El kronometrelerinden AI’a: Olimpiyat’ın teknoloji yolculuğu

İlk modern Olimpiyat Oyunları, 1896’da Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından Atina’da düzenlendi. 14 ülkeden 241 sporcunun toplamda 43 yarışta mücadele ettiği ilk modern Olimpiyat’ta teknoloji kullanımı, el kronometresi gibi oldukça temel araçlarla sınırlıydı. Fakat aradan geçen 128 yıl içinde spor müsabakalarındaki teknoloji kullanımında çarpıcı bir artış yaşandı. El kronometreleriyle başlayan bu teknolojik yolculuk, bugün yapay zeka, akıllı giysiler ve sanal gerçeklik gibi pek çok inovasyonu içinde barındıran bir arenaya kadar uzandı. 

Ayrıntılar: Olimpiyat Oyunları, elbette hâla birçok temel teknolojik aracın kullanımına sahne oluyor. Fakat yapay zeka, sanal gerçeklik ve blokzinciri gibi yeni teknolojiler, spor müsabakalarında daha çevre dostu, verimli, ilgi çekici, etkileşimli ve adil bir ortamın yaratılmasına olanak tanıyor. 26 Temmuz’da başlayan 2024 Olimpiyat Oyunları da kendi müsabakalarında bu teknolojilerin birçoğuna yer veriyor. 

• Özellikle yapay zeka, bu yıl Olimpiyat’ın birçok alanında gördüğümüz inovatif teknolojilerin başında geliyor. 

Yapay zeka: IOC, Olimpiyat müsabakalarını yapay zeka desteğiyle güçlendirmek için Alibaba, Deloitte, Intel, OMEGA, Warner Bros., Discovery ve NBC gibi birçok şirketle işbirliği içinde çalışıyor. Komite, yapay zeka destekli bir izleme sistemi üzerinden müsabakalarda yer alan sporcuları siber zorbalıktan korumayı hedefliyor. Sistem, sporcuların sosyal medya hesaplarını takip ederek bu hesaplara gelen kötü niyetli mesaj ve yorumları işaretliyor ve ilgili birimlere raporluyor. 

• Ayrıca sporcular, Intel ile işbirliği içinde geliştirilen yapay zeka destekli bir sohbet robotu ile iletişime geçerek Olimpiyat Oyunları’na ilişkin sık sorulan sorulara hızlı yanıtlar alabiliyor. Robot, sosyal medya kullanımına yönelik yönergeler ve dopingle mücadele kuralları gibi Olimpiyat kurallarını da görüntüleyebiliyor. 

• IOC, ilerleyen yıllarda Olimpiyat Oyunları’nın daha çevre dostu bir şekilde hayata geçirilebilmesi için de yapay zekadan faydalanıyor. 2020 yılından bu yana Olimpiyat’taki enerji tüketimine ilişkin verileri gerçek zamanlı olarak toplayan komite, bu verileri gelecekteki Olimpiyat Oyunları’nı daha çevre dostu biçimde organize etmek için kullanmayı planlıyor. 

• IOC ve Intel, bu hedef doğrultusunda müsabaka alanlarının dijital ikizlerini kullanarak ilerideki Olimpiyat Oyunları’na ilişkin stratejiler geliştiriyor. 

Bununla birlikte: Yapay zeka, Paris 2024 Olimpiyat Oyunları’nda yayınları ve izleyici deneyimini iyileştirmek için de kullanılıyor. Alibaba tarafından geliştirilen yapay zeka destekli ve bulut tabanlı yayın altyapısı, rekor sayıda kameraya sahip bir sistemle müsabaka kayıtlarını yeniden oynatabiliyor. Bu sayede üç boyutlu modeller ve ilave görüş açıları oluşturulabiliyor. 

• Sistem, izleyicilerin bazı anları daha farklı kamera açılarından tekrar izleyebilmesine olanak tanıyor. 

