Bînamazın otuz üç gecesi

Hemen başta söyleyelim “binamaz” kelimesindeki Farsça “bi-” ön eki başına geldiği kelimeye “-siz, -sız” anlamı verir. Yani bu kelime aslında “namazsız, namaz kılmayan” demek oluyor.

Bu kitap, Suad Fahir mahlasını kullanan meşhur edebiyat tarihçisi İsmail Hikmet Ertaylan tarafından 1921 yılında yayımlanmış. 1889’da doğan İsmail Hikmet, Galatasaray Sultanisî’ni ve ardından Mülkiye’yi bitirdikten sonra öğretmenlik yapmaya başlar. Ardından Bakü Üniversitesi’nde dersler verir, bu arada Türk Edebiyatı Tarihi isimli dört ciltlik eseri çıkar. Ülkeye dönüşünden sonra çeşitli dışişleri ve öğretmenlik görevleri yapar, en son İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı’nda profesörken vefat eder.

Aslında kendisi daha çok edebiyat tarihi üzerine araştırma-inceleme eserleriyle bilinse de yazarlığının erken dönemlerinde roman, hikâye, şiir gibi türlerde de eserler vermiş. Bunlardan biri de Bînamazın Otuz Üç Gecesi.

Kitabın 1921’deki ilk baskısı

Kitapta; yazarın daha önce, 1917’de, yayımlanan Hesap İmtihanı isimli bir okul piyesi, 1918-1919 arasında Haftalık Gazete’de tefrika edilen Falcı isimli manzum piyesi ile küçük hikâyeleri bir araya getirilmiş. Yazar kitabın Osmanlıca ön sözünde bu kitabı okuyuculara takdim etmeyi ilk sosyal vazifesi olarak gördüğünü söyler. Yine ön sözden anlıyoruz ki kitapta yer alan hikâyelerin anlatıcısı ak sakallarını titreterek kıpırdayan dudaklarından "Lâilâhe illallah" sözü ve dua eksik olmayan nuranî bir ihtiyardır. İri taneli tesbihini buruşuk parmaklarında çevire çevire anlattığı toplumun en şuh, en hoppa, en açık saçık hikâyelerini “binamaz dededen” dinlemek okuyucuları hem güldürür hem hayrete düşürür.

Maalesef kitabın günümüz Türkçesine çevirisi yapılmamış. Edebi değeri var mıdır okumadan bilemeyiz. Belki ileride okuyacak olursak hep birlikte öğreniriz.

*Küçük not: Ne Dalavere isimli kitabı, ne de hakkında herhangi bir bilgi bulabildik.