Diplomaside hareketli günler

Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Batı ülkelerinin yaptırımlarına katılmamakla beraber, Rusya’ya destek vermeyerek Türkiye, coğrafi konumunun önemini bir daha vurgulamış oldu. Bu ikinci yazıda, Antalya Diplomasi Forumu dışında İsrail, Azerbaycan, Ermenistan, Yunanistan ve Almanya’nın Türkiye’ye yaptıkları üst düzey ziyaretleri ve gerçekleşen diplomatik temasları aktaracağım.

Rusya’nın sürdürdüğü saldırganlık Avrupa'nın güvenlik korkusunu artırırken Türkiye'de baş döndürücü bir diplomasi yoğunluğuna da sebep oluyor. Yapılan diplomatik temaslar, Rusya'nın uyandırdığı güvenlik korkusunun yanında uygulanan yaptırımlar dolayısıyla enerji akışına alternatif yollar yaratmak amacını taşıyor. Ortaya çıkan ortak güvenlik ve ekonomik endişelerin ışığında yapılan görüşmelerin somut değişimlere yol açıp açmayacağını ise gelişmeleri takip ederek görebileceğiz.

Erdoğan-Herzog görüşmesi

Ziyaretlerin ilki, 9 Mart'ta İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından yapıldı. 2007'den bu yana iki ülke arasındaki ilk üst düzey görüşme gerçekleşmiş oldu. Ortak basın toplantısında iki lider Doğu Akdeniz’de enerji iş birliği konusuna değindi. Konuyla ilgili Erdoğan, "Daha önce başlatılmış olan enerji konusundaki iş birliğini yeniden hayata geçirmek için bu bir fırsattır diye düşünüyorum" dedi.

Erdoğan-Aliyev görüşmesi

2 gün sonra Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Çankaya’da görüştü. 3 saat 45 dakika süren toplantıda Ukrayna'daki son durum, Karabağ Savaşı’nın ardından planlanan Zengezur Koridoru ve Türkiye-Nahçıvan doğal gaz boru hattı projesi, Türkiye-Azerbaycan iş birliğinin Avrupa'nın enerji güvenliğine katkısı ve iki ülke arasındaki dostluk masaya yatırıldı.

Çavuşoğlu-Mirzoyan görüşmesi

Ocak ayında Ermenistan ile başlatılan normalleşme süreci de Çavuşoğlu ile Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan'ın Antalya'da görüşmesiyle bir adım ilerledi. Çavuşoğlu, "Biz Güney Kafkasya'da istikrar ve barış için çaba sarf ediyoruz” dedi ve bu çabaya destek gördüğünü belirtti. Geçen ay Spektrum'da ele aldığım Ermenistan ile ilişkilerin iyileşmesi, Güney Kafkasya-Avrupa arasında özellikle enerji akışı anlamında büyük önem taşıyor.

Erdoğan-Miçotakis görüşmesi

İkili ilişkilerin yakın olmadığı bir diğer ziyaretçi Yunanistan oldu. 13 Mart’ta Başbakan Kiryakos Miçotakis ile Erdoğan görüştü. Atina, Akdeniz'de kıta sahanlığından göçmenler konusuna kadar süregelen anlaşmazlıklara rağmen Türkiye'yle ilişkileri iyileştirmeye karar verildiğini açıkladı, özellikle ekonomik alanda yakınlaşma konusunda umutlu olunduğunu belirtti.

Erdoğan-Scholz görüşmesi

Son olarak, Pazartesi günü Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un ilk Türkiye ziyareti dikkat çekti. Erdoğan ile ortak basın toplantısında Ankara ve Berlin’in Ukrayna kriziyle ilgili ortak görüş ve kaygıları taşıdıkları belirtildi ve NATO iş birliğinin altı çizildi.

Erdoğan’ın yalnızlığı bitti mi?

Siyaset bilimci Berk Esen, dış politikada göze çarpan değişiklikleri Medyascope'ta "Erdoğan’ın yalnızlığı sona erdi" ifadeleriyle yorumladı. Esen, Rusya tehdidinin artmasıyla uluslararası sistemde dengelerin değiştiğini ve devletlerin birbirleriyle ilişkilerini yeniden değerlendirdiğini ifade etti. Bu çerçevede son dönemde Erdoğan ile ilişkilerin araçsallaştığı gözleminin de değişmeye başladığını belirtti. Esen’e göre Erdoğan’ın yalnızlığını kırma çabası, Mısır, Ürdün, İsrail ve Suudi Arabistan gibi bir dizi ülkeyle gerçekleştirdiği temaslarla başlamıştı fakat gündeme oturan Rusya tehdidiyle "dış politikaya âdeta reset atıldı." 

Öte yandan, tüm bu diplomatik temasların, Türkiye'de önceden var olan ve savaşla kötüleşen ekonomik durumu iyileştirmek için bir araç olmadığını da belirtmekte fayda var. Esen, dış politikada bu hamlelerin ülke ekonomisini etkilemeyeceğini, dolayısıyla orta-uzun vadede hükümetin oy potansiyelini arttırmada önemli bir rol oynamayacağını belirtiyor.

Önümüzdeki süreç

Diplomasi gündemi, yeniden dillendirilen Soğuk Savaş dinamikleri içinde bölgesel ve global olarak yaşanabilecek değişimlere işaret ediyor. Bir yandan Türkiye, Rusya-Ukrayna gündeminde en önemli parçalardan biri hâline geliyor. Türkiye ile süregelen anlaşmazlıklar ve soğukluklara rağmen tekrar iletişime geçiliyor. Öte yandan Rusya’ya karşı yaptırımların sertleşerek sürüyor. Kısa vadede en önemli soru, bu durumda Türkiye’nin tarafsızlığını ne kadar uzun süre devam ettirebileceği. Uzun vadedeyse uluslararası güvenlik ve ekonomik kurumların nasıl bir şekil değişikliğe gidecekleri önem taşıyor.