Bir zamanlar bilimkurgu romanlarında karşımıza çıkan “yaklaşan felaketin önüne yeni teknolojilerle geçme” girişimleri bugün artık gerçek hayatta karşımıza çıkıyor. Güneş jeomühendisliği savunucuları Dünya'ya gelen Güneş ışınlarının etkisini azaltarak iklim krizinin önüne geçebileceğimizi iddia ediyor. Peki bu ne kadar mümkün?

Yazı: Deniz Aytekin

154 ülke biraraya gelip, hükümetleri “Dünya'nın iklim sistemi için tehlike oluşturan insan kaynaklı müdahaleyi önlemek” amacıyla atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarını önemli ölçüde azaltmaya mecbur kılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ni (UNFCCC) imzaladığında sene 1992 idi. Sözleşmeye taraf olan ülkeler, iklim krizi ile mücadelede kaydedilen ilerlemeyi değerlendirmek üzere 1995’ten bu yana her yıl Taraflar Konferansı’nda (COP) buluşuyor.

• Bu konferansların en akılda kalanı ise 2015 yılında küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derece ile sınırlamayı temel hedef olarak belirleyen Paris Anlaşması'nın imzalandığı COP21’di.

Aradan geçen 10 yılı aşkın zamanın ardından iklim bilimciler artık 1,5 derece hedefinin imkansız, 2 derece hedefinin ise oldukça güç olduğunu söylüyor. Bu yıl Brezilya’nın Belém kentinde yapılan COP30’da bütün taahhütler yerine getirilse bile dünyanın en iyi ihtimalle 2,5 derece ısınacağı kabul edildi. Her yaz sıcağa bağlı ölümler ve yok olan türler artarken Akdeniz ülkeleri önüne geçilemeyen dev yangınlara çare arıyor; büyük şehirlere iklim sığınakları inşa ediliyor; kıyı kentlerine yükselen suların iç kısımlara ulaşmasını engelleyecek beton bariyerler inşa ediliyor.

• Dünyanın en büyük üç kirleticisinden biri olan ABD’nin diğer ülkeleri fosil yakıtlara daha fazla yatırım yapmaya teşvik etmesi, petrol devlerinin sürdürülebilirlik hedeflerini rafa kaldırması ve COP’ları fosil yakıt lobisinin istila etmesi de işleri kolaylaştıracak gibi görünmüyor. İklim krizine karşı kolektif ve bağlayıcı bir küresel eylem zemininin oluşması giderek imkansızlaşıyor.

Hâl böyle olunca birkaç yıl öncesine kadar bilim kurgu film ve romanlarında ya da komplo teorilerinde karşımıza çıkan “yaklaşan felaketin önüne yeni teknolojilerle geçme”ye yönelik senaryo ve girişimler de artıyor. Öyle ki son birkaç ayda The New Yorker, The Washington Post, The Atlantic, ve Politico gibi yayınların da aralarında bulunduğu birçok mecra “güneş jeomühendisliği” olarak bilinen yeni teknolojiler üzerine çalışan girişimleri ele alan dosyalar yayımladı.

YAZININ DEVAMI