Uluslararası ilişkileri, gündelik haber dilinin etkisinde değerlendirmek ciddi yanılsamalara sebep olabiliyor. Siyasilerin keskin beyanlarıysa gerçek ekonomik ve politik ilişkiler ağının kapasitesini incelemeyi daha da zorlaştırıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Petrol zengini Latin Amerika ülkesi Venezuela’da 3 Ocak’ta yaşanan ABD saldırısı, birçok spekülatif analize kapı araladı. Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun yasa dışı bir şekilde kaçırılmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, petrol kaynaklarının kontrolünü ele geçirdiklerini ileri sürmüştü.&nbsp;</li></ul>Financial Times&nbsp;gazetesi ABD saldırısını yorumlarken "Washington’ın arka bahçesinden Çin’i çıkartmak istediğini" dile getirmişti. Ne de olsa Venezuela ile Çin’in oldukça yakın ilişkilere sahip olduğu biliniyor.&nbsp;Trump’ın Monroe Doktrini'ni&nbsp;kast ederek Venezuela’ya yönelik hareketini "Donroe Doktrini" olarak tanımlaması da bu görüşü destekler nitelikte. 1823'te dönemin ABD Başkanı James Monroe tarafından ilan edilen dış politika doktrinin temel amacı Amerika kıtasını içine alan Batı Yarımküre’de Avrupalı güçlerin yeni sömürgeler kurmasını veya müdahale etmesini engellemekti. ABD, bunun karşılığında ABD’nin Avrupa’nın iç meselelerine karışmayacağını beyan etmişti.Şüphesiz Beyaz Saray’ın niyetlerinden biri bu olabilir. ABD’nin resmî ağızlarından boşuna "Batı Yarımküre" ifadelerini günaşırı işitmiyoruz. Ancak Latin Amerika’dan—hatta aslında bakarsanız dünyanın herhangi bir yerinden—Çin’i çıkartmak, Devlet Başkanı bile kaçırsanız o kadar kolay altından kalkılabilecek bir mesele değil.Çin’in kıtadaki yatırımları ve ticaret ağına baktığımızda bunu daha iyi görebiliyoruz. Fakat bir ABD’nin endüstriyel kapasitesi konusu var ki ister istemez Amerika kıtasındaki ülkelerin ticaret hattını Çin’e yönlendiriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzun vadeli yatırımlar</h2>Önce Çin’in Latin Amerika’daki varlığının boyutlarını ele alalım. Her şeyden önce Çin’in bu kıtadaki etkisi marjinal ya da deneysel boyutlarda değil. 2024 yılında Çin'in Latin Amerika ile ikili ticareti ilk kez 500 milyar doları aşarak 2001 yılındaki seviyenin yaklaşık 35 katına ulaştı. 2025 yılında bu rakamın tekrar aşılması bekleniyor.ABD’nin Latin Amerika ticaretini ele aldığımızda 1,2 trilyon dolarlık net bir fark göze çarpıyor. Ancak bu rakamın üçte ikisinin tek başına güney komşusu Meksika ile yapıldığı hesaba katıldığında kıta genelinde Çin’in ticari önemi ABD’nin önüne geçiyor. Çin bu ülkelerden lityum, bakır gibi hammaddeler ve soya fasulyesi gibi tarımsal ürünler satın alırken karşılığında makine, araç ve teknoloji ithal ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şili, Peru ve Brezilya gibi Latin Amerika’nın önemli ülkelerinde Çin, ana ekonomik partner olarak göze çarpıyor. Yani Çin ile yakın ticari ilişkiler geliştiren tek ülke Venezuela değil.</li></ul>Arjantin’de, Brezilya’da, Peru’da, Panama’da, Meksika’da ve hatta ABD’de limanları olan bir güç olan Çin, özellikle pandemi sonrası dönemde mal ticaretinde ABD’yi geride bıraktı. Üstelik bu uzun soluklu bir planın parçasıydı. Çin 2005 yılında başta enerji, altyapı ve telekomünikasyon olmak üzere 250 milyar dolarlık bir yatırım yaptı, ki bu rakam Ekvador’un GSYİH’sine eşit.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ticaretin kaçınılmazlığı</h2>Bu ticari ağların ilk bakışta ülkelerin tercihleri sonucunda geliştiği düşünülebilir. Ancak küresel ticaretin dayattığı zorunlu bir ağdan söz ediyoruz.Latin Amerika’da Trump’ın en sadık müttefiklerinden Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, başkan seçilmeden önce "Çin ile ticareti keseceklerini, onun yerine Batı gibi dünyanın ‘uygar kesimleriyle’ ticareti tercih edeceklerini" ileri sürmüştü. Hatta 2024’te farklı bir ifadeyle ülkesinin en önemli ticari partnerleri Çin ve Brezilya’yı kastederek "komünistlerle ticareti keseceğini" duyurmuştu.Fakat daha sonrasında Çin’in&nbsp;ilginç bir ticari partner olduğunu söylemiş, sözlerinden geri adım atmıştı. Hatta Maduro’ya yönelik saldırıdan birkaç gün önce verdiği bir röportajda 2026 yılında Çin’i ziyaret etmeyi planladığını söylemişti.Milei geçen haftalarda da dikkat çekici bir açıklama yaparak Çin ile ticari ilişkilerden geri adım atmayacaklarını, jeopolitik ilişkileri ticaretten ayırmak gerektiğini “Çin ile ticari ilişkilerimi bozmayacağım. ABD’nin de Çin ile ticari ilişkileri var”&nbsp;sözleriyle dile getirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD’nin Çin stratejisini nasıl okumalı?</h2>Peki neden?&nbsp;Bu basit bir U dönüşü mü? Yoksa kaçınılmaz bir durumun itirafı mı?Geçen haftalarda Evrensel gazetesinde Tricontinental Enstitüsü kurucularından, Hindistanlı tarihçi ve yazar Vijay Prashad ile yaptığımız söyleşide Çin’in rolü gündeme gelmişti. "ABD’nin ne yaparsa yapsın Latin Amerika’dan Çin’i çıkartmasının mümkün olmadığını" savunan Prashad bunun nedenlerini şöyle açıklıyordu:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Örneğin Şili’de, sağcı bir hükümet gelecek ve yine de madenlerini Çin’e ihraç etmek zorunda kalacaklar. ABD bu madenleri absorbe edemez. Jair Bolsonaro, Brezilya’nın devlet başkanıyken Çin’e soya fasulyesi satmayı bırakamadı. Çünkü ABD bu kapasiteyi absorbe edemez. Latin Amerika’dan tüm madenleri ve tarım ürünlerini satın alamazsınız. Çin’e satmaya devam etmek zorundalar. Ama ABD, Çin’e şunu söylüyor: ‘Yerinde kal. Bir şeyler satın almaya devam edebilirsin ama Batı Yarımküre'de siyasi nüfuz sahibi olamazsın ve dolayısıyla Afrika’da, ardından Ortadoğu’da siyasi nüfuz sahibi olamazsın’. ABD’nin izlediği yol bu. Çin’in ekonomik gelişimini ‘bastıramayacağını’, ancak dünyadaki siyasi etkisini bastırabileceğini fark etti ve bunu yapmak için askeri gücünü kullanacak.”</blockquote>Bugün karşımızda oluşan tabloya baktığımızda Meksika hariç Çin’in Latin Amerika ve Karayipler’deki toplam ticaretin %20’sine tek başına sahip olduğunu gözlemliyoruz. Bu durumda yapılacak analizleri basitleştirmeden ele almak gerekiyor. Bunun yolu da önce ekonomik altyapının projeksiyonunu çıkarmaktan geçiyor.

