Biray Kolluoğlu, Evren M. Dinçer, Zafer YenalBiyografik filmler sinemanın her zaman popüler ürünlerinden. Bunun nedeni pek de gizli saklı değil. Hakkında film yapmaya değer bir hayat yaşadıysanız, iyi bir yapımla büyük bir gişe başarısı neredeyse garanti. Hatta bu şekilde Oscar’a kadar uzanmak bile mümkün.Ray Charles’ı canlandıran Jamie Foxx, Freddie Mercury’yi canlandıran Rami Malek, Truman Capote’yi canlandıran Philip Seymour Hoffman, onlar kadar popüler ve ikonik bir isim olmasa da Erin Brokovich’i canlandıran Julia Roberts’ın kazandıkları Oscar ödülleri bu durumun yakın zamandaki örneklerinden. Oscar’ı bizce hak etmiş olsa da adaylıkla yetinen ve muhteşem Iris Murdoch’ı anlatan Judi Dench’in Iris’ini de anmadan geçmeyelim tabii.Ünlü yönetmen David Fincher’ın The Social Network (Sosyal Ağ) adlı filmi ile Tom Hooper’ın The King’s Speech (Zoraki Kral) adlı filmi ise hem çok sayıda Oscar adaylığı hem de büyük gişe başarısı ile yine hemen aklımıza gelen örnekler arasında. Çok sayıda adaylık ve ödülüyle Lincoln’ü, The Aviator (Göklerin Hakimi) ve Milk’i de unutmayalım. Hitler’i anlatan Downfall (Çöküş) bu janr kapsamında en ilginç işlerden. Stalin’in Ölümü ise alt türe tamamen farklı yaklaşan bir komedi/hiciv filmi. Kadrosundaki çok büyük isimlere rağmen yeteri kadar ses getirmeyen Trumbo filmini de izlemediyseniz mutlaka öneriyoruz.Sinema tarihi de mega biyografik filmlerle dolu. Spike Lee’nin Malcolm X’i, Milos Forman’ın Amadeus’u, dahası Arabistanlı Lawrence, Akıl Oyunları, Gandhi, Son İmparator… Sinema biyografik filmlerden hiç vazgeçmiyor. Gişe, prestij ve ödül bu kadar yakın olunca finansman bulmak kolaylaşıyor, iyi kaynak ve finansmanla daha iyi işler çıkıyor. Görece küçük bütçeyle yapılan Hitchcock gibi filmler bile hikayenin cazibesi sayesinde Anthony Hopkins ve Helen Mirren gibi dev isimleri çekebiliyor.Kısacası beğeniler, teknolojiler değişse de biyografik filmlerin her zaman izleyicisi var. Biyografik filmler tematik trendlerdeki kaymalara, teknolojik değişimlere kolayca ayak uyduruyor. Filmlerin ötesine geçip dizi formatına bakarsak başta Türkiye olmak üzere tüm dünyada biyografi eksenli yapımlarda son yirmi yılda bir patlama olduğunu söylemek mümkün. Alanın ilk ve en başarılı örnekleri arasında tabii Kanunî Sultan Süleyman’ı anlatan Muhteşem Yüzyıl var. Ayrıca Diriliş Ertuğrul, Payitaht: Abdülhamid, Alparslan Büyük Selçuklu, Barbaros Hayreddin: Sultanın Ferman gibi dizileriyle TRT bu hızla giderse yakında “Türk tarihinin” tüm isimlerine dair bir diziyi tamamlayarak dünya rekorlar tarihine girecek.&nbsp;Biz filmlere geri dönelim. Bu filmler tek tip değil. Bazıları iki-üç saate sığmayacak büyük hikayelerin kahramanlarının bütün hayatını anlatmaya çalışırken bazıları bu kişiliklerin yaşamının bir dönemine odaklanıyor. Malcolm X ve Ray, karakterlerin tüm hayatına öyle ya da böyle değinmeye çalışan filmler arasındayken Hitler’in son iki yılını anlatan Çöküş ikinci kategoride. <a