• Yapay zeka destekli hareket yakalama teknolojisi ise yarış sırasında izleyici ve yorumcuların sporcuların hareketleri ve tam pozisyonlarını gelişmiş kamera ve sensörler aracılığıyla takip etmesine olanak tanıyor. 

Bulut teknolojileri: Olimpiyat Oyunları, yayın altyapısında bulut teknolojilerinden de faydalanıyor. Alibaba’nın bulut bilişim birimi Alibaba Cloud’un 2018 yılında OBS ile geliştirdiği OBS Cloud sistemi, müsabakalara ilişkin tüm içerik ve kayıtları bulut sistemleri üzerinden aktarıyor. Bu sayede Olimpiyat’ın karbon ayak izi de önemli ölçüde azaltılıyor. 

OMEGA ortaklığı: İsviçre merkezli lüks saat üreticisi OMEGA, bu yıl 31’inci kez Olimpiyat Oyunları’nın resmi kronometre ortağı pozisyonunda bulunuyor. OBS ile işbirliği içinde sistemlerini yapay zekaya entegre eden şirket, Olimpiyat Oyunları’nda yapay zeka desteğiyle zamana ilişkin tüm verileri daha hızlı ve anlaşılır bir biçimde sunuyor ve bu verilere ilişkin grafikler oluşturuyor. 

• OMEGA’nın yüzme yarışları için su içine yerleştirdiği bilgisayar görüşü destekli 4 kamera, belirli hareketleri tanıyabiliyor ve analiz edebiliyor. 

• Yüzücülerin 1 dakika içinde kaç kulaç attığını ve ne kadar mesafe kat ettiğini gerçek zamanlı olarak hesaplayabilen kameralar, bu verileri diğer yüzücülerin verileriyle de karşılaştırıyor. 

• Atletizm pistinde ise OMEGA’nın teknolojileri, sıklıkla çizgiye ilk ulaşan sporcunun belirlenmesinde kullanılıyor. Piste yerleştirilen ve saniyede 40 bin kare yakalayabilen kameralar, çok daha yüksek çözünürlüklü görüntüler sunuyor. 

Öne çıkan anlar: Olimpiyat Oyunları’nın öne çıkan anları da Intel’in geliştirdiği yapay zeka destekli bir sistem aracılığıyla otomatik olarak derleniyor. Yapay zeka üretimi bu kısa videolar, daha sonra Instagram’da Reel formunda da yayınlanıyor. 

• Intel, sistemin Olimpiyat Oyunları’nın video arşivinden alınan içeriklerle eğitildiğine işaret ediyor. 

Akıllı telefon ve 5G destekli açılış seremonisi

Olimpiyat Oyunları’nın resmî sponsorlarından biri olan Samsung, 26 Temmuz’da Seine Nehri’ndeki açılış töreninde her ülkenin teknesine Galaxy S24 Ultra akıllı telefon modelini yerleştirdi. Bu sayede açılış seremonisi sırasında Orange’ın 5G ağı kullanılarak tekne içinden de görüntüler aktarıldı. 

Önemli ayrıntı: Söz konusu uygulama, Olimpiyat’taki yelken yarışlarında da kullanılacak. 

Sensörlü göğüs bantları: IOC, sporcuların göğsüne yerleştirilen numaralı bantları da artık kredi kartı boyutunda bir sensörle donatıyor. Bu sensörler, sürekli olarak pistteki koşucuya ilişkin verileri aktarıyor. Yüksek hızlı bilgisayarlara gönderilen veriler atletin parkurdaki konumu ve 1 dakika içinde kaç adım attığı gibi bilgileri de içeriyor. 

• Bilgisayarlara sensörler aracılığıyla saniyede 2 bine yakın veri aktarılıyor. Bu sayede izleyiciler, yarışta kimin avantaj sağladığı, kimin kaybettiği veya kimin yarışı önde götürdüğü gibi bilgileri gerçek zamanlı olarak görebiliyor. 

