aposto-logo
TR
TREN

İklim tatsızlığı: Enerjide emisyon ve maliyet ikilemi

İklim tatsızlığı: Enerjide emisyon ve maliyet ikilemi

16 Ocak - Jam's Space
Jam's Space ile birlikte

Jam’s Space ve Kombo ile kolektif bir dünya Jam's Space ve Kombo Bağdat Caddesi’nde ortak bir yaşam alanı sunan Vertical ; özgün ve kolektif yapısıyla sürdürülebilirlik bilincine alan açmayı amaçlayan Jam’s Space ve müziği merkezine alan Kombo ’yla güçlerini birleştirerek alışılmış mekân kalıplarının dışına çıkıyor. Jam’s Space: Elif Boyner tarafından hayata geçirilen Vertical’da yer alan Jam’s Space, dikey tarım metotlarıyla üretilen malzemelerin başrolde olduğu kokteyl menüsüyle birlikte müzik, sinema ve sanatın iç içe geçtiği bir merkez. Kombo: Analog Kültür ve Dunganga Records birlikteliğiyle hayata geçen Kombo; canlı performanslara, tasarım, sinema, moda ve gastronomi gibi alanlarda çeşitli etkinliklere, atölye ve konuşmalara ve dönemsel olarak pop-up içeriklere yer açan bir alan olarak Jam’s Space içerisinde yerini alıyor. Neden önemli? Jam’s Space, Kombo ve Vertical birbirini tamamlayan ve birlikte üreten bir topluluk oluşturuyor. Pazartesi hariç haftanın altı günü açık olan Jam’s Space ve Kombo , çok sayıda farklı etkinlik ve içerikle ortak zevkler ve benzer ruhları bir araya getirirken, farklılıkları da aynı çatı altında buluşturmayı hedefliyor. Jam’s Space ve Kombo etkinliklerinden haberdar olmak için bu bağlantıyı ve şu adresi takip edebilirsiniz.

Daha fazlasını öğren

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yıl sonunda yayımladığı Kömür 2022 raporunda, %1,2 artış gösteren küresel kömür tüketiminin 8 milyar tonu aşarak gelmiş geçmiş en yüksek seviyesine ulaşacağı belirtildi. Raporda ayrıca, Avrupa Birliği’nin (AB) kömür kullanımının 2022’de %6,4 artışla 478 milyon tona ulaşarak rekor kırdığı ifade edildi. Bunun yanında, birlik ülkesi üyelerin kömür üretimi de bir önceki yıla göre %7,3 artışla 357 milyon tona ulaştı.

Eurostat verilerine göre AB'nin 2021'deki en büyük fosil yakıt tedarikçisi olan Rusya'ya geçtiğimiz yıl uygulanmaya başlayan yaptırımlar nedeniyle her ne kadar düşüş yaşansa da, Rusya ekim itibarı ile Almanya'nın kömürünün %34'ünü tedarik etmeyi sürdürdü. Avrupalı tedarikçiler Rus kömüründen uzaklaşırken ABD, Güney Afrika, Tanzanya ve Kolombiya gibi pazarlara yöneldi. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel'in verilerine göre Ukrayna'nın işgali öncesinde kömürünün %70'ini Rusya'dan ithal eden AB, doğal gazın ise %40'ını bu ülkeden tedarik ediyordu.

1990'da AB'nin elektrik üretimindeki payı %40'ları bulan termik santraller ve kömür, 2020'de %13'lere kadar geriledi. Ancak 2021'in ikinci yarısından itibaren yükselişe geçen doğal gaz fiyatlarının da etkisiyle önceki iki yılda %29 gerileyen kömür kullanımı 2019'dan 2021'e dek sadece %3 düşüş yaşadı. ICE Rotterdam'da işlem gören API2 vadeli kömür kontratlarınınsa Şubat 2022'den bu yana en düşük seviyesine gerilemesinin kömüre olan talebin azalmasına yardımcı olmadığı da aşikar.

