Albüm incelemesi: Sufjan Stevens, Javelin

Detroit çıkışlı şarkıcı, söz yazarı, şair ve müzisyen Sufjan Stevens hâlâ Tumblr kullanan nadir kişilerden. Sanatçı, yeni albümü Javelin çıkmadan hemen önce Tumblr hesabından hastane odasından bir fotoğraf paylaşarak Guillain-Barre sendromuna yakalandığını açıkladı: “Geçen ay bir sabah uyandım ve yürüyemiyordum. Ellerim, kollarım ve bacaklarım uyuşmuştu. Gücüm, hissim, hareket kabiliyetim yoktu. Kardeşim beni acil servise götürdü ve bir dizi testten sonra nörologlar bana Guillain adı verilen bir oto bağışıklık bozukluğu teşhisi koydu. Vücudumu tekrar forma sokmak ve yeniden yürümeyi öğrenmek için tedavilerden geçiyorum. Yavaş bir süreç ama ‘iyileşeceğim’ diyorlar.” (Sanatçı hastane sürecini Tumblr hesabında yayınlamaya devam ediyor.)

Öte yandan Stevens, babasının vefatının hüznünü üzerinden daha atamamışken uzun süredir birlikte olduğu partneri Evans Richardson’ın da hayatını kaybettiğini yine bir Tumblr gönderisiyle duyurdu. Sanatçının onuncu stüdyo albümü Javelin’in ilham kaynağı da yaşadığı bu acı dolu süreçlerin ardından geldi. Sözlerdeki bıçak gibi keskin melankoli, geride kalan duyguların yansıması oldu âdeta.

Javelin, Stevens’in 2015 yılında çıkardığı kariyerinin en önemli albümü Carrie & Lowell’ın devamı niteliğinde olmakla birlikte müzikal açıdan çok daha görkemli bir seviyeye ulaştığı kişisel başyapıtı.

^{Sufjan Stevens}

Birilerinin ruhuna yürüyen şarkılar

Albüm, Goodbye Evergreen ile açılıyor. Şarkı, aşk, kayıp ve kendini yok etme temaları üzerine kurulu. Stevens, kendisini zehirlediğine inandığı acıdan kurtulmanın yollarını arıyor şarkı boyunca. Parçanın oldukça hüzünlü bir girişi var. Şarkının ortalarındaki elektronik dokunuşlar, tamamı kadınlardan oluşan koroyla birlikte senfonik bir hâl aldı. Hemen ardından da tüm hüzün bulutları dağıldı.

Ardından gelen A Running Start’ta sanatçının diğer albümlerinde etkisi hissedilen banjonun ortama girişine tanıklık ettik. Stevens, sözlerle mistik bir atmosfer yaratarak bağlantı kurmanın özleminden bahsetti ve sevginin dönüştürücü gücüne dahil oldu. 

Albümün en önemli parçalarından biri kuşkusuz Will Anybody Ever Love Me. Âdeta 2000’lerdeyim ve shuffle modundaki iPod’umda aniden bu şarkı karşıma çıkmış gibi... Hissi de o zamanlara ait. Sanatçı, parçanın klibini ilk kez şu sözlerle duyurdu: “Bu videoyu çekerken aslında şunu düşünüyordum: Birinin ruhuna yürümek... Çayırlar, seçilmiş anıları görmeye başladığınız zamandır. Kuzey Dakota’nın çimenli tepelerinde daha büyük düşünceler gömülü gibi görünüyor. Sonra koro geliyor. Tek bir anıya takıntılı olmak. Anlam kuleleri inşa etmek, tekrarlamak ve güçlendirme yoluyla anlık olayları anlamlandırmaya çalışmak...” Yumuşak bir piyano, yaylılar ve yine korodan oluşan şarkıda, kırılgan bir Sufjan var. Sonuçta hepimizin kendi öz değerimizden şüphe ettiğimiz anlar olmuştur. Şarkıya ismini veren o basit soruda da bunu duyuyoruz zaten. Özgüvensizliklerini açıkça dile getirirken ki yıkıcılık ve tüm bunların müzikle birleşmesi eşsiz bir ahenk yarattı.

Will anybody ever love me?
For good reasons
Without grievance, not for sport
Will anybody ever love me?
In every season

^{Sufjan Stevens, Javelin}

Yüksek ve yoğun ruh hâlleri

Javelin, iç acıtan gözlemlerle dolu bir albüm. Buna en iyi örneklerden biri Everything That Rises. Derinden gelen yaylılar, ruhani bir havaya sahip koroyla birleşince ilahi havasına büründü. İçindeki şeytanlarla boğuşan bir adamın İsa’dan manevi rehberlik istediği bir ilahi. 

