🔋 🚘

Çağla Meryem Değer - Zülal Metin Hacıpaşaoğlu

Geçtiğimiz gün Londra Metal Borsası, fiyatların iki katından fazla benzeri görülmemiş bir artışla metrik ton başına 100.000 $’ı geçmesinin ardından nikel ticaretini askıya aldı. Bu 145 yıllık borsa tarihinde bir ilk olarak tarihe geçti. Nikelde işlemlerin durmasının ardından, günün ikinci bölümünde bakır, çinko, alüminyum gibi metallerde fiyatlarda sert düşüşler görüldü.

Sumitomo Metal Mining bu hafta yaşanan yükselişin teknik faktörlerden kaynaklandığını ve fiyatların yakında istikrara kavuşacağını belirterek “Arz-talep dengesi yılın ikinci yarısında normalleştikçe fiyatlar da stabilize olacaktır” değerlendirmesini yaptı.

Detaylı incelediğimizde Rusya, paslanmaz çelikte ve lityum iyon pillerde önemli bir bileşen olan dünyanın üçüncü en büyük nikel üreticisidir. Rusya maden yataklarıyla dünyanın %40 nikel madeni tedarikçisi konumunda. Elektrikli araçlarda batarya ve metal alaşımların en büyük hammaddesi olan nikel bir haftada dörde, bir günde ikiye katlandı. Nikel fiyatlarındaki bu yükselişin dünyada 3 milyon aracın üretimini etkileyeceği öngörülüyor. Nikel madeni fiyatı savaş öncesi döneme göre yüzde 30 artan paladyumla birlikte otomotiv endüstrinin vazgeçilmezi konumunda bulunuyor.

Nikel Fiyatları Neden Yükseldi?

ABD Başkanı Biden dünkü açıklamasında Rusya'dan tüm enerji, petrol ve gaz ithalatını yasakladıklarını duyurdu. İngiltere de Rusya’dan petrol ithalatını durdurma kararı alırken, Rusya alınan ambargo kararlarına karşı misillemeye hazırlanıyor. ABD’nin petrol ambargosunun etkisiyle petrol fiyatlarında yükseliş eğilimi devam ederken, enerji başta olmak üzere emtia fiyatlarındaki artış küresel çapta enflasyon ve büyüme üzerindeki endişeleri gündemde tutuyor.

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısıyla ilgili arz korkuları, devam eden savaş ve bir dizi yaptırımının aksama korkularını artırmasıyla emtia fiyatları yukarı yönlü tırmanıyor. Nikel fiyatları, açıkta yaşanan sıkışma sebebiyle 100 bin $’ı aşarak benzeri görülmemiş bir rekora imza attı. Fiyatlardaki artış elektrikli araçlar ve çelik sanayi için kritik önem taşıyor. Fiyatlardaki yükselişin sebebi ise açıkta sıkışma olarak da ifade edilen arz eksikliğinden kaynaklı fiyatlardaki yükselme eğilimi olarak açıklanabilir. Hisse senedi ve emtia vadeli işlem kontratlarında açığa satış stratejisi, yoğun olarak kullanıldığında ve limitlerden ya da pozisyonlardan zarar edilmeye başlanmasıyla pozisyon kapatmaların da artmaya başladığı dönemlerde piyasalarda arz azalma eğilimine girer. Bu durumda fiyatların artmasıyla beraber açığa satış işlemi yapmış olan yatırımcıların pozisyonları zarar etmeye başlar.

Nikel Nerede Kullanılıyor?

Nikel, paslanmaz çelikte kullanılması nedeniyle birçok ürünün ana maddesi olmakta ve sanayide birçok alanda kullanılmaktadır. Ayrıca Nikel, kobalt ve lityum elektrikli araç bataryalarının üretiminde kullanılan hammaddeler arasında yer alıyor. Öte yandan Nikel, özellikle korozyona karşı dayanıklıdır ve diğer metalleri korumak, kaplamak için kullanılır ve bu nedenle de tercih sebebidir.

Analist Gregory Miller, nikel, lityum ve diğer malzemelerin yükselen fiyatlarının, elektrikli araçların en pahalı parçası olan pillerin uzun vadeli düşen maliyet düşüş eğilimini yavaşlatmak ve hatta geçici olarak tersine çevirmekle tehdit ettiğini ve elektrikli araçların daha geniş çapta benimsenmesini engellediğini söyledi.

