Afet Sonrası Ortak Yaşam ve Topluluk Alanları Çalıştayı

6 Şubat’ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler ve artçıları; Hatay, Adıyaman, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Adana ve Kilis’le birlikte 11 ili ve yaklaşık 13 milyon kişinin hayatını doğrudan etkiledi ve bu illerde büyük bir yıkıma sebep oldu. AFAD, depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 45 bini aştığını duyurdu. 1 milyon 971 bin kişi ise başka illere gitti, ülke genelindeki üniversite yurtları afetten etkilenen kişilere tahsis edildi ve üniversiteler uzaktan öğretime geçti. Afet bölgesinde eğitime ise 20 Şubat’a kadar ara verilmişti.

Bölgede barınma, sağlık, gıda, eğitim, su ve hijyen gibi pek çok hayati gereksinim bulunuyor. Ulusal, uluslararası ve bağımsız kurum ve kuruluşların bölgeye yardımları devam ediyor ancak iyi koordine edilmiş, hızlı ve afetten etkilenen bütün illeri kapsayabilecek çalışmalara duyulan ihtiyaç sürüyor. Bunun için kentsel, kırsal tasarımlar ve psikososyal çözümler; illerin, köylerin ve buralarda yaşayan kişilerin yaşamlarını devam ettirebilmeleri için büyük bir önem taşıyor.

ATÖLYE, Aposto ve Neol ekipleri olarak afetten etkilenen bölgede yaptığımız gözlemlerden, afetten etkilenen kişilerle yaptığımız görüşmelerden ve afet bölgesinde filizlenen sivil ve bağımsız inisiyatiflere yaptığımız tanıklıktan yola çıkarak 25 Şubat Cumartesi ve 26 Şubat Pazar tarihlerinde ATÖLYE’de Afet Sonrası Yaşam ve Topluluk Alanları Çalıştayı gerçekleştirdik. Amacımız bu çalıştayla farklı uzmanlıklara sahip kişi ve kurumları bir araya getirmek, hep birlikte doğru sorular sormak, orta ve uzun vadeli sistemlere dönüşebilecek fikirler ortaya çıkarmak ve somut adımlar atabilmek için projeler geliştirmekti.

Emre Erbirer, Aslı Sevinç Daver ve Atalay Akpınar kolaylaştırıcılığında geçirdiğimiz iki günün sonunda, 65’ten fazla kurumdan ve ilgili alanlarda bağımsız çalışan 100’den fazla katılımcıyla birlikte mimarlık, eğitim, sağlık, çocuk, erişilebilirlik, psikoloji, teknoloji, ekoloji, tarım, hayvancılık, kadın ve LGBTİ+’ların insan haklarını kapsayan konular özelinde çeşitli fikirler ve projeler geliştirdik.

Çalıştay, dört ana başlıkta gerçekleşen ve açık alan metodolojisini kullanan çemberler ile, bütün seslerin duyulmasına, kolektif üretime ve uzun süredir ihtiyaç duyduğumuz dayanışmaya alan açtı.

Deneyim Paylaşımı ve İzlenimler başlıklı ilk çemberde katılımcılar hem kendi alanlarından getirdikleri deneyim ve bilgiler, hem de afetten etkilenen bölgeden getirdikleri izlenim, deneyim ve öğrenimler ile problemleri tartıştı ve karşımızdaki bariyerleri konuştu. Çözüm Önerileri başlıklı ikinci çemberde, gruplar hâlinde Temel İhtiyaçlar (Gıda, Tarım, Su, Hijyen, Sağlık), Mekân (Ortak Alanlar, İhtiyaç Alanları, Rekreasyon Alanları), Sosyal Hareketlilik (Etkinlik, Ritüel ve Psikososyal Destekler), Yönetişim (Ekip ve Gönüllü Sistemi, Karar Alma Süreçleri) ve Sürdürülebilirlik (Finansal Yapı, Partnerlik, Fonlar, Ölçeklendirme) başlıklarında, mahalle ölçeğinde orta ve uzun vadeli fikir ve projeler geliştirildi. Eylem Planı başlıklı üçüncü çemberde katılımcılar geliştirdikleri fikir ve projelerin eylem planlarını ve yol haritalarını, diğer gruplardan aldıkları destekler ile geliştirdiler. Katılımcılar, son çemberde ise çalıştaydan sonra projelerle ilgili atabilecekleri adımlar ve sunabilecekleri katkılar ile ilgili taahhütlerini ve geçirdiğimiz iki günün yansımalarını paylaştı.

Çalıştaya 65’ten fazla kurumdan ve ilgili alanlarda bağımsız çalışan 100’den fazla katılımcıyla fazla kişi katılmış olsa da, çalıştayda ortaya çıkan projelerin adalet, eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılık perspektifinden ele alınması için başka nitelikli katkılara ve görüşlere ihtiyacın sürdüğü aşikâr. Üretilen çözümlerin, insan onuruna yaraşır ve tüm canlılara saygılı bir şekilde hayata geçmesi için, sürecin evrensel tasarım ilkelerine paralel ve kimseyi geride bırakmayacak şekilde devam etmesi için çalışıyoruz. Önümüzdeki günlerde çalıştayın yansımalarını paylaşmaya devam edeceğiz ve bu toplulukla anlam yaratan işler ve işbirlikleri için nasıl ilerleyebileceğimize dair tartışmalara devam edeceğiz.