Gelecek süper uygulamalarda mı?

WeChat'i duymayanımız yoktur. Kullananımız da azdır sanıyoruz.

Doğu Asya'da günlük hayatın vazgeçilmezi olan bu uygulama, hiç kullanılmasa da batıyı neden bu kadar etkiler peki?

Bu yazıda WeChat ile benzerlerinin Silikon Vadisi'nde yarattığı heyecanı ve devrimi irdeleyeceğiz. Yani “super app”leri...

Gizlilik endişelerini bir an için bir kenara bırakırsak(!) WeChat, türünün tek örneği bir hizmet ve ABD teknoloji devlerinin açıkça ilham almak istediği oldukça iyi bir fikir.

WeChat; hızlı, yormayan ve Çin'de yaşayan kullanıcıların günlük hayatta yapmaları gereken her şeyi tek bir uygulama içinde yapmalarına olanak tanıyan bir hizmet. Ödemelerden mahkeme evraklarını doldurmaya, para göndermeye, yemek siparişi veya tatil rezervasyonu yapmaya kadar birçok mobil hizmet içeriyor.

Uygulamanın önemli bir diğer özelliği ise 2017'de başlattığı mini programlar kavramı.

Times mini programları şöyle açıklıyor:

"O zamandan bu yana geçen iki yıl içinde mini programlar, Apple'ın App Store'unda bulunan iOS uygulamalarının yarısına eşit kazançtan fazlasını sağladı. McDonald's ve Tesla gibi global şirketler ve restoranlar, kuaför salonları ve spor salonları gibi yerel işletmeler mini programları kullanıyor. Hepsi, WeChat’in muazzam sayıda kullanıcısının ve standartlaştırılmış yazılım altyapısının çekim gücüne boyun eğiyor. Bir pazar ekosistemi yaratması açısından Avrupa Birliği'ne benziyor; mini program geliştiricileri kolay entegrasyon sayesinde ortak bir para biriminden (WeChat'in mobil ödeme sistemi), bir kullanıcı kimliği sisteminden (WeChat'in kullanıcı adı ve şifresi) yararlanarak alışverişin önündeki engelleri büyük ölçüde azaltıyor. Mini programlar WeChat içinde kolayca çalışabildiğinden şirket ve işletmelerin müşterilerinin ayrıca kaydolması, oturum açması veya kredi kartı numaralarını eklemesi gerekmiyor."

Dünyanın geri kalanı WeChat'in muazzam başarısını izliyor. Mark Zuckerberg'ün Facebook, WhatsApp ve Instagram'ı birbirine entegre etmek için başlattığı süreci düşündüğümüzde batı dünyasının “süper uygulamalar” iştahını görebiliyoruz. Ayrıca Times'a katılmamak da zor: "WeChat, internet dünyasında yakın zamanda neler değişebileceğinin çok güzel bir örneği..."

Nasıl “süper uygulama” olunur?

Her süper uygulamanın benzersiz olmak için izlediği farklı yaklaşımlar mevcut. Süper uygulama olmanın belli bir yöntemi yok. 

• WeChat bir mesajlaşma uygulaması olarak başlamıştı ve Didi ile ortaklık yoluyla yolculuk paylaşımı sunuyor.
   
• Gojek bir taksi uygulama eklentisi olarak başladı ve şimdi bir mesajlaşma altyapısı eklemeye çalışıyor.
   

Ancak yine de süper uygulamaların her birinin sahip olduğu veya ekleme sürecinde olduğu birkaç ortak özellik var:

• Süper uygulamalar akıllı telefonda bakılacak ilk yer olmalıdır. Baidu (Çin'in Google'ı) dikey aramalarda trafiğinin büyük kısmını WeChat’ten alıyor. Alışveriş aramaları Baidu yerine WeChat’te başlıyor. WeChat herhangi bir ihtiyaç için kullanıcının baktığı ilk yer burada. Aynı akış içinde arama yapabilir ve satın alabilirsiniz ancak Baidu için durum böyle değil.
   
• Süper uygulamaların kullanıcılarıyla doğrudan bir ilişkisi vardır. Yani kullanıcılarının onları bulması için bir arama motoruna ihtiyaçları yoktur. Gelişmekte olan süper uygulamalar, Google ve Facebook gibi platformların ekmeğine taş koyabilir.
   