Elektrikli Araçlar ve Pil Üreticileri

Elektrikli araç sektörü günden güne büyümekte, devletlerden gelen çeşitli elektrikli araç teşvikleri de pazarın büyümesine katkı sağlamaktadır. 2050 itibariyle yollardaki taşıtların tamamına yakınının elektrik veya hidrojen enerjisiyle çalışacağı öngörülürken 2030 yılında satılacak araçların %60’ının elektrikli araç olması beklenmektedir. Öte yandan son gelişmelerin ardından tedarik krizi ve maliyetlerdeki artış sektörün büyümesi önünde önemli risklerdendir. Yapılan tahminlere göre küresel elektrikli araç satışları yaklaşık 400-500 bin adet düşebilir.

Elektrikli araç şarj altyapısı sektörü de elektrikli araç (EV) sektörü ile paralel bir gelişim göstermektedir. Tüketici taleplerinin içten yanmalı motorlu araçlardan elektrikli araçlara yönelmesi elektrikli araç şarj istasyonu ihtiyacını artırmaktadır. Bu noktada elektrikli araç sektörü konvansiyonel motorlu taşıtların yerini tamamen alıp sektörel doyuma ulaşana kadar elektrikli araç şarj sektörü büyümesinin bu sektöre endeksli olarak ilerlemesi beklenmektedir.

Mevcut momentumuyla elektrikli araç dönüşümüne bağlı şarj hizmetleri, her gün 1 milyon varil petrolün yerini almaktadır. Öte yandan artan ham madde fiyatlarıyla birlikte elektrikli araçlara olan ilginin azalabileceği yönünde beklentiler de mevcut. Zira fiyatların artışıyla büyük elektrikli araç üreticilerinin daha uygun fiyatlı elektrikli araç üretme hedefleri de günden güne azalıyor.

Endüstri yetkilileri, pil üreticilerinin genellikle otomobil üreticileriyle uzun vadeli sözleşmeleri olduğunu ve bu sözleşmelerin altında fiyatların lityum, nikel ve kobalt gibi önemli hammaddelerin artan maliyetini yansıtacak şekilde arttığını söyledi. Tesla ve General Motors Co'nun tedarikçisi olan LG Energy Solution, ham maddelerin pillerinin maliyetinin %70 veya %80'ini oluşturduğunu söyledi.

Tedarik zincirindeki sıkıntılar geçtiğimiz süreçte zaten elektrikli araçların maliyetlerini önemli ölçüde etkilemişti. Bu sürece eklenen ham madde fiyatlarındaki aşırı yükseliş sektörü zor günlerin beklediğinin bir diğer habercisi olabilir. Ocak ayında Musk 25.000 $’lık bir Tesla elektrikli aracı geliştiremediklerini çünkü çok fazla tedarik zinciri kaynaklı sorunla karşılaştıklarını belirtti. Ayrıca geçtiğimiz gün ABD ve Çin'de araç fiyatlarına zam yaptı. Elektrikli araç üreticisi, ABD'de ürettiği Model Y SUV ve Model 3 Long Range sedan araçlarının fiyatlarını 1000'er yükseltti. Bunun yanı sıra Çin'de üretilen Model 3 ve Model Y araçların fiyatları da 10 bin yuan artırıldı. Tesla, Model 3 ve Model Y araçların satış fiyatlarını 2021'de ABD'de birçok kez yükseltti. Model Y Long Range aracın fiyatı 2021'de yüzde 20, Model 3 Long Range aracın fiyatı ise %10,6 arttı.

Lucid Motors’un Finans Direktörü de tedarik zinciri maliyetleri nedeniyle yeni fiyatlar üzerinde çalıştıklarını duyurdu. Ardından geçtiğimiz hafta Rivian elektrikli kamyonetlerinde ve SUV’lerinde 20%’lik bir fiyat artışı bildirecekken tepkiler sebebiyle fiyatları arttırmadı. Ancak, tedarik zinciri kısıtlamaları ve dahili üretim aksaklıkları nedeniyle bu yıl 25.000 elektrikli kamyon ve SUV üretmeyi beklediğini söyledi. Bu, halka arz tanıtım gezisinin bir parçası olarak geçen yıl yatırımcılara tahmin ettiği araç üretiminin sadece yarısı olacak.

Otomotiv sektörünün önemli hammadde ve parça imalatçısı olan Rusya ve Ukrayna'dan tedarikin durması, Avrupa'daki üretimi de olumsuz etkiledi. Savaş nedeniyle tedarik sorunu yaşamaya başlayan fabrikalar çalışmayı durdurdu. Aralarında Audi, Volkswagen, Skoda, Hyundai, Ford, Cupra, Renault, BMW ve MINI gibi markaları etkileyen son gelişmelerin, 2022'de üretim ve satış kaybına neden olacağı düşünülüyor.