İki küresel kayyum sahnede: Trump ve Blair'in ‘Gazze Rivierası’ planları

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da 11 Ekim 2025 tarihli basın toplantısında Gazze’deki ateşkes anlaşmasına ilişkin soruları yanıtladı; birkaçını aşağıda aktarıyorum:

• 13 Ekim Pazartesi erken saatlerde Knesset’te (İsrail parlamentosunda) konuşma yapacağım, sonra da Mısır’a gideceğim. Dünyanın dört bir yanından birçok lider de oraya davet edildi.
• Gazze’de uygulanmaya başlayan ateşkes Gazze için çok önemli ama bu Gazze’nin ötesinde bir şey. Bu Ortadoğu’da barış demek, bu çok güzel bir şeydir. Ateşkesin devam edeceğini düşünüyorum. İsrail ve Hamas yoruldu.
• Unutmayın! 7 Ekim 2023 (Hamas baskını) korkunç bir gündü; 1.200 kişi öldü ama Hamas da 58 bin kişi kaybetti. Bu büyük bir intikamdı. İnsanlar bunu anlıyor. Bence herkes savaştan yoruldu.

Trump ateşkesi nasıl sağladı?

Londra merkezli BBC, eski ABD Başkanı Joe Biden’in yapamadığını Trump’ın nasıl başardığını şöyle özetliyordu: 

“ABD Başkanı, Cumhuriyetçi partiden siyasetçilerin birlik içinde davranmaları sayesinde Mısır, Katar ve Türkiye ile ortak hareket ederek Gazze’de ateşkesi sağladı. Biden ise Gazze savaşı ve İsrail ile işbirliği konusunda ihtilaflı olan Demokrat partililerin anlaşmazlığını körüklemekten çekinerek tereddütlü davranmıştı.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Aaron David Miller’e göre ise: Bir Amerikan başkanının İsrail başbakanına, ‘Ya sözüme gelirsin ya da karışmam!’ dediği başka bir örnek yoktu.

Gazze savaşının uzaması sonucunda özellikle Avrupa’da İsrail’e yönelik artan tepkiler Trump’ın karar verme sürecinde önemli rol oynadı.

Ayrıca Trump ve ailesinin Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile iş ilişkileri de Trump’ın elini güçlendirdi.”

10 Ekim 2025 tarihinde fiilen yürürlüğe giren ateşkes anlaşması, Arap ve İslam ülkeleri yetkililerince memnuniyetle karşılandı. Batılı ülkelerin çoğu da benzer bir tutum takındı. 12 Ekim’de bölgeyi ziyaret eden olan Trump, Mısır'ın Şarm El Şeyh şehrinde 20 kadar liderlerle buluşup Gazze Planı için mali destek ve diğer meseleleri ele aldı.

Londra merkezli Reuters haber ajansına konuşan Hamas’ın siyasi liderlerinden Halil El Hayye, “Arabulucu devletler (Türkiye, Katar ve Mısır) ile ABD yönetiminden savaşın tamamen sona erdiğini teyit eden garantiler aldıktan sonra ateşkes anlaşmasını kabullendik” diyordu.

Trump rica etti, Türkiye arabulucu oldu

Trump’ın ricası üzerine Türkiye de görüşmelere katılarak Hamas yetkililerini ikna etmede Katar ile birlikte büyük çaba gösterdi. Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a “teşekkür etmesi” ise Ankara’nın gayretinin mükafatı sayıldı. MİT Başkanı İbrahim Kalın, 10 Ekim tarihli konuşmasında benzer noktalara değindi:

“Gazze’de iki yıldır süren saldırıların ardından sağlanan ateşkes tarihî bir fırsattır. Bu ateşkes, soykırım politikalarının sona erdiği yeni bir dönemin başlangıcıdır. Elimizde kırılgan ama tarihî bir ateşkes var. Uygulaması, denetimi büyük bir hassasiyet gerektiriyor.

Bu fırsatı kalıcı hâle getirip ateşkesi barışa dönüştürmek için herkesin üzerine büyük sorumluluk düşüyor. Sadece arabulucu ülkeler değil, Avrupa’dan Amerika’ya, Asya’dan Ortadoğu’ya bütün uluslararası toplum bu ateşkesin kalıcı olması için rol almalıdır.”

