Bu Yaz Çocuklarımız Hangi Hikâyelerle Büyüyecek?

Aslı Tuğçe Sözdinler

Okullar kapanıyor. Çantalar boşalıyor, ödevler azalıyor, sabah telaşları yerini daha yavaş akan günlere bırakıyor. Çocukların bir salyangozu uzun uzun inceleyebildiği, deniz kabuklarını ceplerine doldurduğu, bir köpeğin peşinden saatlerce koştuğu uzun yaz günleri kapıda. Belki de asıl soru çocuklara doğayı nasıl sevdireceğimiz değil; büyürken bu bağı nasıl koruyacağımız.

Yaz tatili yaklaşırken bunu düşünüyorum. Okul yılı boyunca yetişemediğimiz şeylerden biri de bazen sadece dışarıda olmak. Ağaçlara bakmak, bir patikada yürümek, bir hikâyenin içine girmek. Belki bu yaz birlikte okunacak birkaç kitap ve izlenecek birkaç film, çocukların doğayla kurduğu ilişkiyi biraz daha besleyebilir.

Çocuklara kitap önerirken ya da birlikte bir film seçerken genellikle eğlenceli, sürükleyici veya eğitici olanları arıyoruz. Oysa bazı hikâyeler var ki çocuklara fark ettirmeden dünyaya dair bir bakış açısı da kazandırıyor. Doğayla ilişkimizi, başka canlılara karşı sorumluluğumuzu, iş birliğini, cesareti ve umudu anlatıyor.

Bu yaz çocuklarla birlikte keşfedilebilecek birkaç hikâye önerisi:

Film ve Kitap Bir Arada:

• The Lorax

Yaş: 8+

Dr. Seuss’un klasik kitabından uyarlanan bu film, ağaçların yok olduğu bir dünyada geçiyor. Film kitabın oldukça genişletilmiş bir uyarlaması. Önce kısa kitabı okuyup sonra filmi izlemek çok keyifli olabilir.

• The Wild Robot / Vahşi Robot

Yaş: 8+

Belki de son yılların en etkileyici animasyonlarından biri. Bir robotun vahşi doğada hayatta kalmaya çalışmasını anlatıyor. Hikâye teknoloji ile doğanın karşı karşıya gelmesinden çok, uyum sağlamanın ve birlikte yaşamanın hikâyesi. Filmden önce kitabı okumak güzel olabilir. Kitap daha sakin ve derin; film ise görsel olarak büyüleyici.

Bonus: 2025 Oscar’larında 3 dalda aday gösterildi.

• The Secret Garden / Gizli Bahçe

Yaş: 8–13

Belki listedeki en güzel “önce kitap sonra film” eşleşmelerinden biri. Doğa sevgisi, iyileşme ve arkadaşlık üzerine zamansız bir hikâye.

Filmler:

• WALL-E

Yaş: 7+

Tüketim alışkanlıklarımız, teknolojiye bağımlılığımız ve dünyayla kurduğumuz ilişki üzerine düşündüren bir film.

Bonus: Oscar En İyi Animasyon ödülü sahibi

• Song of the Sea / Deniz Şarkısı

Yaş: 8+

Film, İrlanda mitolojisinden beslenen, doğa ve aidiyet üzerine çok şiirsel bir hikâyeyi anlatıyor.

• My Neighbor Totoro / Komşum Totoro

Yaş: 5+

Doğayı bir “kaynak” değil, bir dost olarak gören nadir filmlerden biri.

Kitaplar

• The Last Wild/Son Yaban Sürüsü – Piers Torday

Yaş: 9-13

Hayvanların neredeyse tamamen yok olduğu bir dünyada geçen sürükleyici bir macera. Çevre temalı olmasına rağmen ders vermeye çalışmıyor; önce iyi bir hikâye anlatıyor.

• The Explorer/Kaşif – Katherine Rundell

Yaş: 10-14

Amazon yağmur ormanlarında geçen bu macera romanı, keşfetme duygusunu yeniden hatırlatıyor.

Belki de çocuklarımıza bırakabileceğimiz en değerli şeylerden biri, doğayla kurdukları o erken bağdır. Bir salyangoza duyulan merak, bir ağacın gölgesinde geçirilen bir öğleden sonra, birlikte okunan bir hikâye ya da birlikte izlenen bir film…

Yıllar sonra Loraks’taki Truffula ağaçlarını, Vahşi Robot’un Roz’unu, Gizli Bahçe’nin paslanmış kapısını ya da Totoro’nun ormandaki sessiz bekleyişini ne kadar hatırlayacaklarını bilmiyorum. Ama bir robot için endişelendiklerini, bir ağacın kesilmesine üzüldüklerini ya da gizli bir bahçeyi keşfetmenin heyecanını hissettiklerini hatırlayabilirler.

Ve bazen doğayı koruma isteği tam da böyle başlar: Bir yerle, bir canlıyla ya da bir hikâyeyle bağ kurarak. Sevdiğimiz şeyleri kaybetmek istemeyerek. Belki yıllar sonra bir ormanda yürürken kendini evinde hisseden, sahilde bulduğu bir deniz kabuğu ile heyecanlanan ya da bir hayvanın hikâyesine kayıtsız kalamayan bir yetişkinin hikayesinde bu film ve kitapların küçük bir payı olur.