Azerbaycan eski müttefiki Rusya'dan uzaklaşırken Güney Kafkasya'da bir güç kaymasının küresel ticaret yollarından askerî dengelere, birçok etkisi var. Peki bölgedeki yeni denge oyununda Azerbaycan üzerinden İsrail, İran, Türkiye ve ABD nasıl pozisyon alıyor?

Yazı: Utku Başar

Azerbaycan’ın eski müttefiki Rusya’dan uzaklaşması ve Güney Kafkasya'da bir güç kaymasının ülkenin bölgedeki konumunu enerji ve Türkiye, ABD ve İsrail ile kurulan yeni ittifaklarla nasıl güçlendirdiğini bir önceki yazıda konuşmuştuk. Burada enerji perspektifiyle Azerbaycan’ın Avrupa’nın ekonomisi için önemine, karşılığında da Avrupa’nın bölgenin istikrarına neden daha fazla ihtiyaç duyduğuna değinmiştik.

Bu yazıda ise Güney Kafkasya’da bir güç kaymasının küresel ticaret yollarının gelişimine etkisini ve bölgedeki yeni denge oyununda Azerbaycan üzerinden İsrail, İran, Türkiye, ABD’nin nasıl pozisyon aldığına bakalım.

'Stratejik ortak' İsrail

Güney Kafkasya’da eski Azerbaycan-Rus ittifakı yerine yeni bir denge kurulmasının tek nedeni şüphesiz Rusya’nın güçsüzleşmesi ve enerji değil.

İsrail, 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri oldu. Bundan kısa süre sonra diplomatik ilişkiler kuruldu ve İsrail, Bakü'de büyükelçilik açtı. Uzmanlar ilk dönemde kültürel bağlar ile temeli atılan ilişkilerin zamanla enerji, savunma ve istihbarat gibi stratejik alanlarda işbirliği üzerinden geliştiğini söylüyor.

Gelinen noktada iki ülke birbirlerini "stratejik ortak" olarak tanımlıyor. Bunun birkaç nedeni var:

Bugün İsrail'in enerji ihtiyacının yarısından fazlası Azerbaycan tarafından karşılanıyor. Hatırlayacaksınız, İsrail’e petrol tedarikinin büyük kısmı Türkiye'yi de kapsayan Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden sağlanıyor ve Akdeniz'deki gemiler ile taşınıyordu.

• 7 Ekim’deki Hamas saldırısı sonrasında İsrail’in Gazze’de başlattığı katliam nedeniyle bu konuda Türkiye’nin hassasiyetleri önem kazanmıştı. Nitekim Enerji Bakanlığı bu açıklamayla akışın sürdüğünü yalanladı. Yazının konusu olmadığı için detaylandırmaya gerek görmüyorum ancak halihazırda İsrail ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliği sadece bununla sınırlı değil.

YAZININ DEVAMI