Bu münasebetle belirtelim: Gazze’deki barış gücü için Türkiye’nin askerî birlik göndermesi söz konusu oldu; Türkiye’nin arabuluculuğu, ülke içinde polemik ve tartışmalara yol açtı.

Kimi çevreler, Ankara’nın tavrını “Hamas örgütünü gözden çıkarma ve onu teslimiyete zorlama” olarak yorumlayarak “Trump Planı’nın Ortadoğu ölçeğinde uygulanmasının aracısı olduğu/olacağı” hesabıyla Erdoğan yönetimini eleştirdiler.

Hamas ve İsrail nerede anlaştı; neyi erteledi?

Independent Türkçe Genel Yayın Yönetmeni Nevzat Çiçek, Hamas ile İsrail görüşmelerinin içeriği hakkında 9 Ekim 2025 tarihli bir değerlendirme yaptı:

“ABD Başkanı Donald Trump, tüm dünyanın Gazze Kasabı Netanyahu’ya ve İsrail’e karşı olduğunu itiraf etti: ‘Az önce Binyamin Netanyahu ile konuştum. Ona dedim ki: İsrail dünyayla savaşamaz Bibi. Dünyayla savaşamazsınız!’

Hamas’ın önünde duran anlaşma, Netanyahu’nun müdahalesi nedeniyle ABD ile bir grup Arap ve Müslüman ülkenin daha önce üzerinde mutabık olduğu anlaşmadan önemli ölçüde farklıdır…

Katar ve Mısır, ABD’nin savaşa geri dönülmeyeceğine dair garantisinin ciddiye alınması yönünde Hamas’ı uzun süredir ikna etmeye çalışıyordu, Türkiye’nin görüşmelere katılması ise bu konuda belirleyici oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Trump tarafından aranması ve ondan yardım istemesi önemliydi. Erdoğan, İsrail’e güvenilmeyeceğini ifade etti, bunun üzerine Trump garantörün ABD olduğunu ifade etti…

Aldığım bilgiye göre: Anlaşma, Gazze’deki aktif Filistinli grupların onayıyla sağlandı. İsrail güçlerinin Refah sınır kapısı ve çevresinden çekilmesini öngörüyor. Hamas silahlarını Arap olmayan taraflara teslim etmeyecek; onlar silahsızlanmayı değil, silahların ‘dondurulmasını’ kabul etti.

Taraflar anlaşmanın ilk aşamasını uygulamaya başlamaya hazır. Hasta ve yaralıların tedavi için Mısır’a nakledilmesi kararlaştırıldı. Anlaşma kapsamında günde 600 kamyon yardım Gazze’ye girecek. İsrail ordusu 24 saat içinde mutabık kalınan sınır hattına çekilecek. Yaşayan rehineler 72 saat içinde ve tören yapılmadan serbest bırakılacak.

Yaşayan 20 İsrailli esire ek olarak, 28 esirin ölü olduğuna inanılıyor. Hamas yetkilileri, bu cesetlerin bazılarının İsrail tarafından bombalanan binaların veya tünellerin enkazlarının altına yahut şu anda İsrail askeri kontrolü altındaki bölgelerde gömüldüğünü ve bunları geri almanın zaman alacağını söyledi. Hamas yetkilisi ölen İsrailli esirlerin cesetlerini kurtarmak için daha fazla zaman sağlayacak bir anlaşma yapılacağını da söyledi.

İsrail’in Hamas ve diğer Filistinli direniş gruplarının silahlarını teslim etme ve Gazze’nin tamamen askerden arındırılması talebi de dahil olmak üzere tüm bu konular gelecekteki müzakerelere erteleniyor. Anlaşma sorunlu olsa da, Gazze ve Filistin’in geleceğini değiştirecek önemli konuları ertelemek de dâhil olmak üzere, Hamas ve diğer Filistinli grupların Trump’a verdikleri yanıtta ısrar ettikleri, ‘Teslim olmak yok, silahsızlanma yok, kitlesel sürgün yok kısmı’ ilk aşamada elde edilmiş gözüküyor.”

