Körfez yanarken: Suriye cephesinde son durum ne?

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının neden olduğu kızılca kıyametin ortasında “Suriye ne halde? Rojavalı Kürtler ne yapıyor?” sorularının geri planda kaldığı görülüyor. Biz de bu hengâme içinde Suriye merkezine odaklanarak siyasi, ekonomik ve jeopolitik gelişmeleri mercek altına almak istedik.
Güler Yıldız imzasıyla 1 Şubat 2026’da Nûmedya gazetesinde yayımlanan “Suriye’ye Ekonomik Fetih Uyarısı: Yeni Suriye’nizi Nasıl Alırdınız?” başlıklı değerlendirmenin özetini vermekle başlıyoruz:
“Suriye bugün, klasik sömürgecilikten farklı ama sonuçları benzer bir sürece girmiş durumda. ‘Yatırımla yeniden inşa’ modeli; fosil enerji projeleri, liman genişletmeleri ve kontrolsüz betonlaşmayla savaşın ardından yeni bir ekolojik yıkım dalgasını beraberinde getiriyor. Ülkenin kaderi Şam değil; Riyad, Ankara, Paris ve Washington’daki şirketlerce yazılıyor.
2025 yılı itibarıyla ABD ve AB’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldırması, sürecin kırılma noktası oldu. Bankacılık, enerji, ulaştırma ve altyapı alanlarında yıllardır kapalı olan kapılar, bu kez çokuluslu şirketler için ardına kadar açıldı.
- 4 milyar dolar-Katar’ın UCC Holding ile Yeni Havalimanı projesi.
- 2 milyar dolar-BAE’nin altyapı/metro projeleri.
- Suudi Arabistan’ın imzaladığı enerji, altyapı ve iletişim alanlarında, toplam tutarı yaklaşık 6-6,5 milyar dolar olan 44’ten fazla anlaşma.
- Türkiye ve ABD ortaklığında yürütülen 7 milyar dolarlık enerji projesinin merkezinde yer alan Katar’ın doğalgaz santralleri ve güneş enerjisi çiftlikleriyle Suriye’nin enerji sistemi yeniden tasarlaması.
- BAE merkezli DP World’ün, Tartus Limanında 800 milyon dolarlık işletme ve modernizasyon anlaşmasıyla Akdeniz ticaretinin kilit noktalarından birini kontrol altına alması.
- En büyük ithalat kalemi zeytin ve zeytinyağı ile bağlı ürünler olmaya devam eden Türkiye’nin 2025 yılında Suriye ile ihracatının 3 milyar dolara yaklaşması.
- Kalyon, Cengiz ve TAV’ın yer aldığı konsorsiyumun, Şam Uluslararası Havalimanı’nın yenilenmesi için 4 milyar dolarlık anlaşmaya imza atması.
Ancak on yıldır süregelen savaşın doğaya verdiği zararın giderilmesi içinse herhangi bir proje sunulmuş değil. Kara alanında olduğu gibi deniz ekosistemi de yıkıcı bir tehditle karşı karşıya.
Ayrıca bu kararlar, insan hakları, siyasi uzlaşı ya da toplumsal barış şartlarına da bağlanmadı. Aksine, iktidara meşruiyet karşılığında yatırım esas alındı; yeni Suriye yönetimi uluslararası tanınırlık kazanırken sermaye sınırsız bir hareket alanı elde etti.”
Nevşin Mengü’nün Şam izlenimleri
Gazeteci Nevşin Mengü’nün 1 ve 5 Nisan 2026 tarihleri arasında yazılı (Nefes gazetesi) ve görsel yayınlarda aktardığı Suriye’nin başkenti Şam’daki izlenimleri de yukarıdaki tespitleri doğrular nitelikte:
“Suriye Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanı Hind Kabawat’ın (Geçici hükümetteki tek kadın ve Hıristiyan inançlı bakan) önce Münih Güvenlik Zirvesi'nden, sonra da Cenevre’deki başka bir toplantıdan dönmesini bekledim. Ben Şam’dayken Cumhurbaşkanı Ahmed el Şara da Almanya’daydı. Suriye yönetimi kendisini dünyaya anlatmaya, dostlar edinmeye ve en önemlisi (mali-ekonomik) kaynak bulmaya çalışıyor.
