Karmaşık bir ilişki: Şehirler ve bisiklet yolları

Pandemi sürecinde dünyanın dört bir yanında kuşbakışı çekilmiş görüntülerde, insansız şehirleri ve kamusal alanlardaki fiziksel mesafe müdahalelerini gördük. Bu görüntülerde dikkat çeken müdahalelerden biri de kimi büyük şehirlerde yolların bisikletlere ayrılmış olmasıydı. Pandemi, Londra’dan Bogota'ya, New York'tan Paris'e, özellikle de Avrupa'da bisikletler için benzeri görülmemiş bir yatırımı tetikledi. BBC'ye göre, pandemi başladığından bu yana dünyada bisikletlerle ilgili altyapı çalışmalarına 1 milyar avrodan fazla harcama oldu ve şehirlerde 2.300 kilometreye ulaşan yeni bisiklet yolları açıldı.

Bisikletin yolculuğu: Tarihte kısa bir yolculuk yaparsak bisikletin icadıyla insanlığın büyük bir rüyasını gerçekleştirdiğini söyleyebiliriz. Bireylerin kendi güçleriyle hızla hareket etmelerini sağlayan bu mekanizma, hem kişisel bir taşıma aracı oldu hem de kimi durumlarda insanları harekete geçiren bir direniş aracı. 

Pandemi ve şehirler: Pandemi sürecinde bisiklet sürmek, fiziksel mesafeyi korumanın ve şehirde hızlıca gezinmenin bir yolu hâline geldi. Kimi büyük şehirler, yeni bisiklet altyapıları kurmaya başladı ve bisiklet kullanımıyla alakalı programları destekledi. Dünyada bu alandaki örnek çalışmalara bakacak olursak Bogota’da pop-up bisiklet şeritleri oluşturuldu. Brüksel, bisikletlilerin ulaşımını kolaylaştırmak için otomobillerin hız sınırlarını düşürme kararı aldı. Paris, e-bisiklet satın alımlarını sübvanse etti, bisiklet onarımlarını geri ödedi ve şehirde daha fazla bisiklet park yeri oluşturdu ve birçok yerde azalan trafik, az deneyimli bisikletçileri de cesaretlendirdi. Türkiye’de İzmir Büyükşehir Belediyesi, pandemi sürecinde ayrılmış bisiklet yolları, paylaşımlı bisiklet yolları ve bisiklet şeritleri niteliklerinde 40 kilometrelik bir bisiklet yolu çalışması planlandı. 

New York’ta da şehrin bisiklet altyapısında iyileştirmeler yapılıyor. Pandemiden bu yana şehirde bisiklet yollarına ek şeritler oluşturuldu ve araçların yasak olduğu açık caddeler belirlendi. Milano'da vatandaşların yeni bir bisiklet veya e-scooter satın almak istemeleri hâlinde 500 avroya kadar sübvanse sözü verildi. Paris'teki en büyük değişikliklerden biriyse şehrin doğusundan batısına uzanan meşhur cadde Rue de Rivoli’de gerçekleşti. Yolun bazı bölümleri artık tamamen araç trafiğine kapatıldı. Paris aynı zamanda, “15 dakikalık bir şehir” fikrini gerçekleştirmek ve sakinlerinin ihtiyacı olan her şeyin 15 dakikalık bir yürüyüş veya bisiklet yolculuğu içinde olduğu mini merkezler tasarlamak istiyor. Belediye Başkanı Anne Hidalgo'nun yeniden seçim kampanyasının temel dayanağı olan "Ville du quart d’heure" adlı Paris’i ekolojik olarak bilinçli mahallelerden oluşan bir şehre dönüştüren projesinde de bisiklet kullanımı yaygın olarak karşımızda.

Birleşik Krallık da 28 Temmuz'da Birleşik Krallık'ı daha bisikletli ve yaya dostu hâle getirmek için 2 milyar sterlinlik bir plan açıkladı. Plan, bisiklet tamir kuponlarını ve "Mini Hollands” adı verilen Hollanda'nın bisiklet yollarından ilham alan bir planın yaratılmasını içeriyor.

Davranışsal kalıplar: Aynı zamanda kimi şehirlerde, bisiklete binmek hâlâ bir refah göstergesi sayılıyor. Davranışsal kalıplar bu durumu tetikliyor. Kimi yerlerde bisikletlere binmek yoksullukla ilişkilendiriyor. Çevresel adaletsizliğin olduğu kimi yerlerde ise bisiklete binebilmek söz konusu bile değil. 

"Pandemi sürecinden sonra da şehirlerde bisiklet kullanımı kalıcı bir şekilde daha da yaygınlaşır mı?” sorusu aklımızın bir köşesinde duruyor.