15 yıl sonra bir ilk: Çavuşoğlu İsrail'de

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, iki ülke arasında atılan normalleşme adımları çerçevesinde bugün İsrail’e ziyarette bulunacak ve mevkidaşı Yair Lapid ile görüşecek. Bu ziyaret, 15 yıl sonra Dışişleri Bakanı düzeyinde Türkiye’den İsrail’e yapılan ilk ziyaret olma özelliği taşıyor.

Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada “İsrail'le ikili ilişkilerimizin yanı sıra bölgesel ve uluslararası konular hakkında görüş alışverişinde bulunulması öngörülmektedir.” ifadeleri kullanıldı. İsrail Dışişleri Bakanlığı da Çavuşoğlu'nun ziyaretinin "iki ülke ilişkilerinin yeniden ısınması açısından çok önemli olduğunu" belirten bir açıklama yaptı. Görüşmede normalleşme sürecinin yol haritasının görüşüldüğü değerlendirmelerinde bulunuldu.

Bir adım geriden

2009’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres’e yönelik “one minute” çıkışı ve 2010’daki Mavi Marmara olayı sonrasında ikili ilişkilerde gerilimli yıllar başlamıştı. 2016’daki yumuşamayla tekrar karşılıklı olarak büyükelçiler atanmış, 2018’de ABD’nin İsrail’deki büyükelçiliğini Kudüs’e taşıma kararının ardından ilişkiler yeniden maslahatgüzar seviyesine inmişti.

Geçtiğimiz yıl Fas, Mısır, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Sudan gibi Arap ülkeleri ile İsrail arasında normalleşme anlaşmaları yapılmıştı. Bu yılın başında ise Türkiye-İsrail ilişkilerinde normalleşme adımları atılmıştı. Telefonlaşmaların ardından mart ayında İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog Türkiye’ye ziyarete gelmişti. Çavuşoğlu da “İsrail'e büyükelçi atanacak mı?'” sorusuna, "Dışişleri Bakanı ile oturup değerlendireceğiz, o zaman karar vereceğiz," yanıtını vermişti.

İsrail temkinli, Türkiye kapsamlı normalleşmeden yana

BBC Türkçe’de yer alan haberde, iki ülke arasındaki normalleşmenin şekli ve sürati konusunda görüş birliği olmadığı öne sürüldü. Haberde, İsrail’in temkinli olduğu ve ekonomi, su yönetimi, yenilenebilir enerji gibi daha az siyasi taahhüt gerektiren konuları öne çıkarmak istediği, Hamas’ın Türkiye’deki varlığının İsrail açısından sorun teşkil ettiği belirtildi. İsrail’in ikili ilişkilerdeki “güven eksikliği” sebebiyle enerji alanında işbirliği adımları atarak Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile kurduğu uluslararası enerji iş birliği düzenini bozacak bir adım atmak istemediği ifade edildi.

Türkiye’nin ise Doğu Akdeniz’de Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne karşı elini güçlendirmek ve yalnızlığını kırabilmek ve bölgedeki doğalgazın kendi toprakları üzerinden Avrupa’ya iletilmesi için kapsamlı bir normalleşme arayışında olduğu iddia edildi. Ukrayna’daki savaşın da yeni enerji kaynak ve rotalarını gündeme getirdiği bir dönemde Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinde elini güçlendirmek için Yahudi lobisinin desteğini aradığı da öne sürüldü.

Filistin ziyareti

Çavuşoğlu dün de Filistin’deydi. Filistinli mevkidaşı Riyad el-Maliki ile görüşen Çavuşoğlu, “Filistin davasına desteğimiz İsrail'le ilişkilerimizin seyrinden tamamen bağımsızdır. Bağımsız ve egemen bir devlete sahip olma mücadelesinde Filistinli kardeşlerimizin yanında olmaya devam edeceğiz.” açıklamasında bulundu. 

Anadolu Ajansı, görüşmede ikili ticaretin artırılmasının ve Filistin ekonomisinin desteklenmesinin yollarının ele alındığı, Mescid-i Aksa’nın durumunun konuşulduğunu aktardı.

Çavuşoğlu Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile de bir araya geldi ve bölgedeki güncel gelişmeleri değerlendirdi.