İkinci müzakereler zorlu geçecek; İsrail anlaşmaya uymayabilir

Nevzat Çiçek, tespitlerine devam ediyor:

“Filistinli müzakerecilere yakın bir kaynak, ‘Bir sonraki müzakere turu çok zor olacak’ dedi. Açıklamanın en önemli yönü, yaptırım yükünün, özellikle anlaşmayı imzalayan ve destekleyen 8 Arap-İslam ülkesine yüklenmesidir… ABD, Türkiye, Katar ve Mısır garantör olarak öne çıkıyor.

Anlaşma onaylanmasına rağmen, rehine değişiminden sonra İsrail’in anlaşmayı uygulamama ihtimali yüksek. Trump ve Netanyahu, bunu tıpkı daha önceki kısmi uygulama anlaşmalarında olduğu gibi siyasi alan yaratan ‘Birinci Aşama’ olarak nitelendiriyor.

İsrail, teknik ayrıntıları gerekçe göstererek bir sonraki aşamaya geçemeyebilir. Esasen, İsrail esir değişiminden sonra bir sonraki aşamaya geçmeyi reddederse, anlaşmanın ihlalinden dolayı İsrail ile birlikte onlar da sorumlu olacaklar.”

Yüz binlerce Gazzelinin barınma ve beslenme sorunu

Bir başka gelişme ise Gazze ahalisinin durumuyla ilgilidir: Güneye kaçmak zorunda kalan yüz binlerce Gazzeli, ateşkesin devreye girmesiyle beraber bombalamalar sonucu enkaz hâline gelmiş evlerine dönüyor. 

Bu da Gazze’deki meselenin sadece çatışmalarla ilgili olmadığını; bombalardan, salgın hastalıklardan, açlıktan ve kıtlıktan ölen 100 binden fazla insanın, 200 bin kadar yaralı ve engellinin barınma-beslenme sorunun da gündeme geleceğini gösteriyor. 

Planda belirsizlik var, işler hayli zor

Elde bir Gazze planı var: Bu net bir plan mı, yoksa birtakım belirsizlikleri mi içeriyor? Hava Kuvvetleri İstihbarat Eski Daire Başkanı Gürsel Tokmakoğlu, Independent Türkçe sitesindeki 11 Ekim 2025 tarihli yazısında şöyle bir değerlendirme yapıyor: 

“Bu planın içinde barıştan da söz edilmekteydi, ateşkesten de. İki safhalı bir yaklaşım vardı: Birincisi ateşkes, rehinelerin alınması ve Gazzelilere acil insani yardımın yapılması; ikinci safha ise barış! Barış konusu Gazze’yi de içine aldı Filistin’i de…

Birincisini hemen söyleyeyim: Gazze sınırı tamamen İsrail kontrolünde; Batı Şeria büyük oranda (%60’tan fazla) İsrail’in elinde; ABD ‘İsrail’in başkenti Kudüs’tür’ şeklindeki hamlesini önceden yapmıştı. Bu durumda bugün Gazze’yi düzene koymayı mı yoksa Filistin-İsrail barışını mı hallettik?

Yukarıdaki akışa göre düşünürsek Gazze merkezli bir bakış açısı var, bu belki bir yönüyle çözülecek. Taraflardan hangisinin çıkarına gelişmeler olacak? Tahminler olsa da durum net değil.

Eğer Gazze’de, Mısır’da belirlenen hususlar çerçevesinde katılımcı ülkelerin de mutabakata vardığı faaliyetler söz konusu olacak ise bir ‘görev gücü’ mekanizması oluşturulacak ve bunun tepesinde ABD yer alacak, daha sonra diğer mekanizma.

Gazze’de idari yapılanmaya gidilecekse bu Trump’ın patronajında ve altında Tony Blair gibi isimlerin yer aldığı ‘Barış Komitesi’ tarafından gerçekleştirilecek. 

İşte burada sorular gelmeye başlıyor. Bu önemli konu ABD ve dolayısıyla Trump otoritesi güçlü olduğu şartta işleyecek. Başka türlü İsrail’in veya Netanyahu’nun orta yolu bulacak türden bir yaklaşımını kontrol edecek mekanizma olamaz…

İsrail güçlerinin bir süre daha Gazze’den fazla uzaklaşması pek mümkün görülmemelidir. Zaten mesafeler çok fazla değil, çıkan birlikler istediğinde çok kısa zamanda tekrar içeride olabilir. Yani İsrail ordusu oralarda bir yerde… Kendini tehdit edici eylemlere sert yanıt verebilir. Bu da yer yer çatışmaların olabileceğini ve belki de tekrar büyüyebileceği varsayımını işaret edebilir.