İş insanı mimar Mervan Şahrur, güzel bir benzetme yaptı: ‘Şu anda Suriye, Kristof Kolomb’un Yeni Kıta’ya ayak bastığı yerde. Sıfırdan yeniden kurulacak ve hep beraber biz kuracağız!’ Şahrur, ‘Yeni Suriye vizyonunu çizerken ‘Türkiye’deki gibi olsun, referansını çok duyuyorum; Hürmüz Boğazı kapandığı için Suudi Arabistan, Körfez, Suriye, Türkiye hattının ana lojistik hattı olacağını öngörüyoruz, o nedenle bir ayağı Körfez’de bir ayağı da Türkiye’de olan bir lojistik firması üzerine çalışıyoruz’ diyor.”
Demek ki sermayenin gözüyle Suriye böyle görünüyor; önemli olan yatırımların güvenliği ve sermayenin rahatça kazanmasıdır. Mengü’nün söyleştiği kadın ressam da bir yanıyla sanatçı, diğer yanıyla ürününü pazarlamayı esas alan bir anlayışa sahip olduğundan Esad dönemindeki haraç alma ve mala el koyma düzenine kıyasla Şara rejiminin "daha hoşgörülü ve liberal" olduğunu söylüyor. Unuttukları bir şey var: Şimdiki zamanlar bir geçiş dönemi. Rejim, iktidarını tahkim ettikten sonra tabiatı icabı daha yasakçı ve baskıcı olabilir.
Şu andaki politikaların liberal olmasının ana nedeni, biraz da Batılı ülkelerin Suriye’ye yönelik yardımları “azınlıkların haklarını verme ve herkese eşit muamele etme” şartına bağlamasıdır.
İçki yasağı meselesi
Nevşin Mengü, Şam’ın pembe yüzünü ön plana çıkarırken son zamanlarda hükümetin dayattığı içki yasağı gerçeğine de değiniyor. Aktardığı gerekçe ise şöyle:
“Şam Valiliği aslında 1958 yılında çıkmış olan eski bir yasağı yürürlüğe koymaya çalışmış. Belli miktarın üzerindeki alkolün sadece Hıristiyan mahallesinde satılmasına ilişkin bir yasa bu. Tepki gelince geri adım atılmış. ‘Turistik işletmelere izin verilecek’ dendi. Genel kanı, şu anda bu tür uygulamalar ve tartışmaların yersiz olduğu.
Suriye çok kimlikli ve çok etnikli bir ülke ve bu değişmeyecek. Çok dindar insanlar da var, seküler insanlar da...
Kiminle konuşsam, ‘Yahu içen içsin. Türkiye’de de öyle. Bu işleri kurcalamaya ne gerek var?’ modu hâkim. Zaten içkiye gelene kadar Suriye’nin önce yeni bir Anayasa yapmaya sonra da uzlaşı kültürünü adım adım, dövüşmeden ama tartışarak, yer yer kavga ederek, öğrenerek, baştan aşağı yeni yasalar yapmak gibi öncelikleri var.”
Başka kaynaklara da bakarak içki yasağı hususunu biraz kurcalamak isteriz:
“Suriye Valiliği, başkentteki (kafe, restoran ve bar gibi) mekanlarda içki satılmasını yasakladı. Buna göre izin verilen yerlerin okul ile ibadethaneye en az 75, karakollara ise 20 metre uzaklıkta olması şarttır.
Şam’ın eski kent meclisi üyesi İbrahim Şeddad, içki yasağının idari tedbir almanın ötesine geçtiği kanısında. Ona göre: Selefiler kendi hayat tarzlarını insanlara dayatmak istiyorlar. Aslında Hıristiyan inancındakilere bile ayrımcılık uyguluyorlar. Gelip Hıristiyan mahallelerinde haram-helal propagandası yapıyor; insanları ürkütüyorlar. Böyle giderse gelecekte ‘Niçin Hıristiyanlar göçüp gitti?’ diye soranlar, baskıladıkları Müslümanları da kaçırttıklarında bu sefer ‘Niçin Müslümanlar göçtüler?’ diye soracaklar!”
