“İpekiş güzellik ve sağlamlık garantisidir”

Osmanlı'dan Cumhuriyet’e Beykoz, Hereke, Feshane gibi bir elin parmağını geçmeyen fabrikalar miras kalmıştı. Cumhuriyet’in asıl sanayi atılımı ise 1934 yılındaki Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile başladı. Ama İpekiş Fabrikasının kurulması çok daha erken bir tarihte oldu. Temeli bizzat Atatürk tarafından 1 Ekim 1925’te atıldı, iki yıl sonra Bursa’da faaliyete geçti.

Atatürk İpekiş Fabrikasının temelini atıyor

Anonim şirket olarak İş Bankası öncülüğünde kurulan fabrika, Cumhuriyet’in ilk ihracat yapan firması olma özelliğine sahipti. Yıllar ilerledikçe fabrika üretim çeşitliliğini ve ürün kalitesini giderek arttırmaya başladı. Atatürk de kıyafetleri için İpekiş kumaşlarını tercih ediyordu. Hatta 1934’te Selanik’te düzenlenen uluslararası bir sergide İpekiş ürünleri on ülke arasından birinci olarak seçilmişti. Zaten 1930’lar İpekiş’in atılıma geçtiği yıllar oldu. “Her türlü fena rekabetin önüne geçmek, bütün çeşitlerin halka arzını temin etmek, halkın aldanmasına meydan vermemek için” İpekiş mağazaları açılmasına karar verildi, Ankara ve Eskişehir gibi ülkenin çeşitli yerlerinde satış şubeleri açılmaya başlandı. 

Bunlardan biri olan İstanbul mağazasının açılışı ise 21 Mayıs 1932’de, saat beşte gerçekleştirilmişti. Vali, milletvekilleri, iş bankası müdürü ve gazetecilerin de hazır bulunduğu büyük bir kalabalığın katılımıyla gerçekleştirilen mağazanın açılışında İpekiş müdürü ve mağaza görevlileri ürünler hakkında bilgi verdi. O güne dek İstanbulluların bir örneğini daha görmediği mağazanın iç dekorasyonu görenleri kendisine hayran bırakmıştı. Kumaşların güzelliği ve kalitesi ise kelimelerle tarif edilemiyordu. Ancak bu mağaza ürünlerini bir an önce halka ulaştırmak için geçici olarak açılmıştı. Bir süre sonra daha büyük bir mağaza İstiklal Caddesi’nde açılacaktı.

Mağaza açılışından

Her ne kadar geçici de olsa İpekiş bu mağazaya çok önem veriyordu. Mağazanın yerini tarif edebilmek için 3000 kişinin katıldığı bir yarışma dahi düzenledi. İpekiş, mağazanın yerinin en iyi tarifini yapan kişiye bizzat seçeceği kumaşı hediye etmeyi vaat etti. Mağazanın diğer yerlere göre değil, diğer yerlerin İpekiş mağazasına göre tarif edildiği iddiasındaydı.

İpekiş yarışması

Ankara’da düzenlenen Üçüncü Millî Sanayi Sergisi’nde de İpekiş büyük bir müsabaka düzenler. Yaklaşık 5000 kişinin katılması beklenen bu müsabakaya göre kadınlar sergide teşhir edilen üç kumaşı seçecek, bunlar en fazla oyu alan kumaşlar olursa o kişi müsabakayı kazanacaktır.

Aynı yıl içerisinde, yani 1932’de, dünya güzeli Keriman Halis’in adı bir İpekiş kumaşına verilir. “Krep Keriman” adını taşıyan bu kumaşın tanıtımı ve reklamı Halis’in bir portresiyle yapılır. Böylece bir kadın fotoğrafı ilk defa bir reklamda kullanılmış olur. Kumaş ise Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği bir yarışmada en çok beğenilen kumaş seçilir. 

Bir yandan dünyadaki moda gelişmelerini takip etmek için uzmanlardan oluşan bir moda bürosu ile kadın çamaşırları ve el işleri birimi açılırken diğer yandan gazetelerin reklam sayfalarında İpekiş’in boy boy, çeşit çeşit reklamları çıkıyordu. Anlaşılan İpekiş Cumhuriyet’in ilk pazarlama ve reklam öncülerindendi.

Servet-i Fünun dergisinde çıkan bir İpekiş reklamı