Hamas silahsızlanmayı gerçekleştirecek mi? Ne zaman? Kim hangi evrede bunu kontrol edecek?

Bu şartlar altında İsrail, kendi çıkarına bir durum görecek olursa bunu bir şekilde büyütebilir ve güvenlik sorununa dönüştürebilir… Şu an (barış) görev gücü de teşekkül etmiş değil, daha bunun ilk çalışmaları sürüyor. Yani geçiş aşaması kritik!

İsrail’in kırmızı çizgiye çekilmesi de gerçekleşebilir. Ancak İsrail birlikleri daha sonraki aşamada bir tampon bölge kuracak. Tampon bölge Gazze’yi kuşatıyor, bu noktada kontrol ve inisiyatif tamamen İsrail’in elinde…

Şimdiden belli, Netanyahu, Filistin Yönetimi ile ‘iki devletli bir çözüm’ hakkında müzakerelere girme niyetinde değil. Hayatının 20 yılını, iki devletli bir çözümü dışlayarak geçiren ve Gazze’de taş taş üstünde bırakmayan, bölgedeki ülkelere saldıran bir siyasi figür olan Netanyahu! Partisinin politikaları da aynı merkezde…

O halde neredeyiz? Kalıcı barışta mı? Hayır! Gazze’deki insani zulmün bir an önce durdurulması noktasındayız. Bu bir ateşkes ve işler bir hayli zor!”

Trump, Rothschild planından mı esinlendi?

İnci Mecdi, 9 Ekim 2025 tarihli Independent arabia gazetesinde Gazze ve Filistin toprakları üzerindeki sömürgeci iskan projeleri çerçevesinde 19. yüzyıl sonlarıyla 20 yüzyılın ilk çeyreğinden başlayıp Trump Planı’na ilham veren bir sömürge anlayışına ışık tutuyor.

Yazarın “Rothschild ve Trump’ın planları arasında ‘Gazze Rivierası’: Finansman ve yerinden edilmenin sırları” başlıklı yazısını kısaltarak okuyalım:

“Yahudi bir Alman olan para tüccarı ve bankacı Mayer Amschel Rothschild, Avrupa’nın en güçlü finans ailesinin temellerini atmaya 18. yüzyılın ikinci yarısında başladı. Beş oğlu kısa sürede Londra, Paris, Viyana, Napoli ve Frankfurt’a dağıldı ve Avrupa’yı kapsayan bir bankacılık imparatorluğu kurdular.

Rothschild ailesi, Osmanlı Filistini’nde arazi satın almaktan İsrail Yüksek Mahkemesi’nin inşasına kadar, henüz adı dahi olmayan bir milletin oluşumuna katkıda bulundular; istikrarlı ve sakin adımlarla İsrail Devleti’nin kurulması için ekonomik, siyasi ve maddi temeller atmaya çalıştılar.

Baron Edmond James de Rothschild, 1880’lerden 1920’lere kadar tüm fonlarını o dönemde Osmanlı kontrolü altındaki topraklara yönlendirdi, tarım arazilerine yatırım yaptı, İbrani okullarını destekledi ve şarap imalathaneleri kurdu. 

İngiliz Siyonist Federasyonu’nun başkanı olan İngiliz aristokrat Lionel Walter Rothschild, 1917’de Balfour Deklarasyonu’nun resmî alıcısıydı. Daha sonra bu görevi devralan James Armand de Rothschild ve eşi Dorothy İsrail parlamentosu binası Knesset’in inşası için 1,25 milyon sterlin bağışladı. James’in ölümünden sonra Dorothy İsrail Yüksek Mahkemesi’nin kurulması için gerekli finansmanı üstlendi.