Fayed Kelo, Esad iktidarı gider gitmez içkili restoranını kapatıp Erbil’de yenisini açtı. Mevcut rejimden önce Şam’daki toplam lüks eğlence yeri ve kafe-restoran sayısı 66 iken, militan İslamcıların baskısı sonucu bu sayı beşe kadar düştü.
Öte yandan Arap ülkeleri arasında en fazla cami ve mescit ise Suriye’de bulunuyor: Tam 20 bin. Baas iktidarı devrinde solcular ile İslamcılar baskı altına alınmakla birlikte baba ile oğul Esad, siyasi İslamcılara karşı tarikat ve tasavvuf erbabını destekleyip solculara da kontrollü bir alan açmak suretiyle laiklik-dincilik dengesini koruyabiliyorlardı.
Oysa mevcut hükümet, ülkenin tek renkli olması gayretkeşliğiyle benimsediği dini-siyasi kuralları dayatmakta ısrar etmektedir. Söz gelimi Dışişleri Bakanlığı, Ocak 2026’da diplomatik kadrolarını kendi yandaşlarından oluşturdu. Bu da geniş çevrelerde hoşnutsuzluk yarattı.
- İçki yasağı da sanal ve sosyal medya ortamında büyük bir tartışmaya yol açtı. Bahsi geçen kararın, "mevcut rejimin yapıp tasdik ettiği anayasada geçen bireysel özgürlüğe ve özel hayatın mahremiyetine aykırı olduğu" eleştirisi sürekli dile getirildi.
Esnaf bunun şeriata dayalı İslamcı bir karar olduğunu; daha da önemlisi Şam’ın tarihten gelen farklılıkların (çeşitli inanç kümelerinin) birlikte yaşaması ve ötekileştirilmemesi geleneğine ters düştüğünü vurguladı. Başkent esnafına göre; yakın ve uzak şehirlerden/diyarlardan kaçıp sığınanların rahat ettiği Şam’da kapalı bir hayat dayatmak yanlıştır.
Eskiden iktidardaki Baas Partisi'nde yöneticilik yapan Weil Cuma, Independent Arabia gazetesine başından geçen bir olayı şöyle aktarıyor:
"Başkentteki camilerden birinin imamı gelip, çevresindeki kafeler ile oraya gidenlerin giyim tarzlarını eleştirerek, bunlar ibadethanenin varlığına aykırıdır ve haramdır, dolayısıyla yasaklanmalıdır” diye şikâyette bulundu. Ona dedim ki: ‘Ya bahsi geçen kafe sahipleriyle müşterileri gelip de namaza giden insanların giyim kuşamını şikâyet ederek caminin kapatılmasını isterse ne olacak? Onun için herkes, bir diğerinin hayat tarzını kabul etmek durumundadır.
Ayrıca belirtmeliyim ki, Esad yönetimi döneminde siyasi nedenlerle herhangi bir camiyi kapatmak bir askeri kışlayı kapatmaktan çok daha zordu. Bu örneği de cami imamına aktardım ki, Şam şehri, dindar veya olmayan herkesindir; bu kadim şehir tek yüzlü ve tek renkli olamaz; her rengi oldu ve olacaktır. Şam, Afganistan’ın başkenti Kâbil’in kılığına bürünemez!”
Şam’ın Irak ile ilişkisi hâlâ mesafeli
İngiltere merkezli The Economist dergisi birkaç ay önce Suriye ile Irak ilişkisinin şimdiye kadar niçin düzelmediğini irdeleyen şöyle bir değerlendirme yaptı:
“Şara’nın kendini kabul ettirmek üzere çıktığı uluslararası arena çok şaşırtıcıydı. BM kürsüsündeki konuşması alkış topladı. New York’un farklı forumlarında samimi buluşmalar yaşandı. Mayıs 2025’te Fransa Başkanı E. Macron ile Paris’teki buluşması şaşaalıydı. Bütün bunlara rağmen Suriye’nin en yakın komşusu Irak, Şam yönetimine ve kendisine karşı tavrını değiştirmedi.