fr-original-style="" href="https://www.newyorker.com/culture/the-front-row/rocketman-and-the-inevitable-shortcomings-of-the-hollywood-pop-star-bio-pic" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kimilerine göre</a> birincisi çok riskli, sonuçta büyük tarihîisimlerin tüm hayatını anlatmak kolay bir iş değil. Öte yandan ikincisinin de kaynak israfı olduğunu söyleyenler var: Müşterisi bu kadar hazır bir hikayeyi neden harcayalım?2023’te de çok ses getiren filmler arasında iki biyografik film vardı: Napolyon (Ridley Scott) ve Oppenheimer (Christopher Nolan). Bizim kategorizasyonumuza göre Napolyon daha çok birinciye, Oppenheimer ise ikinciye uyuyor. Buna karşın her iki film de gişede kötü bir performans sergilemedi. Hatta Oppenheimer, Barbie ile birlikte o kadar büyük bir reklam bombardımanı ile gösterime girdi ki film neredeyse iki ay hiç gündemden düşmedi. Sıradan izleyicinin fark edemeyeceği kadar küçük teknik detaylar günlerce konuşuldu. Bunlardan ne kadarının aklımızda kaldığı şüpheli tabii…&nbsp;Napolyon’un medyatik ödül şansı zayıf gibi görünse de Oppenheimer lobiye devam ediyor. Sonuçları yakında göreceğiz.&nbsp;Peki bu iki film bize ne gösteriyor? Oppenheimer, yönetmen Christopher Nolan’ın söylediği gibi tarihin en büyük hikayelerinin başında geliyor. Ama film hikayeyi ve etkisini irdelemeyi kendisine hiç dert edinmemiş; herhalde bu noktalarda herkesin hemfikir olduğunu düşünüyor. Atom bombasının ve açtığı pandoranın kutusunun neleri dönüştürdüğünü anlatmak yerine bir fizik profesörünün işyerinde yaşadığı gerilimlerden, bu gerilimlerin etkilediği özel hayatından başka izleyiciye bir şey sunmuyor. Oppenheimer’ın büyük sorunlar yaşadığı siyasi figürün ismini buraya yazmayacağız. Çünkü filmin üçte ikisini meşgul etse de bu kişinin kim olduğunu ve önemini muhtemelen çoktan unuttuk. Filmin derdi de bunu bize anlatmak olmadı hiçbir zaman… Karşımızda olağanüstü bir iş yaptığını zaten filmden önce de bildiğimiz birisi ve onun yaşadığı kişisel sorunlar vardı. Düşün dünyasına onlarca milyon dolardan geriye ne kalacak belirsiz.Atom çağına dair yapılmış bir sürü film var ve Oppenheimer harcanan bütçeye karşın bize orijinal bir içerik sunmuyor. Kubrick’in absürt Dr. Strangelove’ı ya da Kurosawa’nın pek çok başyapıtından biri olan Korku İçinde Yaşıyorum’unu izlediğinizde bu yıkıma, daha doğrusu tarihin en büyük hikayesine dair çok daha yoğun bir içerikle karşı karşıya kalırsınız. Oppenheimer’ın da değinmeye çalıştığı girift karar alma süreçlerine dair bir hiciv olarak Dr. Strangelove’dan, bombanın yarattığı derin travmalar üzerine ise Korku İçinde Yaşıyorum’dan çok daha fazla şey öğrenmemiz mümkün.Napolyon ise yelpazenin diğer ucunda. Modern dünya tarihinin en dönüştürücü isimlerinden biri, Josephine’e dair saplantılı aşkı ve tarih derslerinde sıkça anlatılan birkaç anekdotla karşımızda. Bir tanesi taç giyme töreninde papadan tacı alıp kendi kafasına koyması, bir diğeri Waterloo Savaşı’ndaki hâli, belki bir üçüncüsü de askerlerin müdahalesi sayesinde zor kurtulduğu darbe girişimi. Tarih meraklıları Moskova’nın yanışını, Rus çarıyla sohbet sahnesini, Saint Helena’da geçirdiği zamana dair kesiti de beğenmiş olabilir.