• Uygulamanın odaklandığı sıklıkla kullanılan en az bir adet hizmeti/servisi olmalıdır. WeChat herkesin günde birkaç kez kullandığı sohbet uygulaması olarak başladı. Gojek ve Grab ise günlük ya da haftalık olarak kullanılabilen araç paylaşımıyla başladı.
   
• Süper uygulamaların kullanıcılarının cüzdanlarıyla da direkt konuşabilmesi gerekir. Ödeme sürecine sahip olmak, süper uygulamanın ekosistemine güçlü bir bağlılık oluşturur ve uygulama içindeki diğer tüm süreçleri kolaylaştırır.
   
• Ortaklıklar ve şeffaflık çok önemlidir. WeChat hizmet hatlarının birçoğunu kendi bünyesinde kurmuş olsa da, bunların çoğu satın aldıkları veya yatırım yaptıkları üçüncü taraf şirketlerden geliyor. Bir uygulama birden çok dikeyde ortaklık kurabiliyorsa başarılı olma olasılığı oldukça yüksektir.
   
• Şeffaflık ihtiyacının bir sonucu olarak bu stratejiyi izleyen şirketlerin "Burada İcat Edilmedi" sendromuna sahip olmaması önemlidir. Süper uygulamaların, iş ortaklarının uygulamalarının kendi ekosistemlerindeki başarısından rahatsız olmamaları elzemdir.

Süper uygulamaların faydaları?

• Süper uygulamalar, yeni hizmetler için çok daha düşük kullanıcı edinme maliyetine sahiptir. Örneğin WeChat yeni bir hizmet başlatırsa bu hizmetin diğer uygulamalarla aynı kullanıcı trafiğine sahip olması nedeniyle kullanım oranı oldukça yüksek olacaktır.
   
• Süper uygulamalar, kapsamlı bir kullanıcı verisi koleksiyonuna sahiptir. Kullanıcılarınızın finansal işlemlerine, sosyal medya paylaşımlarına, taksi geçmişine, hangi ünlüleri takip ettiği bilgisine, sayısız ek sağlık verisine ve finansal verilere doğrudan erişiminizin olduğunu hayal edin. Bu bilgilerle çok şey yapabilirsiniz! (Mark Zuckerberg bunu sevdi.)

Batının süper uygulama yoksunluğu

"Amerika'da yaşıyorsanız süper uygulamaları duymuşsunuzdur. Asya'da yaşıyorsanız, bir tane kullandınız."

Avrupa ve Kuzey Amerika'ya baktığımızda baskın bir süper uygulama göremeyiz. Süper uygulamaların neden batı ülkelerinde yaygın olmadığını kesin olarak belirtmek zor olsa da hipotezlerimiz şunlar:

• Yerleşik internet ekonomisine sahip bir ülkede örneğin ABD'de, süper uygulama oluşturmak zor. Mevcut bilinen süper uygulamalar, az gelişmiş internet ekonomilerine sahip ülkelerde başladı. WeChat (Çin - o zamanlar internet ekonomisi yeterince gelişmemişti), Gojek (Endonezya), Grab (Malezya ve Güneydoğu Asya), Alipay (Çin), Zalo (Vietnam), Paytm (Hindistan) verilebilecek örnekler arasında.
   
• ABD'de zaten o kadar geniş bir uygulama çeşitliliği mevcut ki, sadece tek bir uygulamanın tüm bu uygulamaların özelliklerini tek ve en iyi bir "süper uygulama" deneyiminde birleştirmesi oldukça zor gibi görünüyor.
   
• Süper uygulamalar mobil odaklı ve çoğu batı ülkesi mobil cihazlara öncelik veren ülkelerden değil. Her ne kadar Endonezya'da internet kullanımı artıyor olsa da ve hatta 2019'da nüfusun %65'ine ulaşmış olsa da, 2018 itibarıyla nüfusun sadece %26'sı bilgisayar kullanıyordu.
   
• ABD, mobil cihazlara öncelik veren bir ülke hâline geldikçe (daha genç nesillerin başı çekmesiyle) gelecekte popüler tüketici uygulamalarının süper uygulama benzeri işlevsellik eklediğini görebiliriz. (Tiktok da bunu sevdi.)