1,5 derece hedefi ve COP28 tartışmaları

Türkiye'nin 2021 yılında imzaladığı Paris İklim Anlaşması, küresel ısınma eşiği için 1,5°C hedefini ortaya koyduğunda takvimler 2015 yılını göstermekteydi. COP26'nın başkanlığını da yapan Alok Sharma, Dünya'nın hâlihazırda 1,1°C derece ısındığını belirterek COP27'de 1,5°C hedefinin risk altında olduğunu vurgulamıştı: 

"1,5 derecenin milyonlarca insan için yıkıcı sonuçları olacak ve bu sınır kırmızı çizgimiz olmalı. 1,5 derece hedefinden vazgeçemeyiz."

Enerji ve iklim düşünce kuruluşu Ember tarafından yayımlanan rapor ise Avrupa'daki gaz krizinin bölgenin kömürden çıkışını kesintiye uğratarak AB enerji sektörü emisyonlarının küresel sıcaklıklarda yaşanan artışın 1,5°C ile sınırlı kalması için gereken oranın yarısından daha az düşmesine neden olduğunu ortaya koyuyor.

Bu yıl Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) düzenlenecek BM İklim Değişikliği Konferansı COP28'i yönetmesi için ülkenin ulusal petrol şirketinin (ADNOC) CEO'su Sultan Ahmet Al Jaber'in atanması ise tartışmalara yol açtı. Bazı uzmanlar fosil yakıt endüstrisinin iklim krizinden doğrudan sorumlu olduğunu belirterek bunun BAE'nin fosil yakıt endüstrisi açısından bir çıkar çatışması yarattığı gerekçesiyle Al Jaber'in liderliğine karşı çıkarken, diğerleri ise ülkenin "geleceğin enerjisi" şirketi Masdar'ın da yönetim kurulu başkanı olan Al Jaber'in yenilenebilir enerji için önemli bir figür olduğu görüşünü belirtiyor.

Geçtiğimiz yıl Mısır'da düzenlenen COP27, ülkelerin küresel ısınmayı 1,5°C derece ile sınırlama hedefini teyit etmeleriyle sona ermiş, ancak fosil yakıtların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasına yönelik bir öneri Çin ve Suudi Arabistan gibi ülkeler tarafından engellenmişti. 600'den fazla fosil yakıt lobicisinin katıldığı zirvede, iklim aktivistleri fosil yakıt endüstrisini aşırı nüfuz kullanmakla suçlamıştı.

Avrupa’nın kömür ve nükleerle imtihanı

AB'nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu (EC), geçtiğimiz yıl Polonya'nın Çek Cumhuriyeti ve Almanya ile olan sınırındaki Turów linyit kömür madeninin kapatılması yönünde karar almış, ancak Polonya'nın karara uymamasının ardından ülkeye madenin açık olduğu her gün için 500 bin avro ceza kesilmesi hükmünde bulunmuştu. Polonya bu cezayı ödemeyi de reddetti. Bunun üzerine Komisyon, ülkenin yaklaşık 15 milyon avro tutarındaki AB fonlarına erişimini kesti. Polonya ise madenin, rezervlerin tükeneceği 2044 yılına kadar işletilmeye devam edeceğini belirtiyor.

Alman kolluk kuvvetleri göstericilere atlı polislerle müdahale ediyor

Bloomberg üzerinden

Öte yandan Almanya, enerji krizine karşı önlem olarak Köln yakınlarındaki Garzweiler linyit kömür madenindeki operasyonların genişletilmesinde karar kıldı. 

2 yıl önce madenin yakınlarındaki terk edilmiş Lützerath isimli bir mezra ve çevresindeki ormanlık araziye yerleşen 300'e yakın aktivist, geçtiğimiz yıl 5 köyün daha madenin genişletilmesi için yıkılmasını engellemişti. Ancak Rus gazının tedariğinde yaşanan sorunlar Alman enerji devi RWE'nin sahip olduğu arazi üzerindeki madenin genişletilmesi kararını uygulamaya hızla geri koydu. Yıkım ve kazma işlemleri için gelen buldozerlere refakat eden polis kuvvetleri, bölgede toplanan 35 bin protestocuya tazyikli su sıkarak müdahalede bulundu ve fiziksel olarak şiddet uyguladı. Anadolu Ajansı, 12 Ocak'tan beri süren eylemlere destek vermek için gelen iklim aktivisti Greta Thunberg'in de polis tarafından gözaltına alındığını bildirdi.