&nbsp;Ancak pek çok detay Napolyon’un karmaşık tarihine ya hiç değinmiyor ya da üstünkörü geçiyor. Napolyon ilk sürgüne gittiği Elba’da yan gelip yatarken can sıkıntısı ile ülkeye geri gelmiş birisi gibi görünürken, biraz da Phoenix’in oyunculuğu nedeniyle sadece saplantılı bir adam gibi karşımıza çıkıyor. En önemlisi bu tür eleştiriler kendisine yöneltildiğinde Scott açıkça hiç de önemsemediğini söylüyor. “Napolyon destanı yapmak için tarihçilere ihtiyacım yoktu” deyip geçiyor.Peki o zaman neden biyografik filmler yapılıyor? Freddie Mercury’nin hayatının hâlâ hayatta olan arkadaşlarının filme danışman olmalarına rağmen değiştirildiğini biliyoruz. Oppenheimer ve Napolyon’un gerçekçilik ya da gerçekliği niye anlattığına dair bir çerçeveye sahip olmamasının ne önemi var? Lincoln çıktığında bir eleştirmen “Film Lincoln’ü değil Obama’yı anlatıyor” <a fr-original-style="" href="https://www.theglobeandmail.com/arts/film/spielbergs-lincoln-holds-a-mirror-up-to-barack-obama/article4832613/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">demişti</a>. Bu iki filmde böylesi bir bugünden Napolyon’a veya bugünden atom bombasına bakış var mı? Keşke. İzleyici olarak ona bile razıyız.Peki o dönemleri daha iyi kavrama şansımız oldu mu? Oppenheimer’da takım elbiselerin bugüne kıyasla daha sıkı oluşu ve akademik giyim kuşamın henüz serbestleşmediğini görmek dışında ne hatırlıyoruz? (Trumbo filmini bu nedenle tekrar öneriyoruz.) Bu kadar büyük kaynaklar, bu kadar büyük hikayeler ama çerçeveden yoksun ve amaçsız anlatılar. Belki de bu filmler sadece bugün altından da verimli bir çağ yaşayan sinema-televizyonun girdiği konu krizini anlatıyordur.&nbsp;Tabii bir de şu var: Neredeyse yarım asırdır pazarın yavaş yavaş her alanı teslim alarak toplumsallığın kumaşının eprimesine yol açtığı, “Her koyun kendi bacağından asılır,” “Rekabetçi olmak lazım, ayakta kalmak için öne geçmek lazım” söyleminin içinde nefes aldığımız (bazen de alamadığımız) bir dönemden geçiyoruz. Belki de bu dönemde artık görüp görebildiğimiz veya görmek istediğimiz (ve hâliyle bize gösterilen) de sadece bireylerin mücadeleleri, nasıl kazandıkları veya nasıl kaybettikleridir.&nbsp;Yine belki de bu filmler günümüzü anlayıp anlamlandırmakta zorlandığımızın, gelecek tahayyüllerimizin zayıfladığının, geçmişe bakışımızın derinlikten yoksun bir hâle büründüğünün işaretidir. Son beş senede sizi sarsan, hâlâ hatırladığınız, sahnelerinin gözünüzün önünden gitmediği kaç film izlediniz? Aklınızdaki sayı bir elin parmaklarını geçmiyorsa ve son yıllarınız süper kahramanlarla, aynı hikayenin türevlerini anlatan fantastik eserlerle ve <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/dunya-yaniyor-ailenize-sarilin" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">her yolun aileye çıktığı filmlerle</a> geçtiyse belli ki hepimiz gibi sinemacılar da zorlanıyorlar geçici, akışkan, uçucu olanın içinde kalıcı olanı tespit etmekte. Onları da anlamak lazım…