Genuflecting Ghost, akustik yapısıyla dinleyiciyi sanatçının eski albümü Illinois’e geri götürdüğünü söylemek mümkün. Şarkının elektronik düzenlemelerle yüksek bir ruh hâline ulaştığı bir finali var. 

My Red Little Fox’ta Stevens narin romantizmini dizelere döktü. Stevens’ın dine dair kelime oyunlarının bolca işitildiği albümdeki bu şarkıda Hıristiyanlığa dair göndermelerde bir dua etkisi de hâkim. Parçada partnerinin ona karşı daha açık olmasını isteyen Stevens, talebini şu sözlerle sayıkladı:

"Kiss me with the fire of gods
So kiss me as I am lost
Kiss me like the wind
Now I sing it won’t you"

Aydınlık müzik eşliğinde yıkıcı sözler

Bir ayrılık şarkısı olan So You Are Tired’ta Stevens başarısız ilişkisindeki gerçekliği nazikçe kucakladı ve 14 yılını geriye sardı. Şarkının aydınlık melodisinin üzerinde yıkıcı sözler mevcut. Stevens’ın genel müzikal dili de hep bu yönde zaten. Tüm ağır, omuzlarınıza yük gibi oturan sözleri tüy hafifliğindeki bestelerle birleştirmesi. Şarkının sonlarına doğru ise koro eşliğinde bir umut ışığı yapmayı tercih etti ve sanki kırılan kalbinin parçalarını yeniden bir araya getirmek istediğini anlattı. Bence bu parçayı günün birinde bir filmin soundtrack’inde muhakkak işiteceğiz.  

"So you are tired of us
So rest your head
Turning back fourteen years
Of what I did and said

So you are tired of evеn my kiss
So go back to your den"

Albüme adını veren ve bir başka kalbi delen şarkı da Javelin (To Have and to Hold). Parça, iki dakikayı geçmeyen kısalığı ve Steves’ın sesinin sadeliğiyle ön planda. Albümdeki en kısa ve en basit şarkı. Sanatçının pişmanlık dolu sözlerindeki her tekrarın derin izler açtığını söylemek mümkün.

Shit Talk’ta ise sevmekten asla vazgeçmeyeceği bir sevgiliye ve asla yürümeyecek bir ilişkiye yapılan veda var. Albümün genel ruh hâli en iyi bu şarkıda yer buldu. Şarkı, bir ilişkinin çöküşüyle başlayan ve her şeye rağmen sevmenin inancına çekilen bir akışa sahip. Sözleri de bu açıdan dikkat çekiçi: “I will always love you. But I can not live with you.” Şarkıda ambiyans müziği formunda bir final mevcut. Albümün prodüktörlüğü dışında tüm enstrümanlarını da çalan Stevens’a sadece bu şarkıda The National’dan Bryce Dessner gitarıyla eşlik etti.

Albüm Neil Young’ın 1972 tarihli Harvest albümünden There’s a World şarkısının bir cover’ıyla son buldu. Stevens, ukulele ile şarkıyı söylerken folk kökenlerine de bir anlamda selam gönderdi.

^{Sufjan Stevens | Fotoğraf: Craig Sjodin}

Acıdan geçen şarkıların sesi: Sufjan Stevens

21. yüzyılın en iyi bestecilerinden olan Sufjan Stevens, bu incelikli albümünü vefat eden partnerine adadı ve ilk kez cinsel yönelimini de dile getirdi: “Bu albüm hayatımın ışığı, sevgili partnerim ve nisan ayında vefat eden en iyi arkadaşım Evans Richardson'a ithaf edilmiştir. O, hayatta bir kez karşılaşabileceğiniz ender ve güzel insanlardan biriydi. İlişkilerin bazen çok zor olabileceğini biliyorum, ancak sevdiklerinize özen göstermeye değer. Eğer bu tür bir aşkı bulursanız, onu yakınınızda tutun. Sıkı tutunun, tadını çıkarın. Onunla ilgilenin ve ona sahip olduğunuz her şeyi verin. Özellikle de zor zamanlarda.” 

Javelin, Sufjan Stevens’in 2015’te çıkan Carrie & Lowell’dan bu yana şarkıcı-söz yazarı kimliğine dönüşünün de bir simgesi oldu. Sanatçının ev stüdyosunda kaydedilen albümün kapak tasarımı da Stevens’a ait. Kapakta albüme katkıda bulunanların fotoğraflarından oluşan bir kolaj var. 

Stevens, son albümünde sevmenin ve ardından kaybetmenin neler hissettirdiğini adeta kulağımıza fısıldadı. Bu senenin kesinlikle en iyi albümünü bize armağan etti. Bence acının ya da melankolinin bir sesi olsaydı bu kesinlikle Sufjan Stevens’a ait olurdu.