Geçen yıl vefat eden Lord Jacob Rothschild, İsrail’deki büyük projeleri desteklemeye devam eden Yad Hanadiv Vakfı’nın başkanıydı. Onun liderliği döneminde vakıf, Kudüs’teki Yeni İsrail Milli Kütüphanesi’nin finansmanına katkıda bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump 'Gazze Rivierası' adı altındaki tartışmalı planını ortaya attığında, Yahudi devletinin kurucuları olarak uzun bir geçmişe sahip olan Rothschild ailesi, doğal olarak, vatanı saydığı İsrail topraklarının genişlemesi adına projenin ana finansörleri olarak öne çıktılar.”

Bir pazarlama yöntemi olarak Trump’ın ‘Gazze Rivierası’ projesi? 

İnci Mecdi’nin yazısı şöyle devam ediyor:

“Belki de Trump’ın ‘Gazze Rivierası’ projesinin finansal yönündeki belirsizlik, ‘Gazze: Yeniden Yapılanma, Ekonomik Büyüme ve Dönüşüm Fonu’ (GREAT Trust) adı altında bir fon kurulmasından ibaret olmasıdır.

Proje; ‘Gazzelileri yerinden etme’ (tehcir) planını içeriyor. Tehcir edilen her Gazzeli aileye 5 bin dolar verilmesi, dört yıl boyunca konut ve bir yıl süreyle de gıda için mali destek sağlanması öngörülüyor. Planın metni, bu yönüyle on yıllar önce (mesela 1800’lerin sonları ile 1900’lerin ortalarına kadar) Yahudiler tarafından Filistin topraklarının satın alınmasını veya gasp edilmesini akıllara getiriyor.

Sonuç olarak, İsrailli iş adamlarının Gazze Şeridi’nde arazi satın almak ve İsrail’in genişlemesini finanse etmek için 300 milyar dolar ayırdıkları iddiası, konuyla ilgili yayılan söylentilerden sadece biri. Bu söylenti, Eylül başlarında dillendirilmeye başlandı. Buna göre Gazze topraklarının yaklaşık %30’u 99 yıla kadar kiralanacaktır. Trump planı da bunu önermektedir.

Kiralanan topraklar projenin başlangıç sermayesi veya varlıkları olarak kabul ediliyor. ABD medyasında yer alan belgelere dayanan plan, buradaki ‘kamu’ arazilerinin gelir getirici varlıklar olarak kullanılması, Gazze Şeridi’nin yeniden inşasından sonra 300 milyar doları aşan bir değer tahmininin parçası olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla belirtilen rakam, kiralanacak ve fon için finansman olarak kullanılacak kamu arazilerinin %30’unun tahmini değeri olarak görülüyor.”

Küresel bir emlak pazarı olarak 'Gazze Rivierası'nın ayrıntıları

Projenin ayrıntılarını da İnci Mecdi’nin yazısında bulmak mümkün:

“Gazze’nin yeniden inşa planı veya ABD Başkanı’nın ‘Gazze Rivierası’ olarak adlandırdığı proje ile ilgili olarak Ekonomi Profesörü Joseph Pelzman tarafından hazırlanan ve geçen yıl Temmuz ayında ABD’deki George Washington Üniversitesi tarafından yayımlanan makale başvurulması gereken, güvenilir bir kaynaktan alınan bir belge olarak karşılımıza çıkıyor. 49 sayfadan oluşan araştırma makalesine bakılırsa Gazze Şeridi’nin yeniden inşası 5-10 yıl sürecek ve 1-2 trilyon dolara mâl olacaktır.

Uzun vadeli bir kira sözleşmesi kapsamında 50 yıl boyunca yönetme ve işletme hakkını elde edecek olan birkaç ülkeden gelen yabancı yatırımlarla Gazze projesini gerçekleştirmeyi öneren Prof. Pelzman’a göre bu süre zarfında modern sivil ve hukuki kurumlar kurulacaktır. Sürecin sonunda, yönetişim halka devredilecek; hukukun üstünlüğüne ve serbest ekonomi sistemine dayalı iyi yönetişim kurumları kurulacak.

Makalede Gazze’nin yeniden inşası için dört finansman kaynağı öneriliyor:

1. "Ilımlı" Arap ve bölge ülkeleri ile yatırımcılara 50 yıllık geçici mülkiyet hakkı tanıyan bir imtiyaz sistemi aracılığıyla uluslararası ekonomik güçler.