Zappa Zamanlar

Belki de bu filmler günümüzü anlayıp anlamlandırmakta zorlandığımızın, gelecek tahayyüllerimizin zayıfladığının, geçmişe bakışımızın derinlikten yoksun bir hâle büründüğünün işaretidir. 

Biyografik filmler ne işe yarar?

<a fr-original-style="" href="https://www.businessinsider.com/google-ar-iris-augmented-reality-smart-glasses-2023-6?ref=uploadvr.com" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Google'ın</a> uzun süredir bir artırılmış gerçeklik (AR) gözlüğü üzerinde çalıştığı biliniyor. 2024 yılında piyasaya sürülmesi beklenen "Iris" kod isimli cihaz, günümüzün AR, VR (sanal gerçeklik) ve XR &nbsp;(karma gerçeklik) cihazlarından farklı olarak sıradan bir gözlüğü andıran tasarımıyla dikkat çekiyordu.Ancak, son gelen bilgilere göre Google, artık Iris üzerinde çalışmıyor.Geniş açı: Business Insider'ın konu hakkında bilgi sahibi üç kişiye dayandırdığı haberine göre, Google'ın işten çıkarma dalgaları, şirket içi görev değişiklikleri ve şirketin AR ve VR şefi Clay Bavor'ın ayrılmasının ardından Iris projesini bu yılın başlarında rafa kaldırdığı bildiriliyor. Bununla birlikte, Google'ın Iris için izlediği stratejisini sürekli değiştirdiği ve bu durumun da proje üzerinde çalışan ekip üyelerinde hayal kırıklığına neden olduğu ifade ediliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gözlüğü 2022 yılının başlarında ilk kez haberleştiren <a fr-original-style="" href="https://www.theverge.com/2022/1/20/22892152/google-project-iris-ar-headset-2024" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Verge</a>, cihazın tipini kayak gözlüğü olarak tanımlamıştı. Bunun üzerine açıklama yapan Google çalışanları ise kayak gözlüklerine benzetilen projenin Samsung ile ortaklaşa geliştirilen bir başka AR projesiyle ilgili olduğunu; Iris'in daha çok gözlüğe benzeyen bir cihaz olduğunu söylemişti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Iris'i kendi ürünü olarak geliştirip piyasaya sürmeye planlayan Google, 2020 yılında AR gözlükleri geliştirip üreten Kanada merkezli bir girişim olan North'u satın almıştı. Buna göre, Iris'in erken bir versiyonu North tarafından geliştirilen ilk cihaz olan Focals ile ciddi derecede benzerlik gösterirken, Google tarafından halka açık olarak tanıtılan bir versiyonu da çeviri gibi özellikleri bünyesinde bulunduruyordu.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Her ne kadar Iris projesinin fişi çekilmiş olsa da Google, yakın zamanda AR alanından tamamen çekilmeyi planlıyormuş gibi durmuyor. Buna göre, projenin rafa kaldırılmasından bu yana Google'ın, AR cihazları üreten diğer üreticilere lisanslamak umuduyla yazılım platformları geliştirmeye odaklandığı belirtiliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Konuya ilişkin bilgi sahibi bir kişinin aktardıklarına göre, Google'ın Samsung'un cihazı için bir Android XR platformu geliştirildiği ve "micro XR" platformu üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu hususta, "micro XR" yazılımı üzerinde çalışanların, şirket içinde "Betty" olarak bilinen bir prototipleme platformu kullandığı belirtiliyor. Bir Google çalışanı, şirketin yeni hedefini donanımdan ziyade yazılıma odaklanan "AR için Android" olarak tanımlıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bütün bunlarla birlikte, kaynaklar, Google'ın gelecekte Iris projesini "yeniden diriltmesinin" mümkün olduğunu ve bazı ekiplerin hâlâ daha AR teknolojileri üzerine çalışmalar yürüttüğünü; diğer ekiplerin ise yazılım platformu ve Samsung ortaklığı üzerinde çalışmaya yönlendirildiğini aktarıyor.</li></ul>Dahası: Apple, uzun bir süredir üzerinde çalıştığı çok beklenen XR cihazı Vision Pro'yu bu ayın başında gerçekleşen WWDC 2023 konferansında <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/wwdc-2023-apple-yeni-bir-iphone-ani-yasayabildi-mi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanıtmış</a>; karışık tepkilerle karşılan cihaz teknoloji severler tarafından genellikle beğenilmişti. <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-01-18/apple-postpones-ar-glasses-plans-cheaper-mixed-reality-headset#xj4y7vzkg" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg'ün</a> haberine göreyse Apple'ın, şimdi de Goog'ın Iris'ine benzer bir şekilde gözlüğü andıran, daha hafif bir cihaz geliştirmekte olduğu; ancak teknik zorluklarla karşı karşıya kaldığını bildiriliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu konuyla ilgili olarak Google çalışanları, Samsung işbirliğiyle geliştirilen cihazı, Apple'ın karşı karşıya kaldığı zorluklara "doğrudan bir yanıt" olarak tanımlıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan, The Information'ın haberine göre Meta'nın geliştirmekte olduğu AR cihazının da 2024 yılının başlarında piyasaya sürüleceği bildiriliyor.</li></ul>Ayrıca: Google'ın Iris ile yaşadığı tökezleme, şirketin yapay zeka başta olmak üzere başka alanlarda da diğer şirketleri yakalayarak "arayı kapatmaya" çalıştığını gösteriyor. Hatırlayacağınız üzere, OpenAI ile yaptığı işbirliğinin ardından Bing'in popülerlik kazanmaya başlamasıyla Google "kırmızı alarm" vermiş; bunun sonucunda şirket alelacele bir şekilde yapay zeka sohbet robotu Bard gibi kendi yapay zeka araçlarını geliştirerek kullanıma sunmuştu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mayıs ayında gerçekleşen I/O 2023 konferansında tanıtılan ürünler ise bir kez daha Google'ın yapay zeka yarışında öne geçme hırsının altını <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/google-io-2023-neler-tanitildi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çizmişti.</a></li></ul>

