Yeni mezun metalci bir genç iken ben, bir gün Latin Amerika müzikleri dinleyen başka bir müzik çılgını bir arkadaşıma gitmişim. Bir kış akşamıymış ve Ankara Kolej’inden karlı binalara bakılıyormuş. Arkada çalan <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=uj-3mpjDC8M" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Manifiesto</a> imiş. Seslendirenin Victor Jara olduğu söylenmiş ve Ankara’nın karlı binalarına onun sakin sesiyle bakılmış; sıcak çay eşliğinde ve loş ışık altında.Şarkı sakin fakat ismi Manifesto. Böyle sakin bir Manifesto duyulmamış daha önce. İspanyolca bilinemeyince, anlaşılamamış. Fakat mevzu Latin Amerika olunca ve şarkı ismi Manifesto olunca, varmış içinde protesto edilen bir şeyler işte; orası muhakkak.Siyah beyaz fotoğraflarında gitar çalan, kıvırcık saçlı, esmer bir Latin Amerikalı görmüşüz sonra. Bu adamın derdi var demişiz. Google hazretlerine anlık soru soramıyoruz o yıllarda (sene, “geçen sene” değil 15 sene önce), sormamışız, öğreniriz elbet demişiz. Abimiz, ablamız da yok ki; “kardeşim olay şu şekilde olmuş, bu adam neler yaşamış”, desin, “<a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=f0B2Y9C9z90" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Inti Illimani,</a> <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61e302244b12ab00065829fd" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Violeta Parra</a>” bilir misiniz, diye sorsun… Velhasıl çok severek dinlediğimi bilen başka bir arkadaşım da, bana Victor Jara’nın&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://1000kitap.com/kitap/yarim-kalan-sarki--113316" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yarım Kalan Şarkı</a> isimli biyografi kitabını vermiş (bkz.: menkıbe). Sonra olan olmuş, Victor Jara sadece müziği ile değil, kişiliği, inancı, mücadelesi ile de gönlümüzde taht kurmuş. Sizinle hızlı bir kitap özeti yani hayatının özetini paylaşıp, en sevdiğim şarkıları da ekleyip veda edeyim:Çok sevgili Victor Jara; Şilili, başkent Santiago’ya yakın bir yerde doğuyor. Beş kardeşler, babası okuma-yazma bilmeyen ve çocuklarını da okutmaktan imtina eden bir çiftçi. Karısı Amanda’ya kötü davranıyor. Daha sonra babaları çocuklarını da terk edince, Amanda çocuklarına tek başına bakmak zorunda kalıyor. Amanda aynı zamanda Şili halk şarkıları da söyleyen bir müzisyen. İşte bu noktada Victor annesinden ilham alıyor. Muhasebeci olacakken Victor, peder olmak için dini eğitim de alıyor. Fakat daha sonra uzaklaşıyor bu fikirden. Sonra tiyatrocu olmak istiyor. Hem şarkıcı hem tiyatrocu oluyor sonra. Şili halk şarkılarının yeni ve politik versiyonunu tanımlayan Nueva Canción (yeni şarkı hareketi) türünü icra ediyor (Bu müziği icra eden, Türkiye’de en çok bilinen grup geçtiğimiz ay Türkiye’ye konsere gelen, Victor Jara’nın da geçmişte bir parçası olduğu&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=f0B2Y9C9z90" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Inti Illimani</a>’dir).Şarkıları sınıf mücadelesi üzerine kurulu çoğunlukla. Bütün bunlar olurken bir de İngiliz yengemiz oluyor (Joan Jara); onunla turnelere gidiyorlar, aşkları çok büyük.1973 yılında darbe olunca, hapishane görevi gören Şili Stadyumuna dolduruyor ordu kendi halkını. Aralarında da sevgili Victor Jara. Stadyum sonu oluyor bu güzel insanın. Şarkılarını haykırarak karşı duruş sergiliyor elbette sevgili Victor (Uyarı: bundan sonrası travmatik olabilir). Fakat gitarını susturmak için parmakları kırılıyor. Devam edince parmakları kesiliyor. Bu sırada söylediği şarkı Venceremos (kazanacağız). Yine de susmuyor Victor, böyle olunca 40 kurşunla öldürülüyor. Eşi Joan ise sürgüne gönderiliyor. Fakat yine de törenle uğurlama yapabiliyor Joan sevgilisine. Yıllar sonra Stadyumun adı Victor Jara Stadyumu olarak değişiyor. Bir gün giderseniz Şili’ye, Victor Jara’yı Santiago sokaklarında bıraktığı izlerden bulabilirsiniz. Tüm şarkılarını dinlemenizi yürekten isterim, bu nedenle sadece birkaç tanesini seçemeyeceğim (affola).Keyifli dinlemeler sevgili okurlar!Victor Jara’ya uğurlar olsun!<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/playlist/0JsoM963ug70uOUzQrtzrb?si=6209fe815bd0473d" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/7/2022-08-06T09:49:32.343Z.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

Müziğinin yanında kişiliği, inancı, mücadelesi ile de gönüllerde taht kuran Victor Jara.