2. Özellikle Arap Körfez ülkelerinin eğitim ve inşa alanındaki potansiyel finansörleri ile denetim konusunda potansiyel ortaklar olarak ABD ve Abraham anlaşmalarına katılan ülkeler.

3. Enerji, altyapı, teknoloji ve turizm alanlarında yatırım yapabilecek uluslararası özel sektör şirketleri.

4. Başlangıç sermayesi ve risk garantisi sağlayacak Dünya Bankası ve Körfez ülkelerinin fonları gibi uluslararası finans kurumları.

Trump’ın Gazze Rivierası’na ilişkin önerilerinin sonuncusu Gazze halkının tehcir edilmesinden açıkça bahsetmemekle birlikte, ahalisinin yerinde kalması koşuluyla Gazze Şeridi’nin yeniden inşasını içeren savaşı sona erdirme planıdır.

Gazze fonu planı

Amerikan medyası, yeniden inşa sürecinin finansörleri hakkında geçen Temmuz ayında İngiliz gazetesi Financial Times tarafından yayımlanan alıntılardan daha net bilgiler içeren belgenin ayrıntılı bir versiyonunu yayımladı.

“Gazze: Yeniden İnşa, Ekonomik Büyüme ve Dönüşüm Fonu” (GREAT Trust) adlı proje önerisi, Gazze Şeridi’ni devasa bir ekonomik projeye dönüştürmeyi amaçlıyor.

Oluşturulacak bir fon aracılığıyla Gazze, İsrail ve Arap ülkelerini içeren Abraham Anlaşmaları'na dayalı bölgesel bir sistem içinde İsrail ile ekonomik olarak bütünleşecek. Filistin Yönetimi’nin de daha sonraki bir aşamada bu sisteme katılacağı varsayılıyor.

Finansman, 70-100 milyar dolar arasında bir ilk kamu yatırımı ve kamu-özel sektör ortaklıkları yoluyla 35-65 milyar dolarlık ek özel yatırımla, ilk 10 yıl için ortaklıklar ve özel sektörden tahmini 133,4 milyar dolarlık bir maliyetle sağlanacak. 

Bu yatırımların altyapı, yeniden inşa, kalıcı konutlar, tıbbi ve eğitim tesisleri ile güvenlik dahil olmak üzere 10 farklı "mega projeyi" kapsaması bekleniyor.

Musk ve Trump’ın projeleri

Bahsi geçen mega projelerden biri, Tesla’nın sahibinin bu sektöre yatırım yaptığını gösteren "Elon Musk Akıllı Üretim Bölgesi" adını taşıyor. Diğer mega projeler arasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın sahibi olduğu şirketler aracılığıyla, öncelikle bir gayrimenkul geliştiricisi olarak yatırım yaptığı görünen bir grup turistik tatil köyü ve yapay adadan oluşan “Gazze Rivierası ve Trump Adaları” projesi bulunuyor.

Gazze’de aşağıda adı geçen altyapı tesislerinin kurulması öngörülüyor: 

• Mısır, İsrail ve Körfez ülkelerindeki limanlara bağlanan Refah gümrüğündeki "İbrahim Sınır Kapısı"nın lojistik merkezi. 
• Gazze’yi El Ariş ve İsrail’e bağlayan, Avrupa ve Körfez ülkeleriyle serbest ticaret sistemi ve Körfez ülkeleri ile İsrail’e hizmet veren veri (data) merkezleri.
• Elektrikli otomobiller gibi ileri imalat sektörlerinin bulunduğu özel bir ekonomik bölge. 

Bu plan çerçevesinde yeniden inşa süreci boyunca Gazze nüfusunun yalnızca %75’inin Gazze Şeridi’nde kalacağı tahmin ediliyor. Başka bir ülkeye yerleşmek isteyenlere 5 bin dolarlık mali teşviklerin yanı sıra 4 yıllık kira ve gıda yardımı ile ilgili diğer teşvikler de sunuluyor. Plan, yeniden yerleşenlerin üçte ikisinin Gazze’ye dönmeyeceğini varsayıyor.”

