aSUyNTJGMTU2ODclMjUyRmJheWxhbmluLXllbmlsaWtjaS1iZXllZmVuZGlzaW5kZW4tdmVkYQ=="">Lenas</a>, 1923’te hayalini gerçekleştirip Beyoğlu Deva Çıkmazı’nda ilk pastanesini açıyor. Pastanesine Fransızca l’orient kelimesinin okunuşundan esinlenen Loryan ismini veriyor. 1928 yılında İstiklal Caddesi’nde, Atlas Pasajı’nın karşısındaki Luvr Apartmanı’na taşınmasıyla iyice meşhur oluyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-21T13:05:36.588Z.jpeg" alt="Baylan Pastanesi"><figcaption>Baylan Pastanesi</figcaption></figure>1934’te dükkân isimlerinin Türkçeleşmesine yönelik çıkan yasa, Loryan’ı “Baylan”a dönüştürüyor. Bu isim, sonrasında Türkiye Edebiyatı’nda pastanenin müdavimi genç bir kuşağa miras bile kalıyor: Baylancılar. Filip Lenas’ın üç oğlundan en büyüğü Harry Lenas, ailenin, aile mesleğini devam ettirmeye hevesli tek ferdi. İstanbul’da Zoğrafyon Lisesi’ni bitirdikten sonra Beyoğlu Baylan’da mesleği öğrenen Harry, bir yıl Viyana’daki pastacılık okulu Zuckerbäcker Schule’de okuyor. Daha sonra İsviçre Richemont Fachschule’de pastacılık ve çikolata yapımı üzerine eğitim alıyor. 1954’te İstanbul’a dönen “akademisyen pastacı” Lenas, Karaköy Baylan’ı ikinci şube olarak açıyor. Üçüncü şube de gecikmiyor, 1961’de küçük kardeş Michalis Lenas tarafından Kadıköy’de açılıyor. Baba Lenas’ın İstanbul’a kattıkları sadece Baylan’la sınırlı değil, yine aynı isimli bir çikolata fabrikası da İstanbul’un ilkleri arasında. 1964 kararnamesine kadar… Bu tarihten sonra Yunanistan pasaportu sahibi olan Filip Lenas ve eşi Marika ülkeyi terk etmek zorunda kalıyor. Harry ve Michalis Lenas ise 2009’a kadar Baylan’la birlikte…

Bankalar Caddesi ile ilgili hikayeler