Manifestosu sınırlar aşmış Victor Jara’nın ardından

1917 yılında doğmuş ve 1967 yılında bu dünyadan göç eden Violetta Parra, bu dünyaya bir Latin Amerika ülkesi Şili’den sesleniyor. Henüz hayatta olamayışı nedeniyle biraz üzülürken yine de o güzel sesi ve şarkılarına erişebiliyor oluşumla bir yandan da mutlu olabiliyorum.Violetta Parra ile tanışmam yine bir diğer önemli müzisyen olan Victor Jara sebebiyle oldu. (Bunun sanki bir arkadaşınızın sizi bir diğer çok iyi anlaşacağınıza inandığı arkadaşıyla tanıştırması gibi bir yanı var. Elini tutamadığım, yüzünü göremediğim ve ancak sesini duyabildiğim bir arkadaşı; çok memnun oldum tanıştığımıza Violetta!)Violetta’nın tarzına Şili Halk Müziği demek yanlış olmaz sanıyorum. Fakat resmi olarak adı yeni şarkı anlamına gelen “nueva cansion”. Bu Latin Amerika’da 1960’larda bir akım olarak ortaya çıkıyor ve içinde tabiki ki Victor Jara ve ara ara Türkiye’de de konser vermiş Inti Illimani’nin de olduğu bir müzik akımına dönüşüyor. Nueva cansion; Latin Amerika halk şarkıları öğelerini içinde barındırırken, genellikle sözlerini politik bir bağlama oturtuyor. Yıl 1960’lar ve bulunduğunuz bölge Latin Amerika olunca yapılacak en iyi şey sözünüzü sanatla söylemek oluyor muhtemelen.Violetta 9 yaşında gitar çalmayı öğreniyor ve 12 yaşında kendi şarkılarını yazmaya başlıyor. En bilinen şarkısı <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=w67-hlaUSIs" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gracias a la Vida</a>’da hayata ve sevdiklerine teşekkür ediyor. Ona eşlik edip biz de onun yumuşak akan sesiyle hayata –edebiliyorsak- bir teşekkür ediyoruz.Violetta hayatının bir kısmını Fransa’da geçiriyor ve o yıllar resim ve heykel de yapıyor. Yani kendisi hem müzisyen hem ressam, hem de heykeltraş. Ülkesi Şili’de bir de müzesi bulunuyor. Violetta Parra Müzesi için <a fr-original-style="" href="https://www.museovioletaparra.cl/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.Soğuk kış günlerinde içinizi ısıtır Violetta Parra. Kendisine saygı duruşumuz baki!<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/artist/4ejp2yEDQIIJIy0iFpoI5B?si=-Jd81xeiRASbFjNxzMo4JA" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/0/2022-01-15T17:27:03.882Z.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

Bugün günlerden Violetta Parra.

