Black Friday’den Kaçış Mümkün mü?

Kafamızı nereye çevirsek indirim oranları, sosyal medyada influencerlar tarafından gözümüze sokulan linkler, “aman kaçırmayın” hissini pompalayan sloganlar… Peki bütün bunları es geçmemiz mümkün mü? Zor, ama mümkün. Aslında bütün bu denklemin arkasındaki daha çok satın almamız için bizi dürten faktörlerin farkına varırsak, karar alma sürecimizi kendimiz ihtiyaçlarımıza göre yönetebiliriz.

Black Friday öncesi, The Behavioral Insights Team tarafından sosyal medyada paylaşılan örnek bir ilân aslında tüketim çılgınlığı arkasındaki sırları ortaya döküyor. Davranış Bilimi alanında bünyesinde dünyada önde gelen akademisyenleri bulunduran The Behavioral Insights Team insan davranışını anlamak ve insan davranışına etki edebilmek üzere kuruldu. Kâr amacı gütmeyen inovasyon kuruluşu Nesta sahipliğinde, 1000’den fazla projeyi üstlendi. Harvard, Oxford, Cambridge gibi dünyanın önde gelen üniversitelerle iş birliği içerisinde 700’ü aşkın kontrollü deney gerçekleştirdi.

İşte dikkat etmemiz gereken 5 tuzak:

1. Çerçeveleme Etkisi: Önümüze düşen görsellerdeki tanımlamalara dikkat edelim. Örneğin “yılda sadece bir kez” diye paylaşılan ilan, almazsak kaçıracağımız hissini bize aşılayarak ihtiyacımız olmayan şeyleri de sepete attırabiliyor. Pazarlama e-posta aboneliklerinden çıkmak ve sosyal medyada bazı hesapları sessize almak, bu ilanlara maruz kalmamızın önüne geçebilir.

2. Demirleme Etkisi: Aslında başlangıç fiyatı çok daha yüksekten başlatılan ürünler için sanki yüzde 70-80 indirimler söz konusuymuş gibi bize sunulan ilanlara dikkat edelim. 2020’de İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre 119 adet üründen sadece 3’ünün en düşük fiyatla Black Friday’de satıldığı tespit edilmiş. İndirim öncesi gerçek fiyatını araştırmak ve en ucuz ürünün nerede satıldığını bulabileceğimiz Google Shopping gibi araçlar, indirimleri değerlendirmek için bize yardımcı olacaktır.

3. Yanlış Kıtlık Etkisi: “Satın almanız için son fırsat”, “Sadece 3 adet stok kaldı”, “10 Müşteri daha bu ürüne bakıyor” gibi söylemler gerçekte olduğundan çok daha az zamanımız kaldığını ve ürünün elimizden kayıp gitmemesi için hızlıca sepete atmamız gerektiğini bize söylüyor. Bu gibi durumlarda sakin olun, çok acele karar vermeyin. Zamanımız olduğunda, daha rasyonel seçimler yapabileceğimizi hatırlayın. Önceden almak istediklerinizin listesini yapmak, sizi gereksiz alışverişten kurtarabilir. Ayrıca diğer insanların ve özellikle influencerlar gibi medyadaki etkili figürlerin o ürünü alması sosyal normların da etkisiyle bizi o ürüne doğru yönlendirebiliyor. Bu etkiyi alışveriş yaparken aklımızın bir köşesinde tutmak, sürekli link paylaşanları bir süre sessize almak faydalı olabilir.

4. Saklı Bilgiler ve Yanlış Yönlendirmeler: Satıcılar önemli bilgileri küçük puntolarla çok da gözükmeyen yerlere sıkıştırmış olabilir. Teslimat ücretlerine, iade politikasına satın almadan önce dikkat edin. Black Friday’e özel çıkan bir ürün söz konusuysa mutlaka inceleyin ve benzer ürünlerle karşılaştırın. Çok iyi bir fırsatla satın aldığınızı düşündüğünü ürün, özellikleri ve ömrü bakımından sizi üzebilir.

5. Tavşan Deliği Etkisi: “Bu ürünü satın alanlar, şunlara da baktı”, “Bu ürünü alana, şu ürün yüzde 20 indirimle” gibi sloganlar bizi kör kuyulara atabilir. Unutmayalım ki alışveriş siteleri, bize hep daha çok ürün aldırmak için tasarlandı. Önceden bir alışveriş listesi hazırlamak bu deliğe düşmemek için bize yardım edebilir.

Artık bunları biliyorsunuz ve bu tuzaklara düşmeyeceğinizi düşünüyorsunuz. Aslında bilmek işin yarısı olsa da karar verme sırasındaki dikkatimiz ve duygularımız oldukça etkili. Yine da bütün bunların farkında olmak, çok hızlı akan bir nehre atlamadan önce can yeleğimizi takmak gibi. Can yeleğinizi size uzatarak, kara cumada gezegenimiz ve bütçeniz için iyi kararlar almanızı diliyoruz.