Fırat ırmağının iki yakasındaki Irak ile Suriye ikiz devlet olarak konumlanmaları gereği neredeyse aynı hamurdan iki millet sayılırlar. Eski tarihi şehirleri bünyelerinde barındırmalarına karşın aralarındaki ilişki ise hayli gergindir.”
Peki, neden böyledir? Çünkü mevcut hâliyle Irak nüfusunun %40’ını oluşturan Iraklı Sünniler bu yakınlaşma sürecinde, Sünni kitlenin lütfuna mazhar olmuş Şam yönetimi sayesinde güçlenip iç siyasette güçlü bir odak oluşturabilirler.
Irak istihbaratına göre; 2024 yılında toplam 2.000 unsuru olan IŞİD, Suriye’de serbestçe dolaşan 10 bin civarında militana sahiptir. Ayrıca Suriye’deki kamplarda tutulan yaklaşık 7.500 IŞİD’li de Irak’a nakledilmiştir. Gerek Sünni IŞİD gerekse Haşdi Şabi isimli Şii militanlarının sınır ötesine geçip istenmeyen olaylara sebebiyet vermemesi açısından iki ülke arasında yaklaşık 400 kilometre uzunluğundan betonarme duvarlar inşa edilmiştir.
Malum, Şara’nın da aralarında bulunduğu El Kaide-IŞİD’in, Musul ve Felluce’de Bağdat’taki devlete ve ordusuna karşı yürüttüğü acımasız ve vahşi mücadele yöntemleri henüz unutulmamıştır. Bizzat Colani’nin Yezidî bölgesindeki kadın ve çocukları dinamit gibi patlayıcılarla havaya uçurduğu da hafızalardan silinmiş değil.
Iraklı bir politikacıya göre Colani kod adlı yeni Ahmed Şara “güvenilmez ve kabullenilemez” biridir. Hâliyle İran ile Şiileri hoşnut etmek isteyen Başbakan Muhammad Şiya el Sudani, mümkün oldukça Ahmed Şara ile karşılaşmaktan kaçınmaktadır.
IŞİD sorunu henüz çözülmedi
Ocak ayının başlarında Halep’in iki mahallesiyle Halep-Rakka-Deyrizor hattında Türkiye ve ABD destekli, İsrail ile Fransa onaylı HTŞ operasyonlarının neticeleri artık herkesin malumudur. Sonuçta SDG ve Kürtlere diz çöktürüp teslim alma amacı gerçekleşmese de Rojava’daki Kürt yönetimi önemli ölçüde toprak kaybetti; daha önce ısrarla kabul edilmesini istediği azami taleplerinden bir kısmının gerçekleştirilmesi hususunda geçici Şam hükümetiyle mutabakat imzaladı.
Başta ABD olmak üzere Batılı aktörler, her kafadan bir sesin çıktığı dağınık örgüt ve hareketler yerine merkezî bir devletle iş tutmanın stratejik ve jeopolitik çıkarları açısından daha faydalı olacağını düşünerek SDG yerine Colani’nin (Ahmed Şara’nın) tek adam tarzında yönettiği bir rejimi tercih ettiler. Bu süreçte ilginç bir şey de yaşandı; SDG birimlerinin çekilmek zorunda bırakıldığı Deyrizor ve Rakka yörelerinde çok önceden yuvalanmış olan IŞİD (Irak-Şam İslam Devleti) militanları yavaş yavaş Yeni Suriye Ordusu’nun omurgasını oluşturan cihatçı askerlerin arasına karıştı.