Quando

Şirket, bundan sonra AR odaklı yazılımlara odaklanmayı planlıyor

Google, artırılmış gerçeklik gözlüğü projesinin fişini çekti

Sanat hayatın içinde dengemizi sağlayan, bize farklı bakış açıları sunan ve çoğu zaman özgün üretimlerin oluşmasına araç olan inanılmaz gerçeklik...Hayatın akışında mutlaka bir şekilde yer edinen sanat, her dönem vurucu ve etkili olmuştur. Aynı şekilde günümüzde de sanatın teknoloji ve bilimle entegre harika çıktıları bulunmaktadır. İris de bu güncel çıktılardan biri...Madrid meydanı Plaza Canalejas'a özel yapılan özgün çalışma Iris, oldukça vurucu bir enstelasyon. Bir mimarlık ve tasarım stüdyosu Brut Deluxe tarafından yapılan enstelasyon Madrid'de oldukça ilgi çekiyor.Gözün ışığı yukarıdan bakıldığında bir krateri andırıyor. Drone yaklaşır yaklaşmaz ışık yoğunlaştıkça ve titreşim enstalasyona gerçekçi ayrıntılar ekledikçe bir zamanlar cansız olan nesne hareketlenmeye başlıyor.Yerden 9 metre yükseklikte olan ve eşmerkezli kırmızı ve mavi ışık iplerinden oluşan ağ, uzayda yüzen dev bir iris yanılsaması yaratıyor. Ekibin söylediğine göre enstalasyon, uzak bir galaksinin görüntüsü gibi yakın çekim ya da tam tersi olarak anlaşılabiliyor. Kırmızı ve mavi RGB ipleri radyal olukları tanımlarken, dikey olarak yerleştirilmiş çeşitli ampuller ve ışık küreleri iristeki tipik çilleri, kırışıklıkları ve diğer bozuklukları belirliyor.Kurulum 2000 m2'nin üzerinde bir alana yayılan enstelasyonda kırmızı ve mavi LED ışık ipinin toplam uzunluğu 2 km. Bunun yanında çapı 1 m olan iki küre sürekli renk değiştiriyor ve her biri 1.800 RGB LED ile aydınlatılıyor. Eserdeki tüm aydınlatma elemanlarına toplam 102.600 LED yerleştirilmiş ve tüm tesisin enerji tüketimi sadece 2.1kW/saat.Iris izleyicilirini izliyor ve onların bir göz içinde kaybolmasına sebep oluyor...Proje detaylarına <a fr-original-style="" href="http://brutdeluxe.com/work/iris" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan </a>erişebilirsin.Hoşça kal!Ece Zeren Aydınoğlu

Iris ile ilgili hikayeler