Marmara Denizi

adını, deniz üzerindeki en büyük, Türkiye’nin ise en büyük ikinci adası olan Marmara Adası’ndan almaktadır. Adadaki tarihi mermer ocağı bu adaya adını vermektedir. Marmara Adası mermerinin Ayasofya Camii’nin yapımında da kullandığı söylenir.

Mermer kelimesi esasen Antik Yunanca μάρμαρος (mármaros) şeklindedir; Türkçeye geçişi ya direkt Yunanca yoluyla ya da Arapça üzerinden olabilir. Marmara Denizi ve Adası’nın isimlerindeki [a] harfinin korunması bir ihtimalle bunların Yunancadan alındığına, taş olarak mermer ismindeki [e] harfinin türemesi ise kelimenin bu anlamının ise Arapça üzerinden alındığına işaret olabilir. Dilbilgisinde aynı kelimenin bu tür farklı şekillerde bir dile alınması görülmemiş şey değildir (bknz. İngilizcede “tea” ve “chai” kelimeleri).

Mármaros kelimesinin nihai kökeni tartışmaya açıktır. Boisacq’a göre Sanskritçe mrnati (yıkmak, kırmak) ile kökdeş olup, Ön Hint Avrupa dili *meria^x- köküne kadar uzanmaktadır. Mermer taşının kırılganlığından dolayı “kırma” anlamında bir kelimenin yakıştırıldığı iddia edilir. Edward Roberts da benzer bir anlam ilişkisi ile “ölüm” anlamlarındaki Ön Hint Avrupa dili *mer-, *mor- köklerine işaret eder.