- Aslında bu militanlar 2017’de Suriye Millî Ordusu bünyesindeki cihatçı grupların (Nureddin Zengi, Süleyman Şah, Sultan Murad, Hamza Tugayı gibi) saflarına da katılmış; büyük çoğunluğu Kürt nüfusun yaşadığı tarihî Efrin bölgesinin (daha sonra Serêkaniye ile Grê Spî mıntıkalarının) TSK tarafından alınması üzerine buralara yerleştirilmişlerdir. Paralel olarak Kürtlerin çoğu ise göçertilmiş ve köklü bir demografik değişiklik gerçekleştirilmiştir.
Geçmişte işledikleri insanlık dışı suçların hesabı sorulmayan ve haklarında herhangi bir tahkikat yapılıp yargısal süreç işletilmeyen bu cihatçı IŞİD militanları resmî sayılan yeni Suriye ordusunun hizmetine girmişlerdir.
Adalet, İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü İçin (VDCNY) isimli kuruluşun derleyip doğruluğundan emin olduğu belgeler, vahşet timsali bu militanları isimleriyle birlikte teşhir etmektedir. Birkaçının adını verelim: Ebu Hamza El Suheyl kod adlı Suphi İbrahim el Mawsali, Avvad Cemal el Cerad, Hac Ebu Omar el Ensari kod adlı Macid el Halid, Ebu Saddam el Ensari kod adlı Salim El Türki el Antari, Ebu Zeynep kod adlı Raad İsa el Barğaş, Samir Nasır el Iraqi ve Sayf Bulad Ebu Bekr.
Bu olayı haberleştiren Rojava merkezli Ronahi TV, bir Amerikan dergisinde de benzer bir yazının çıktığından bahsetmektedir. The Cradle arabic sanal gazetesinin 16 Şubat 2026 tarihli nüshasında da Fuad Welid Eytem imzalı bir haber yayımlanmıştır.
Mezhepçi görüntü veren Şara rejimi
ABD, İsrail, Suudi Arabistan ve Fransa Lübnan’daki Hizbullah örgütünü silahsızlandırmak ve mümkünse geçmişteki faaliyetlerinden ötürü yargılanmalarını sağlamak için uğraşmaktadır. Bu arada ABD, gerek Hizbullah’a yönelik operasyon gerekse İran’a karşı hava harekatı sırasında HTŞ cihatçılarının Lübnan-Suriye sınırını tutması ve Irak ile sınırına selefi militanları mevzilendirmesi için Şara’ya baskı yapmıştır.
Reuters haber ajansı da geçen Mart’ta yayımladığı haberinde, ABD’nin Lübnan’daki Hizbullah’ın silahsızlandırılmasına yönelik operasyonlara katılması için Şara yönetimine baskı yaptığını öne sürmüştü. Ancak ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack bu iddiaları yalanlamıştı.
Beyrut’taki Carnegie Ortadoğu Merkezi'nden Suriye uzmanı Kheder Khaddour, askerî açıdan böyle bir müdahaleyi imkansız görüyor ve şöyle diyor: “Suriye silahlı kuvvetlerinin böyle bir şey yapma imkanı yok. Kendi topraklarını zar zor koruyacak kadar güce sahipler.”
Lübnan kaynaklarından edinilen bilgilere bakılırsa Şara, cihatçı komutanlarıyla konuyu görüşürken “Hizbullah, Esad zamanında bize yapacağını yaptı ve biz bunu hiç unutmadık. Şimdi ise gün onlardan intikam alma günüdür!” diyerek çoğu Özbekistan, Türkistan, Çeçenistan gibi ülkelerden gelmiş cihatçılar da dahil yaklaşık 20 bin kişiyi Lübnan-Suriye sınırına dizmiştir.
İran savaşında Suriye'nin pozisyonu
Şimdiki İran savaşında ise Şara’nın mezhepçi ve siyasi görüşü bellidir. Siyasi ve ideolojik nedenlerle Suriye eski rejimini destekleyip Colani ve HTŞ’ye karşı mücadele eden Hizbullah (Lübnan) ile İran milisleri, cihatçılar tarafından asla unutulmamıştır.