Tony Blair’in planı ve adamları

İsrail’de yayımlanan Haaretz gazetesinin aktardığına göre eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, Gazze Projesi çerçevesinde kendi ekibiyle birlikte işleri yönetecek bir “Barış Kurulu” oluşturdu. Beyaz Saray’ın desteğini de alan plana göre kurul, “Geçiş dönemi boyunca Gazze üzerinde en yüksek siyasi ve hukuki otoriteye” sahip olacak. Kurul için dört isim öne çıkıyor: Üç milyarder iş insanı ve bir Avrupalı siyasetçi. İşte Blair’in Gazze için ekibi:

Aryeh Lightstone 

Trump’ın adamı, “yardımı silah olarak kullanmanın” mimarı. Haham ve iş insanı. Trump döneminde ABD’nin İsrail Büyükelçisi David Friedman’ın kıdemli danışmanıydı. Şu anda Abraham Accords Peace Institute’un CEO’su. Bu yıl Gazze’de BM’nin yerini alan ABD-İsrail destekli Gazze İnsani Vakfı-GHF’nin kurulmasında başrol oynadı. Ancak dağıtım merkezlerinde 2000’den fazla kişinin ölmesi ve binlercesinin yaralanması, Sınır Tanımayan Doktorların GHF’yi “Kurumsallaşmış aç bırakma” ve “Orchestrated killing” (organize edilmiş katliam) olarak nitelemesine yol açtı.

Lightstone, (Trump’ın damadı) Jared Kushner’e yakın isimlerden biri. Abraham Anlaşmaları'nın müzakerelerinde ve İsrail’in “ertesi gün” senaryolarını hazırlayan ekiplerde yer aldı. İki devletli çözümün “zamansız” olduğunu, Hamas’ın sahneden silinmesine öncelik verilmesi gerektiğini savundu. Bir zamanlar aşırı sağcı Im Tirtzu’ya büyük fon aktaran Shining City Community’nin de yöneticisiydi. İsrail’de solcu sanatçıları “yabancı ajan” diye hedef gösteren kampanyalar bu fonlar sayesinde yürütülmüştü.

Naguib (Nakip) Sawiris 

Mısır’ın en zengin ailesinden geliyor. Yaklaşık 10 milyar dolarlık bir servete sahip olan Sawiris, Telekom sektörü (Mobinil-şimdiki Orange Egypt) ve altın madenciliği ile servetine servet kattı. Blair ile uzun ve sıkı bir ilişkisi var. İkili Mykonos’tan Saint Tropez’e, Kahire’den Berlusconi’nin villasına kadar pek çok yerde birlikte görüntüleri mevcut. 2020’de Sawiris’in oğlunun düğününe katılacak kadar da samimi. 

2011 sonrası Mısır’da Özgür Mısırlılar Partisi’ni kuran Sawiris, Müslüman Kardeşler hareketine karşı cephe aldı. Sisi yönetimini eleştirse de serbest piyasa yanlısı bir iş insanı olarak biliniyor. Abu Dabi sermayesiyle yakınlığı dikkat çeken Sawiris, aynı zamanda çelişkili bir figür: ABD ve İsrail’i zaman zaman sert eleştiriyor. Ama iş dünyasında “serbest piyasa puristi” olarak tanınıyor.

Marc Rowan 

63 yaşındaki Yahudi Amerikalı. Wall Street’in en etkili özel sermaye şirketlerinden Apollo Global Management’ın CEO’su. Serveti 10 milyar doları aşıyor, şirketin yönetimindeki varlıklar ise 840 milyar dolar civarında. En büyük yatırımcıları arasında Abu Dabi ve BAE fonları bulunuyor. İsrail’i “seçilmiş halkın sığınağı” olarak tanımlıyor.

Hamas’ın 7 Ekim saldırısı sonrasında “Denklemi değiştirme fırsatı doğdu, hedef İran olmalı” diyecek kadar da taraflı. Öyle ki İsrail’in Gazze’de yürüttüğü savaşı “adil bir savaş” diye nitelendiriyor. Kendisi ABD iç siyasetinde de etkili. Trump’a 2020’de 1 milyon dolar bağışlamıştı. Üniversite yönetimlerine karşı sert kampanyalarıyla biliniyor; özellikle Pennsylvania Üniversitesi’nde Filistin yanlısı etkinliklere karşı yürüttüğü baskı sonucunda rektörün istifasını sağladı. Hakkında “Sadece finans dünyasının değil, Cumhuriyetçi sağın da yükselen ağır topu” tarzında yorumlar yapılmakta.

