Asbestli gemiyi durdurmak için son 20 gün

Türkiye’nin Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’tan plastik çöp ithal etmesi uzun süre konuşulmuştu. 2004 ile 2020 yılları arasında Türkiye’nin plastik atık ithalatının 196 kat arttığı tespit edilmiş, plastik atıkların sağlıksız koşullarda depolandığı ve yakıldığı görüntüler kamuoyuyla paylaşılmıştı.

Türkiye’de özellikle 2017'den itibaren bu atıkları geri dönüştürmek için pek çok tesisin kurulduğu, hükümetin de ekonomik büyüme ve istihdam adına ithal edilen plastik atık başına teşvik verdiği ifade edilmişti. Greenpeace, toprakları ve denizleri kirleten, insan sağlığına zarar veren bu ithalata karşı “Türkiye Plastik Çöplüğü Olmasın” kampanyasını başlatmıştı.

Henüz bu konu gündemdeyken Greenpeace dikkatleri yeni bir probleme çekti: Türkiye’ye doğru gelen asbestli gemi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın, tepkilere rağmen 30 Mayıs 2022’de sökümüne izin verdiği asbestli geminin Brezilya'dan İzmir’e yolculuğu sürüyor. Bakanlık, Brezilya Donanması'nın emekliye ayırdığı zehirli uçak gemisinin İzmir Aliağa’da sökümü için Sök Denizcilik adlı firmaya izin vermişti. Greenpeace, Brezilya yargısının "limandan ayrılamaz" kararına rağmen mahkeme kararını yok sayarak 6 Eylül'de Aliağa'ya varması beklenen zehirli gemiyi durdurmak için son 20 gün kaldığını duyurdu. Geminin rotasının yeniden Brezilya’ya döndürülmesi çağrısı yaptı.

2004’te başka bir zehirli gemide 45 ton olduğu iddia edilen asbestin 760 ton olduğunu ispatlayan ve geminin Türkiye ve Hindistan’a girişini eylemlerle engelleyen Greenpeace açıklamasında “14 yıl önce oluşan kamuoyu baskısını oluşturamazsak maalesef bu sefer sonuç, Türkiye çevre ve insan haklarını ihlal eden büyük bir hata olarak tarihe geçecek.” ifadelerine yer verdi.

Aliağa Çevre Platformu, ilçe meydanında her gün 18.30’da bir araya gelerek yaklaşan gemiye karşı nöbet tutmaya başladı. Platform, “Bizler inatla bu gemiyi ülkemiz karasularına sokmayacağız ve sökümüne izin vermeyeceğiz. İşçi kardeşlerimize sesleniyoruz, bu gemiyi sökmeyin. Aliağa dünyanın çöplüğü değildir demek için nöbetteyiz.” açıklamasında bulundu.

Tepkiler

CHP, gemideki nükleer serpinti ölçümlerine dair net veri olmadığının, geminin halk ve çevre sağlığını riske atacağının, Hindistan’daki yetkililerin geminin sökümünün ülkelerinde yapılmasına izin vermediğinin altını çiziyor. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, gemide 600 ton asbest bulunduğunu, Hindistan’ın geri gönderdiği geminin Türkiye’ye alınmasının “onur kırıcı” olduğunu ifade ediyor ve tüm İzmirlileri vatandaş olarak başlattığı dava sürecine katılmaya çağırıyor.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği de çevre kirliliği ve toplum sağlığı riskleri nedeniyle pek çok ülkenin söküm sektöründen çekildiğini, Türkiye'nin Pakistan, Hindistan ve Bangladeş gibi ülkelerin olduğu sektördeki liderliğinin sorgulanması gerektiğini ifade ediyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise gemide 600 değil 9,6 ton asbest olduğunu, gemi geldiğinde gazetecileri ve ilgilileri çağıracaklarını, “çevreye ve insana zararlı hiçbir şeye izin vermeyeceklerini” söylüyor. Soyer ise “Bu geminin tehlikeli atık envanterini çıkartan firma girilemeyen yerler olduğunu söylüyor. Biz gezip neyi göreceğiz?” sorusunu soruyor.

Asbest nedir?

Kimyasal ve fiziksel özellikleri sebebiyle inşaat, gemi, otomotiv, tekstil ve diğer sanayi alanlarında tercih edilen bir ürün olan asbestin lifleri havada solunur hâle geldiğinde ölümcül oluyor. Solunan lifler akciğerlerde birikiyor, zedelenmelere, su toplanmalarına, zar kalınlaşmalarına, fonksiyon bozukluklarına ve kansere yol açıyor. Asbestli malzemelerin üretiminde ve sökümünde çalışanlar ya da bu işlemlerin yapıldığı alanların yakınlarında yaşayanlar büyük sağlık problemleri yaşayabiliyor.