Spektrum

Bugün karşımızda oluşan tabloya baktığımızda Meksika hariç Çin’in Latin Amerika ve Karayipler’deki toplam ticaretin %20’sine tek başına sahip olduğunu gözlemliyoruz. Bu durumda yapılacak analizleri basitleştirmeden ele almak gerekiyor. Bunun yolu da önce ekonomik altyapının projeksiyonunu çıkarmaktan geçiyor.

Çin nasıl Latin Amerika’nın ‘vazgeçilmez’ parçası hâline geldi?

• ABD, Güney Mızrağı Operasyonu başlattı: ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 14 Kasım 2025'te Batı Yarımküre'de uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele için Güney Mızrağı Operasyonu'nu başlattıklarını açıkladı.<ul><li>Operasyon, ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatı doğrultusunda Güney Mızrak Ortak Görev Gücü ve Güney Saha Komutanlığı (SOUTHCOM) liderliğinde yürütülecek.</li><li>Hegseth, operasyonun ABD anakarasını koruma, uyuşturucu teröristlerini etkisiz hale getirme ve uyuşturucu kaynaklı ölümleri önleme amacı taşıdığını belirtti.</li><li>Trump, daha önce imzaladığı bir kararnamede Latin Amerika kökenli uyuşturucu kartelleriyle yerinde mücadele için ordunun etkin kullanımını talep etmişti.</li><li>Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, ABD'nin deniz gücüne karşılık olarak ülkede 4,5 milyon milis gücünü seferber ettiğini açıkladı.</li></ul>

Batı Yarımküre ile ilgili hikayeler