Sigrid Kaag 

Listedeki en farklı isim Hollandalı siyasetçi Sigrid Kaag. D66 partisinin kadın lideri. Son seçimde ikinci çıkarak büyük sürpriz yaptı. Rutte hükümeti göçmen karşıtı önlemler yüzünden çökerken, bu önlemlere en sert karşı çıkanlardan biri de oydu. Kaag, BM’nin 2023-2025 arasında Gazze İnsani Yardım Koordinatörü olarak görev yaptı. Gazze’deki yıkımı “ay manzarası”na benzetiyor ve İsrail’in yardımı silah haline getirdiğini dile getiriyor.

Kocası, Filistinli diş hekimi ve diplomat Enis el-Kak. Arafat’ın ilk kabinesinde sağlık bakan yardımcısıydı. Ailesine yönelik eleştirilere karşı net ve dik duran Kaag, siyasette de aynı duruşu sergiliyor: Kibar ama sert tartışmalardan kaçmayan, doğru bildiğini çekinmeden savunan bir figür. Filistinli ünlü bir araştırmacı, Barış Kurulu üyeleri için “İkisi Siyonist, diğeri para peşinde koşan milyarder Mısırlı, sadece tek kadın (Hollandalı kadın Sigrid Kaag) Filistinli; bu, gayet aşağılayıcı bir durum” diyor. 

Gazze’de barış mümkün mü?

İsrail iç istihbarat teşkilatı (Şin-Beth veya ŞABAK) eski şefi Ami Ayalon, Trump’ın girişimini “Bölgedeki savaşı sonlandırmak için önemli bir adım” olarak görüyor. Oysa onun kadar iyimser olmayıp da saha gerçekliğinden yola çıkanlar, bilhassa “güven ve güvence” olmaksızın barışın imkansız olacağı kanaatini taşıyorlar.

Bunlardan biri de gazeteci, yazar ve şarkıcı Eve Fairbanks. Kendisi Johannesburg (Güney Afrika) merkezli derin araştırmalarıyla tanınıyor. 5 Ekim 2025 tarihli makalesi, ABD’de iki ayda bir yayımlanan siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler ve ekonomi dergisi Foreign Affairs’de yayımlandı. Makale “In Gaza, Can There Be Peace Without Trust?” (Güven Olmadan Gazze’de Barış Mümkün mü?) başlığını taşıyordu. Fairbanks’ın başlıca tespitleri şöyle:

“İsraillilerin istemleriyle Filistinlilerin talepleri arasında büyük bir uçurum var. İsrail, rehinelerin geri alınmasına yoğunlaşırken, bu toprakların işgal altında olduğunu ve bu durumun sona erdirilmesi gerektiğini görmezden geliyor. Filistinliler ise, bu planın savaşı durdurmasına ve Filistinli tutsakların serbest bırakılmasını seviniyorlar. Ancak onların nihai hedefi Gazze ve Batı Şeria’nın işgalden kurtulmasıdır.

Ne var ki ılımlı Filistinli önderler de şu hususu anlamıyorlar: Barış, İsrail’in yanına bir Filistin devletinin kurulması ve bu hususta uluslararası baskı yapmasıyla mümkündür. Bu ise bütün dünyanın menfaatinedir. 7 Ekim (Hamas baskını) sonrasında İsrail insanı şaşkın, korku, aşağılanma, nefret ve intikam gibi duygularla hareket ediyor. Filistin toplumu da öyle!

Trump, Batı Şeria’nın İsrailli yerleşimciler tarafından işgal ve iskân edilmesine müsaade etmeyeceğini söylüyor ama bunlar içi boş bir laftan ibarettir. Şimdi bile her an toprak işgali, gasp ve iskan sürüyor.”

Not: Eve Fairbanks’ın ŞABAK şefi A. Ayalon ile söyleşisinin ayrıntılarını merak edenlere, derginin İngilizce ve Arapça nüshalarının linkini veriyorum.