IEA'ya göre kömür kullanımında görülen kayda değer artış ile yenilenebilir enerjiden hızla uzaklaşan ve kömürden elde edilen elektriği 5 milyon haneye daha ulaştırmayı hedefleyen Almanya, ülkenin federal istatistik ofisi tarafından açıklanan verilere göre de ürettiği elektriğin üçte birinden fazlası için kömürden faydalanıyor.

Almanya geçtiğimiz yıllarda ülkedeki tüm nükleer enerji santrallerini kapatma kararı almış, ancak hâlâ faal olan ve geçtiğimiz yılın sonunda kapatılması gereken son iki santralin kapatma kararını ise yine doğal gaz krizi nedeniyle ertelemişti. Avrupa Parlamentosu (AP) ise Temmuz 2022'de doğal gaz ve nükleer enerjiyi "yeşil" olarak sınıflandırma kararı almıştı. 

Kömüre göre daha düşük karbon emisyonuna sahip olması nedeniyle AP tarafından yeşil enerji olarak kabul edilen doğal gaza nispetle, nükleer enerji sıfır karbon emisyonu sunmasıyla öne çıkıyor; ancak yeni nesil nükleer reaktörler, Çernobil ve Fukuşima gibi felaketlere yol açan ilk jenerasyon emsallerine göre çok daha güvenli olsa da nükleere yönelik güvenlik endişeleri sürüyor.

Almanya'nın aksine 56 aktif reaktörü bulunan Fransa, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na (IAEA) göre enerjisinin %70'ini nükleerden elde ediyor. Nükleerin enerji üretimindeki payını %50 seviyesine çekme hedefini 2035 yılına erteleyen ülkede, geçtiğimiz yıl 6 yeni reaktörün inşası onaylanmış ve 8 ek reaktörün inşasının daha değerlendirdiği açıklanmıştı. Düşük maliyetle ürettiği enerji sayesinde dünyanın en büyük elektrik ihracatçısı olan Fransa, bu sayede yılda 3 milyar avro gelir elde ediyor. 2050 yılında elektrik ihtiyacının dörtte birini nükleerden karşılama planları bulunan Birleşik Krallık'ta ise varolan 6 santrale ek olarak on yıl içinde tamamlanması planlanan 8 yeni santral daha hükümet tarafından geçtiğimiz yıl duyurulmuştu.

Son 52 yılın en sıcak aralık ayını geride bıraktığımız bu dönemde enerji maliyetleri, Avrupa ülkelerinin enerji politikalarını şekillendirmede iklim krizinden daha büyük etkiye sahip görünüyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

kömür

Uluslararası Enerji Ajansı

Kömür

Avrupa Birliği

Eurostat

Rusya

Almanya

ya

Brüksel

Bruegel

Ukrayna

Rotterdam

Türkiye

Paris İklim Anlaşması

Alok Sharma

Dünya

NEREDE YAYIMLANDI?

Aposto GündemAposto Gündem

BÜLTEN SAYISI

🗞️ EYT bilmecesi, “parti devleti”

Bakan Bilgin, EYT düzenlemesinin ay sonuna kadar TBMM'ye gidebileceğini söyledi. Mustafa Elitaş ise "Bu konuda bizden takvim beklemeyin." dedi. Muğla Valiliği Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mitingini paylaşınca "parti devleti" yorumları yapıldı.

16 Oca 2023

Jam's Space ile birlikte
Fotoğraf: Mostafa Alkharouf/Anadolu Ajansı

YAZARLAR

Atilla Büyükurvay

Haber Koordinatörü

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

;