2025’i bitirirken

Dr. Çağla Kettner

2025, iklim sistemimiz için kritik bir yıl oldu. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) COP30 İçin İklim Durumu Güncellemesi raporuna göre, 2015–2025 dönemindeki her bir yıl, ölçümlerin başladığı 176 yıllık kayıtlar içinde en sıcak yıllar arasında yer aldı ve 2025 yılı muhtemelen ikinci veya üçüncü en sıcak yıl olacak şekilde kayda geçti. 

2025’in ilk sekiz ayında ölçülen küresel yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi döneme göre ortalama 1,42 derece daha yüksek oldu. Bu artış, Paris Anlaşması’nın en iddialı hedefi olan 1,5 derece sınırına olan yakınlığı hala koruyor ve iklim sistemindeki ısınmanın devam ettiğini gösteriyor.

Sera gazı konsantrasyonları, atmosferde yeni rekor seviyelere ulaşmaya devam etti. Karbondioksit (CO₂), metan (CH₄) ve azot oksit (N₂O) gibi ısı tutucu gazlar, küresel ısınmayı hızla artırarak hem atmosferin hem de okyanusların ısınmasına yol açtı. Bu yüksek gaz seviyeleri, yalnızca sıcaklık artışlarını değil, aynı zamanda deniz seviyelerinin yükselmesini, okyanuslardaki ısı içeriğinin artmasını ve asitlenmeyi de tetikliyor. 

2025’te kutuplardaki buz kütleleri önemli derecede azaldı; özellikle Arktik deniz buzunun kış sezonundan sonra kaydedilen en düşük seviyelere gerilediği bildirildi. Antarktika’daki deniz buzunun kapsamı da uzun dönem ortalamalarının oldukça altında seyretti. Bu değişim, sadece kutupsal ekosistemleri değil, tüm küresel hava ve okyanus dolaşım sistemlerini etkileyerek iklimi daha da uç noktalara taşıyor. 

Aşırı hava olayları hem frekans hem şiddet açısından arttı. Şiddetli yağışlar, seller, tarihsel sıcak dalgaları, kuraklıklar ve orman yangınları dünyanın birçok bölgesini etkiledi. Bu ekstrem olaylar insanların yaşamlarını, tarımsal üretimi, su güvenliğini ve altyapıları zorladı; göçlere, ekonomik kayıplara ve temel hizmetlere erişimde aksamaya yol açtı. 

Erken uyarı sistemleri ve iklim hizmetleri sayesinde risklerin önceden tahmin edilmesi ve yönetilmesi konusunda ilerlemeler kaydedildi. Raporda, bu tür sistemlerin yaygınlaştırılmasının hayat kurtardığı ve toplumların direncini artırdığı vurgulandı. 

2025 aynı zamanda diplomasi ve küresel politika açısından önemli bir yıl oldu. Kasım 2025’te Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP30), ülkelerin ulusal iklim hedefleri, finansman ve uyum stratejileri üzerinde müzakere ettiği bir platform sağladı. Bu konferansta bazı konularda ilerleme sağlansa da, özellikle fosil yakıtların aşamalı olarak bırakılması ve karbon emisyonlarının hızla azaltılması konusunda net ve bağlayıcı kararlar çıkması konusunda görüş ayrılıkları devam etti.

Bütün bu göstergeler, iklim değişikliğinin insan kaynaklı etkilerinin somut biçimde devam ettiğini ortaya koyuyor. Ancak gezegenin karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen, bilim insanlarının, politikacıların, iş dünyasının ve toplumların birlikte çalışması için hala güçlü bir temel ve araçlar mevcut. Bu çabalar, yalnızca zararları azaltmakla kalmayıp aynı zamanda daha dirençli, adil ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etme fırsatı da sunuyor.

Bugün iklim kriziyle yüzleşmek, yarını kaybettiğimiz anlamına gelmiyor. Bilim bize zamanın daraldığını söylüyor; ama aynı zamanda neyin mümkün olduğunu da açıkça gösteriyor. Her azaltılan emisyon, her korunan ekosistem, her bilinçli tercih geleceğin yönünü biraz daha değiştiriyor. Umut, görmezden gelmek değil; gerçeği bilerek harekete geçmektir. Ve hala geç değil. Çünkü insanlık, şimdiye kadar karşılaştığı en büyük sınavlarda olduğu gibi, ortak akıl ve dayanışmayla yönünü değiştirebilecek güce sahip. Gelecek yazılmadı; onu yazacak olanlar, bugün sorumluluk alanlar olacak.