Colani iktidara gelmeden önce ve sonrasında Batılı ülkelere açıkça söyledi: “Hizbullah ile İran unsurlarını Suriye’den temizleyeceğim; bana yardımınız gerekli.” İktidara gelince de sözünü fazlasıyla tuttu. Ülkedeki Şii ve Alevi unsurları temizleme operasyonları hâlâ devam ediyor.
Üstelik ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta Şara, kesinlikle Sünni Arap ülkeleriyle Batılı devletlerin yanındaki safını açıkça belirtmiştir. Muhtemelen tasfiye edilmesi planlanan “Şii Kalkanı” yerine Sünni eksenli “Hilafet Kalkanı” kapsamında Körfez’deki Arap ülkeleri, Ürdün, Türkiye ve Lübnan’ın yanında konumlanmaktadır.
Saha gerçekliği farklılaşınca, muhtemelen Şara’da ağız ve tutum değişebilmektedir. Iraklı Şii milislerin Irak ve çevresine yönelik hava saldırıları karşısında Şara, tehlikenin ülkesine uzanacağından çekindiği için sadece kınamayla yetinmeyip muhtemel bir ittifakın içinde yer alacaktır.
Lübnan’da Hizbullah, resmî ordu olduğu için değil, İsrail’e karşı savaşta başarılı olduğu için ülkenin silahlı gücü olarak kabul edilmişti. Ancak şimdilerde Lübnan hükümeti de Hizbullah’tan kurtulmak istiyor. Yine de Hizbullah meselesi gidişatı meçhul konulardan biri olarak kalacaktır.
Savaş, insanı farklı şekilde düşünmeye zorluyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’tan bu yana yürüttüğü İran savaşı, Suriye yönetimini de tehdit ediyor. Irak’taki Şii milislerin ve Tahran destekli Hizbullah’ın saldırılarının hedefindeki Suriye ise İran savaşında tarafsız kalmaya çalışıyor.
Suriye Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, İngiltere’ye yaptığı resmî ziyaret vesilesiyle Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House’un düzenlediği bir etkinlikte “ülkesini savaşın dışında tutmak istediğini” yineledi ve şunları söyledi:
“Yeterince savaş yaşadık. Başka bir savaş deneyimine hazır değiliz! 14 yıl süren yıkıcı iç savaşın ardından Suriye’yi yeni bir çatışmanın içine sokmak istemiyoruz. Suriye herhangi bir tarafın hedefi haline gelmedikçe, herhangi bir çatışmaya dâhil olmayacak. Suriye’nin bir savaş alanı haline gelmesini istemiyoruz. Ne yazık ki bugün işler akıllı kişiler tarafından yönetilmiyor. Durum istikrarsız ve öngörülemezdir.”
Financial Times'a göre İran savaşının başından bu yana Suriye topraklarına düzenlenen saldırılar, ülkenin tarafsızlık politikasını zora sokmaktadır. Beyrut'taki düşünce kuruluşu Carnegie Ortadoğu Merkezi’nden Suriye uzmanı Kheder Khaddour da savaşın uzamasıyla Şam yönetiminin çatışmalara çekilebileceğine işaret ediyor ve şöyle diyor:
“Suriye ne kadar süre tarafsız kalabilir? Bu savaş ne kadar uzun sürerse, bu çatışma ne kadar yayılırsa Suriye’ye sıçrama riski de o kadar artıyor.”
Körfez tufanı Şara için ticari fırsat mı?
Şam yönetimi, İran savaşının yarattığı krizi kullanarak yatırım olanaklarını ülkesine çekmeyi amaçlıyor. Avrupa temaslarında Almanya’yı da ziyaret eden Şara, Berlin’deki iş insanlarının yer aldığı toplantıda, şöyle diyor:
“Ortadoğu’daki askerî tırmanış tedirgin edicidir. Çünkü son derece tehlikeli gelişmeleri beraberinde getiriyor. Bölgenin hesapların tasfiyesi ve kapışma alanı olarak kullanılmasını itirazımız var. Körfez’deki Arap ülkelerinin (İran tarafından) egemenliğinin ihlal edilmesini kınıyoruz.