Bu dünyadan bir Violetta Parra geçti

Benim ağırlıklı heavy metal dinlediğim yıllarda hard-core dinleyen iki kadın olarak konserlere gittiğimizi hatırlarım, ağır testesteron hormonu içinde ne aradığımızı sorgular olmuştum bir süre sonra. Ardından ergenliğimin beni bir süreliğine gotik/senfonik metale sürüklediğini, bu kez östrojen hormonunun çoğunlukta olduğu konserlere gittiğimi fakat nihayetinde heavy metal konserlerinde bir türlü eşit cinsiyetten dinleyiciye ulaşılamadığını hatırlıyorum. Senfonik türevine çoğunlukla kadınlar, sert türevlerine de çoğunlukla erkekler gidiyordu.Yapılan -heteronormatif- bir <a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjdiMzUzMzcxNTc2MDAwNmIyYjAxZCZ1c2VyPTYwMDA2YWQ0NTY4NjBmMDAwODAwNWE4MCZhdXRob3I9NjAyNTkwMjUzNzE1NzYwMDA2YWJjMDkzJnNvdXJjZT13ZWImcHVibGlzaGVyPTYwMDA2YTgwNTY4NjBmMDAwODAwNWEyZCZuZXdzbGV0dGVyPTYwMDZlMDhjZWQzYzM4MDAwNjQyZTRlMCZpc3N1ZT02MDI3YTc1NjM3MTU3NjAwMDZiMjlhNTkmc3Vic2NyaWJlcj11bmRlZmluZWQmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGdG9uZWRlYWYudGhlYnJhZy5jb20lMjUyRmNhbi15b3UtZGF0ZS1zb21lb25lLXdpdGgtZGlmZmVyZW50LW11c2ljLXRhc3RlLWEtc2NpZW50aWZpYy1sb29rLWF0LWxvdmUtbXVzaWMlMjUyRg==" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırma</a>, heavy metal müzik dinleyen erkekler kadınlara daha çekici gelirken, aynı müziği dinleyen kadınların erkeklere itici geldiği, klasik müzik ve senfonik müzik dinleyen kadınların daha çekici bulunduğunu söylüyor. Bu hard-core&amp;death metal dinlediğim yıllara kıyasla, gotik metal yani senfonik metal müzik dinlerken neden daha ilgi çekici bulunduğumu da kanıtlar nitelikte sanırım. &nbsp;Bunun kadınların kol kanat geren güçlü erkek, erkeklerin narin çiçek gibi kadın araması klişesinin dinlediğimiz müzikteki karşılığı olduğunu bilmek zor değil.Fakat ilişkilerin sürekliliğine ilişkin yine yıllar önce yapılan başka bir araştırmayı hatırlıyorum. Heavy metal dinleyen erkeklerin müziğe fazlasıyla enerjilerini harcadıkları ve ilişkilerinde heyecan ve tutkunun klasik müzik dinleyen erkeklere kıyasla daha az olduğu yönünde bir sonuca varmışlardı. Diğer müzik dallarının dinleyicilerine kıyasla en iyi aşıkların klasik müzik dinleyicileri olduğunu salık veriyordu. Bunu metalci ve klasik müzik dinleyen çiftlerin arasında izleyebildiğimi söyleyebilirim.Günümüzde internetten tanışmalı aşklara yelken açmak en çok hangi müziği dinlediğimiz sorusunun cevabıyla mümkün olabiliyor. Hangi müziği dinlediğimiz kişiliğimizi, kimliğimizi, kültürümüzü, aşkımızı üç aşağı beş yukarı nasıl yaşadığımızı ele veriyor. Ardından yeni tanıştığımız kişi ile nerelere gidebileceğimizi tasavvur ediyoruz; hangi publara, hangi festivallere, hangi cafeye ve hatta hangi ülkelere... Latin Amerika müzikleri dinliyorsa Victor Jara’nın memleketi Şili’ye, Nusrat Fateh Ali Khan dinliyorsa Asya’ya (Hindistan, Pakistan), Fairuz dinliyorsa Arap memleketlerine, Edith Piaf dinliyorsa Fransa’ya, Goran Bregoviç dinliyorsa Balkanlara, Death Metaldinliyorsa İsveç’e, Black Metal dinliyorsa Norveç’e... Mekan tahayyülümüz tamamsa, hangi arkadaşlarımızla tanıştıracağımıza geliyor sıra; dinlediği müziğe göre, aynı tarzda müzik dinleyen arkadaşlarımızla artık daha fazla kanka olacağımız anlamına gelebiliyor. Hele bir de henüz birbirimizi tanımıyorken, kedere doğru salındığımız anlarda dinlediğimiz şarkılara belki yıllar sonra ikimiz de aynı tutkuyla eşlik ediyorsak, bir “ruh eşimsin” bakışı da atıyoruz!14 Şubat ve onun sevgililer günü ile kafayı bozduğumuzdan değil ama aşkın müzikteki izdüşümünün peşine düşmek, takvim yapraklarının bize hatırlatması ile mümkün oldu. Takvimlere ve onun önemli gün ve haftalarına aşkla ve müzikle selam ederiz!Sene sonu notu:&nbsp;Yine geride bıraktığımız senenin 14 Şubat'ında yayımladığımız ilk sürpriz bültenimiz o kadar sevildi ki istatistiklerde bir numaraya konmasının yanı sıra kişisel olarak da çok sevildiğine dair haberlerinizi aldık. İtiraf edeyim, benim de galiba kişisel favorim.&nbsp;Bültenin tamamına <a fr-original-style="" href="https://apos.to/i/surpriz-bulten-ask-bu-kizil-otesi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> ulaşabilirsiniz.

Victor Jara ile ilgili hikayeler