• Bazı dallarda spor ekipmanları da çipler ve sensörlerle donatılıyor. Böylece antrenman senaryolarında sporcu performansı artırılabiliyor veya müsabakalarda tartışmalı kararların önüne geçilebiliyor. 

Elektrikli araçlar: Paris 2024 Olimpiyat Oyunları, karbon emisyonunu azaltmak için elektrikli araçlarla servis hizmeti sunuyor. Böylece sporcular, personeller ve seyirciler, seyahat sürecine ilişkin karbon ayak izini minimuma indirerek müsabaka alanlarına ulaşabiliyor. 

VAR: İlk kez 2018 yılında kullanılmaya başlanan “Video Assistant Referee (VAR)” sistemi, adil oyunu teşvik etmek ve taraftarlarla sporcuların müsabakaya güvenini artırmak için kullanılan teknolojilerin başında geliyor. Sistem, müsabakalarda kritik kararlara ilişkin anların yeniden izlenmesine ve gol, penaltı veya kırmızı kart gibi tartışmalı kararların gözden geçirilmesine olanak tanıyor. 

• Sistem, yüksek kalitede kameralar ve gelişmiş video oynatma sistemlerinden güç alıyor. 

Kale çizgisi teknolojisi: Kalede bulunan kamera ve sensörlerden güç alan kale çizgisi teknolojisi ise topun kale çizgisini geçip geçmediğini belirlemek için kullanılıyor. Sistem, gol tespitinin ardından 1 saniye içinde hakeme sinyal de gönderiyor. Böylece gol kararlarındaki belirsizlik ortadan kaldırılabiliyor. 

• Kullanılan kale çizgisi teknolojisinin FIFA tarafından belirlenen standartları karşılaması gerekiyor. 

Blokzinciri: Olimpiyat’ta blokzincirine kaydedilen müsabaka biletleri ve dijital koleksiyon ürünleri, sahteciliğin önüne geçmek ve orijinalliği kanıtlamak açısında önemli bir rol oynuyor. Söz konusu teknoloji, müsabakaların seçili alanlarında kripto para kullanımına da olanak tanıyor. 

• Blokzincirine işlenen sporcu verileri ise doping testlerinin geçerliliğinden emin olunmasını sağlıyor. 

AR ve VR: Olimpiyat Oyunları’nda kullanılan artırılmış gerçeklik (AR) teknolojisi destekli stadyumlar, izleyicilerin AR gözlükleri aracılığıyla müsabakaya ilişkin gerçek zamanlı veri ve grafikleri görebilmesini mümkün kılıyor. Benzer şekilde, sanal gerçeklik (VR) teknolojisi de sporcuların gerçek müsabaka koşullarını simüle eden sanal egzersizlerle fiziksel yorgunluk ve sakatlanma riski olmadan müsabakalara mental olarak hazırlanmasını ve performanslarını geliştirmesini sağlıyor. 

• VR tabanlı bilişsel egzersizler, konsantrasyonun artırılmasına, kaygının azaltılmasına ve zihinsel dayanıklılığın geliştirilmesine de olanak tanıyor. 

Akıllı giysiler: Son yıllarda oldukça hızlı gelişim gösteren giyilebilir teknoloji ürünleri pazarı, egzersiz ve sağlık verilerinin takip edilebilmesine olanak tanıyarak sporcuların performanslarını iyileştirmesini mümkün kılıyor. Bu teknolojilerin güç aldığı gelişmiş sensörlerle donatılan akıllı giysiler ise müsabakalarda adil oyun koşullarının sağlanmasına katkı sağlıyor. 

• Akıllı giysi ve aksesuarlar, antrenmanlarda da sporcuların performanslarına ilişkin verileri görmesine ve yeni stratejiler geliştirmesine olanak tanıyor. 

• Editörün önerisi | Olimpiyat Oyunları’na yapay zeka dokunuşu