Hürmüz Boğazı'ndaki durumun yarattığı enerji krizinde Suriye güvenli bir alternatif rota ve bir liman işlevi görebilir. Nitekim Irak da yıllar sonra Suriye üzerinden karayoluyla petrol ihracatına bu hafta başladı. Stratejik konumu sayesinde tedarik zincirlerinin güvenliğini sağlayabileceği gibi, Akdeniz kıyıları üzerinden enerji tedarikini de güvence altına alabilir.
Öte yandan İsrail’in 1974 yılındaki mütareke kurallarına aykırı olarak Suriye topraklarına saldırılarını ve Suriye’nin yeni topraklarını işgal etmesini de kınamaktayız. Bu hususta uluslararası camianın ahlaki ve kanuni sorumluluğu üstlenerek Suriye’nin milli güvenliğine sahip çıkmasını istiyoruz. Çünkü Suriye’nin istikrarı ile vatandaşının selameti yüksek derece bir güvenlik meselesidir.
Bu arada terör ve Captagon kaçakçılığına bulaşan şebekelerle mücadele hususunda uluslararası camianın bizimle birlikte hareket etmesini de arzuluyoruz. ”
Politico gazetesinin aktardığına göre Iraklı yetkililer, kamyonlarla sevkiyatın başarılı olması hâlinde Kerkük-Baniyas boru hattının tamir edilerek yeniden kullanılabileceğini söylüyor. Aynı analizde İran savaşının yarattığı krizde Şara’nın “farklı bir yol izlemeye çalıştığı” da dile getiriliyor.
Kürtlerle 'barış' dansı
Irak Kürdistan Bölgesi Cumhurbaşkanı Neçirvan Barzani, Ahmad Şara ile telefon görüşmesinde bölgedeki durumu değerlendirdi. Sohbet sırasında İran’ın Kürdistan bölgesine yönelik saldırılarını kınayan Şara, savaşın durması ve sorunların barışçıl çözümü için görüşmelerin önemine değinerek bölgede güvenlik ve istikrarın korunması noktasına vurgu yaptı. Ayrıca ikili, Suriye’deki Kürtler ile diğer azınlıkların (toplumsal bileşenlerin) durumuna ek olarak Suriye-Irak ilişkilerini de ele aldı. (7 Nisan 2026)
Şara yönetimi Rojava’da Kürtlerle yaptığı anlaşmaya bağlı kaldığını kanıtlamaya çalışıyor. Newroz Bayramı başkentteki sarayda kabul görülüp resmen kutlandı. Kürt ileri gelenlerinden bazıları geçici Suriye hükümetinin farklı makamlarında görevlendiriliyor. Kürtçenin önü açılmakla birlikte henüz resmî olarak eğitim müfredatında yer almıyor. Keza Asayiş güçlerinin tutuklama yetkisi bulunmuyor.
Türkiye ile Şam yönetimi ise ABD tarafından Kürtlere verilmiş ağır silahları aşamalı olarak SDG birimlerinden almayı planlıyorlar. Şimdilik temkinli ve sessiz bir geçiş dönemini yaşıyor Kürtlerle Şam yönetimi.
Aleviler ile Dürzilere yönelik baskılar
The New York Times gazetesine göre Beşar Esad’ın Suriye’deki yönetiminden sonra Alevi kadın ve kız çocuklarının kaçırılması giderek artıyor. Kaçırılanlar, genellikle işkence ve cinsel saldırıya maruz kalıyor, ardından yüksek bir bedel karşılığında serbest bırakılıyor. Şam yönetimi ise bu tür bu raporları yalanlıyor. (3 Nisan)
Almanya’nın Köln kentinde faaliyet yürüten Suriye İnsan Hakları Topluluğu (AHRS), “Şam’daki HTŞ rejimi, Suriye halkına şiddet dışında sunacak hiçbir şeyi olmadığını göstermiştir” dedi. Suriye’nin yeni hükümeti ise onları yalanladı.
İsrail, Süveyda vilayetinde Dürzi sivillere yönelik HTŞ saldırılarına yanıt olarak Suriye’nin güneyindeki hükümet altyapısına hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. (20 Mart 2026)
Alman DW sitesinde Maissun Melhem imzalı (19 Temmuz 2025) haber ise şöyleydi:
“Resmî kayıtlara göre Suriye’de onlarca Alevi kadın kayıp. Bu kadınların kaçırıldığı ve şiddete maruz kaldıkları tahmin ediliyor. Reuters ve birçok medya kurumunda Alevi kadınlara yönelik kaçırma ve şantaj olaylarına dair haberler yer alıyor.
DW’ye konuşan insan hakları aktivisti Bassel Yunus’a göre, yılbaşından bu yana Suriye’de 40’tan fazla kadın resmî olarak ‘kayıp’ statüsünde. Yunus, İsveç’ten yürüttüğü ağla bu vakaları belgelemeye çalışıyor; ‘Kaçırılanların büyük kısmı Alevi’ diyor."
Şara rejiminin görünmeyen yüzüne ilişkin bir değerlendirme de Suriyeli yazar Samir Yazici imzasıyla Beyrut merkezli El Ahbar gazetesinin 3 Nisan 2026 tarihli nüshasında yayınlandı:
“Faşist güçlerin Hama kırsalını istilası her zamankinden daha aleni biçimde gerçekleşti. Daha önceki katliamlar için uydurulan bahaneler şimdi tutmuyor olacak ki, bu güçler (Aleviler, Kürtler ve Dürziler) federasyon istiyorlar; bağımsızlık için uğraşıyorlar yahut (Esad rejiminin adamları) kabilinden suçlamalar şimdilik askıya alındı.
Bunun yerine alkollü içki kısıtlaması ve yasağı gündeme getirildi. Buna tepki olarak insanlar açık alanlarda oturma grevi yaptılar. Sivil ama Selefilik karşıtı bir eylemdi bu. Zira bu yasaklama ile daha önce Alevilere, Dürzilere yönelik inançsal tasfiye ile Kürtlere karşı gerçekleştirilen etnik temizlik operasyonları aynı zihniyetin ürünüdür.
Bunu sıradan bir ‘zümrecilik’ veya ‘mezhepçilik’ olarak görmemek, sadece Hıristiyanların meselesiymiş gibi ele almamak gerekiyor. Olayın arka planında Amerikan emperyalizminin İran’a karşı başlattığı savaşın neden olduğu ekonomik çöküş bulunuyor.
Çünkü İran, Körfez’deki petro-dolar zengini Arap ülkelerinin enerji kaynaklarını hedef aldı. Neticede büyük maddi kayba uğrayan Suudi Arabistan ile Katar, yeni Suriye rejimine akıttıkları para ve enerji kaynağını kestiler.
Bu kesinti, Suriye’deki mevcut rejimin dindar ama liberal olduğu; dolayısıyla Selefi iktidarın Körfez tarafından desteklenen siyasi liberalizm ile bir arada yaşayabileceği propagandasının da sonu gibi görünüyor.”
Suriye’nin Hama iline bağlı Madik Kalesi isimli kasabadaki Sünni çoğunluğa mensup bir vatandaş, 27 Mart’ta Hıristiyan bir kadını taciz ettiği için bıçaklandı. Fail, Hıristiyan topluluğun yaşadığı El Suqaylabiya kasabasına sığındı. Bunun üzerine Madik Kalesi ve civar köylerdeki Sünnilerden 200 kadar insan maske takıp silah kuşanarak El Suqaylabiya’yı bastı. Olaylar kısa zamanda Asi nehrinin geçtiği Ğab Vadisi'ndeki yerleşimciler arasında Hıristiyan-Müslüman çatışmasına dönüştü.
Bu durum, mezhepçi Şam yönetiminin bir türlü istikrara kavuşturamadığı Suriye’nin kırılganlığını göstermesi bakımından dikkate değerdir. Hâsılı kelam, Suriye’deki rejim sorunu ciddi bir ideolojik, siyasi ve jeopolitik mesele olarak uzun süre gündemde kalacaktır.




